‘Zo dreigt een wildwest-samenleving’

Opiniepeiler Maurice de Hond heeft het voor elkaar dat het OM het dossier over de Deventer moordzaak heropent. Maar hij moet ophouden met zijn beschuldigingen op internet, vindt rechter Steven van Dissel....

Er zitten gevaarlijke kanten aan acties van burgers als Maurice de Hond. Dat vindt rechter Steven van Dissel, raadsheer bij het Gerechtshof in Den Haag. Hij is bang dat Nederland een ‘wildwest-samenleving’ wordt. ‘We moeten oppassen dat we niet een soort internetvervolging krijgen, waar burgers tegenover elkaar staan.’

Van Dissel is bestuurslid van de NVVR, de beroepsvereniging van rechters en officieren van justitie. Hij heeft kritiek op De Hond omdat de opiniepeiler publiekelijk klusjesman Michaël de J. beschuldigt van de Deventer moord, terwijl een ander door de rechter is veroordeeld.

‘Ik twijfel niet aan de intenties van mensen als De Hond. Maar je moet drie keer nadenken over de manier waarop je dat doet. Op zijn website geeft De Hond zijn eigen “rechterlijke oordeel” over die klusjesman. Daar moet je voorzichtig mee zijn. Iedereen die betrokken is bij zoiets, heeft het recht gehoord te worden. Dat het hier niet gebeurt, vind ik gevaarlijk.’

Het is toch niet erg dat burgers meedenken met de rechter?

‘Natuurlijk kan dat. Alleen hebben we eeuwen geleden afgesproken dat burgers niet zelf met beschuldigingen in de publiciteit komen, maar daarmee naar de politie gaan. Zaken worden tot op de bodem uitgezocht en informatie wordt openbaar tijdens de zitting. De verdachte kan daar reageren op de beschuldigingen. Daarna oordeelt de rechter. In ons rechtssysteem zijn er veel meer waarborgen dan op internet, waar je mensen enorm kunt beschadigen. Dat gevaar wordt onderschat.’

Burgers doen dit, omdat ze weten dat rechters in een aantal zaken fouten hebben gemaakt.

‘Die gedachte kan ik best volgen; zeker na de incidenten die veel aandacht hebben gekregen, zoals de Schiedamse parkmoord. Maar daaruit moet je niet de conclusie trekken dat het OM en de rechters niet voor hun taak zijn berekend. In ons systeem kun je zaken opnieuw laten bekijken, als je niet tevreden bent. Er is hoger beroep mogelijk en een oordeel van de Hoge Raad. Daarna moet iedereen zich neerleggen bij een uitspraak.’

Dat is moeilijk als de verkeerde is veroordeeld. Maurice de Hond zegt: ‘Ik moet dit doen, anders wordt de zaak nooit heropend.’

‘Ook rechters kunnen er slecht mee leven dat een onschuldige vastzit. Je moet dat risico zo klein mogelijk maken, maar we kunnen nooit uitsluiten dat er fouten worden gemaakt. We moeten daarmee leren leven, want je moet ergens een streep trekken. Er is altijd wel iemand die beweert dat hij nieuwe informatie heeft, maar meestal voegt dat niets toe. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan er aanleiding zijn een zaak nader te onderzoeken. Dat heeft De Hond voor elkaar gekregen, en dat is op zich positief. Maar hij moet het OM in stilte zijn werk laten doen.’

Wat is het gevolg van de toenemende kritiek op justitie?

‘Dat het gezag van rechters en het OM wordt ondermijnd. Burgers worden kritischer en ook sommige politici zijn niet altijd zakelijk in hun oordeel over rechterlijke uitspraken. Je kunt niet eindeloos kritiek opstapelen. Ik maak me daar zorgen over. Want dit raakt de basis van ons rechtssysteem. We hebben afgesproken dat onafhankelijke buitenstaanders oordelen over geschillen. Maar dat systeem werkt alleen als mensen vertrouwen hebben in de rechter.’

U kunt toch tegen een stootje?

‘Op zichzelf is er niets tegen kritiek. Maar de rechterlijke macht is kwetsbaar. Politici zijn gekozen, daarvan kun je zeggen: we willen een ander. Rechters worden voor het leven benoemd, zodat ze onafhankelijk kunnen oordelen. Daarom moeten we de rechter vertrouwen. Er is geen goed alternatief voor ons rechtssysteem.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden