Ronde langs de velden terughalen IS-kinderen

Zo denken ze in andere landen over het terughalen van IS-kinderen

Niet alleen in Nederland ligt het terughalen van de kinderen van Syriëgangers gevoelig. Ook andere landen worstelen. 

Een Franse vrouw en haar kind in het al-Hol-kamp in het noordoosten van Syrië. Beeld AFP

Frankrijk

De repatriëring van kinderen van jihadisten is in Frankrijk een heikele kwestie, die raakt aan het wezen van het land. De Fransen zien hun land immers graag als ‘het land van de mensenrechten’. Maar Frankrijk is ook het Europese land dat het meest te lijden heeft gehad onder terreuraanslagen uit naam van IS, en het Europese land van waaruit het grootste aantal jihadisten naar Syrië en Irak is afgereisd. In een recente opiniepeiling zei 70 procent van de Fransen tegen de terugkeer van kinderen van jihadisten te zijn.

Frankrijk bekijkt ‘van geval tot geval’ of het kinderen terughaalt, zei president Macron in maart. Een paar dagen na die uitspraak haalde de Franse regering voor het eerst een groep van vijf Franse kinderen op. Zondag volgde de repatriëring van twaalf Franse en twee Nederlandse kinderen. Volgens een regeringswoordvoerder gaat het om ‘wezen en geïsoleerde kinderen’. De nationale adviescommissie voor de mensenrechten vindt dat Frankrijk alle Franse kinderen die in kampen in de regio verblijven moet terughalen. Dat is voorlopig een no-go voor de regering, die vreest dat daarmee de deur op termijn ook voor de moeders open komt te staan.

In januari berichtten Franse media over vergevorderde regeringsplannen voor het terughalen van meer dan honderd jihadisten. De Franse regering vreesde naar verluidt voor hun ontsnapping en verspreiding nadat de Amerikanen besloten zich uit de regio terug te trekken. De mogelijke repatriëring leidde tot veel protest. Eind februari verklaarde Macron dat er ‘op dit moment’ geen sprake is van een terugkeerprogramma voor jihadisten.

België

Politici lopen ook in België op eieren als het gaat om het terughalen van naar schatting 115 kinderen van Syrië-strijders. Sinds de verkiezingsoverwinning van het Vlaams Belang, op 26 mei, ligt de discussie nog gevoeliger. Het is onwaarschijnlijk dat partijen op korte termijn hun nek voor deze kinderen zullen uitsteken.

De vorige regering had als standpunt dat kinderen tot 10 jaar konden terugkeren, maar dat ze zelf geen actieve stappen zet om hen te repatriëren. Zo bezoekt een team van artsen en therapeuten deze week vijftig IS-kinderen die met hun moeders zitten opgesloten in detentiekampen van Koerdische strijders. Deze groep hoopt een aantal kinderen, als zij er zeer slecht aan toe zijn, mee naar België te kunnen nemen, maar de overheid weigert vooralsnog de documenten af te leveren die daarvoor nodig zijn.

Een aantal IS-vrouwen hebben via hun familie rechtszaken aangespannen om de Belgische staat tot repatriëring te dwingen, maar vooralsnog is dat nergens op uitgelopen. Begin dit jaar zijn er wel twee zusjes van 2 en 4 jaar vanuit Turkije naar België gehaald. De meisjes zijn in het kalifaat geboren, maar hun Belgische vader is op het slagveld omgekomen en hun moeder zit in Turkije in de gevangenis. Hun oma was naar de rechter gestapt, en deze oordeelde dat België deze kinderen reisdocumenten moest geven. De staat heeft dat gedaan, maar is wel tegen de beschikking in beroep gegaan.

Rusland

Rusland is al twee jaar actief bezig met het terughalen van familieleden van IS-strijders. Onder leiding van Ramzan Kadyrov, de leider van de islamitische deelrepubliek Tsjetsjenië, repatrieerde Rusland ongeveer tweehonderd vrouwen en kinderen. Met die campagne wil Kadyrov zich neerzetten als hoeder van moslims in de Russische Kaukasus, een gebied van waaruit meer dan vierduizend mensen naar Syrië en Irak vertrokken. Kadyrov heeft groen licht gekregen van president Poetin. Voor Poetin is het belangrijk om steun te krijgen van moslims in Rusland: met 25 miljoen mensen vormen zij de tweede religieuze groep van het land. De regering schat dat 1.400 kinderen van Russische ouders zich nog in Irak en Syrië bevinden. Vrouwen van IS-strijders haalt Rusland sinds november 2017 niet meer op. Zij vormen volgens Ruslands veiligheidsdienst FSB een risico op aanslagen. Daarbij zouden wraakgevoelens een rol kunnen spelen: Rusland voerde tal van bombardementen uit op IS-gebied, waarbij de echtgenoten van de vrouwen mogelijk omgekomen zijn. De vrouwen die op de eerste repatriëringsvluchten zaten, worden scherp in de gaten gehouden door de veiligheidsdiensten. Zij moeten zich regelmatig uitspreken tegen IS om anderen te weerhouden van extremisme.

Het Verenigd Koninkrijk

Het Verenigd Koninkrijk heeft afgelopen jaar een klein aantal kinderen van Britse IS-strijders opgevangen. Dat heeft de verantwoordelijke minister, barones Williams of Trafford, twee maanden geleden geantwoord op Kamervragen. Om hoeveel kinderen het precies gaat en of het weeskinderen zijn, is onbekend. De Britten voeren geen actief terugkeerbeleid. Het land heeft een consulaat in Syrië en vindt het te gevaarlijk om er immigratieambtenaren heen te sturen. Daarom neemt het alleen kinderen via andere landen op. De Britse minister van Binnenlandse Zaken, Sajid Javid, volgt een harde koers, temeer omdat hij ambities heeft om premier te worden. Dat bleek begin dit jaar toen hij het paspoort introk van de Brits-Bengalese jihadbruid Shamima Begum, die getrouwd is met de Nederlander Yago Riedijk. Na de dood van Begums baby, in maart, heeft de minister van Buitenlandse Zaken, Jeremy Hunt, beloofd het beleid wat betreft het repatriëren van kinderen van IS-gangers te versoepelen. Sindsdien is daar weinig meer van vernomen.

Dit schreven we eerder over de omgang met het terughalen van IS-kinderen

Het terughalen van twee Nederlandse weeskinderen van IS-ouders was het gevolg van een ‘unieke situatie’ en het beleid ‘is niet veranderd’, zei minister van Buitenlandse Zaken Blok dinsdag. Het is de vraag hoe lang deze toverformule de interne verdeeldheid in de coalitie nog kan maskeren

Vanwege de ‘erbarmelijke omstandigheden’ waarin ze verkeerden, haalde Nederland dit weekeinde twee IS-weeskinderen terug uit Noord-Syrië. Familieleden van andere kinderen in het gebied vragen nu: waarom komt het ene kind wel in aanmerking voor repatriëring en het andere niet?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden