Zit hier een echte verkoper bij?

Benedictus XVI werd, wordt algemeen gedacht, bewust als tussenpaus gekozen. Zijn opvolger zou een man kunnen zijn die jonger is, in dialoog wil met de moslimwereld, en vooral: iemand die enthousiasme uitstraalt. 'De verkoopcijfers van de kerk moeten omhoog.'

DOOR SARAH VENEMA

Na een lachende paus komt vaak een ernstige, na een knuffelpaus kozen de kardinalen in 2005 voor een teruggetrokken theoloog. Wie moet, volgens de 115 kardinalen die zich vandaag opsluiten in de Sixtijnse Kapel, de teruggetreden Benedictus XVI opvolgen?

'In elk geval een die niet wordt overrompeld door de uitslag', zegt Vaticaankenner John Allen. Nadat Benedictus XVI een maand geleden de wereld verbaasde door zijn functie neer te leggen, zijn de kardinalen huiverig een paus te kiezen die er eigenlijk geen zin in heeft. De meeste kardinalen willen liever geen paus worden, zeggen Vaticanisten, maar dat pauskandidaten, onder wie de Canadees Ouellet, de baan een nachtmerrie noemden, wordt toch meegewogen.

De nieuwe paus mag sowieso wat langer aanblijven dan de vorige paus. Bij het laatste conclaaf kozen de kardinalen na een pontificaat van 26 jaar bewust voor de 78-jarige Joseph Ratzinger, een tussenpaus. Nu zijn de meeste favorieten, de papabili, tussen de 60 en de 70 jaar oud en kunnen ze waarschijnlijk wat langer mee.

'De nieuwe paus moet een verkoopman zijn', zegt John Allen. De kerken lopen leeg, de nieuwe paus moet afvallige katholieken volgens Vaticanisten terug in de kerkbanken krijgen. 'Nieuwe evangelisatie', heet de missie die tijdens de bijeenkomsten van de kardinalen vorige week uitgebreid is besproken. De verkoopcijfers van de katholieke kerk moeten omhoog.

Hij moet dus charismatisch zijn, de nieuwe paus. Eentje die goed kan speechen en soepel met de media omgaat. 'De kardinalen hebben door dat de media de paus op de voet volgen', zegt pater Thomas Reese, schrijver van het boek Inside the Vatican. 'Ze willen liever geen paus meer die ze met onhandige opmerkingen in de problemen brengt, zoals Benedictus XVI weleens gebeurde.'

Kardinaal Scola is er zo een. De 71-jarige aartsbisschop van Milaan schijnt humor te hebben, citeert Shakespeare en Jack Kerouac en kent door zijn werk in de bisdommen van Venetië en Milaan de 'pastorale' kant van het vak. 'Dat is tijdens dit conclaaf de belangrijke eis', zegt Marco Politi, Vaticaananalist van de krant Il Fatto Quotidiano. De nieuwe paus mag niet alleen een theoreticus of bureaucraat zijn, maar moet ervaring hebben met 'echte' mensen in de kerken. Scola begon ook een platform voor dialogen met de moslimwereld, een belangrijk vraagstuk voor de nieuwe paus.

Maar Scola is een Italiaan. 'Veel buitenlandse kardinalen willen geen Italiaan', zegt Politi. Zij zagen de corruptieschandalen en machtsspelletjes uit het Vaticaanse bestuur vorig jaar in hun eigen landelijke media verschijnen. Kardinalen als de omstreden camerlengo Bertone, maar ook Scola of de populaire kardinaal Ravasi worden nu geassocieerd met de conflicten waaraan de nieuwe paus juist geacht wordt een einde te maken.

'De nieuwe paus moet wel weten hoe de curie werkt', zegt Politi. De Canadese intellectueel Ouellet, die jaren in de curie werkte, is daarom een optie. Hij spreekt vloeiend Italiaans, plus vijf andere talen, en heeft de uitstraling van een heilige. 'Maar hij zou weleens te aardig kunnen zijn', oordeelt John Allen. De 63-jarige kardinaal Scherer uit Brazilië lijkt wel doortastend genoeg om koppen te laten rollen in de curie, maar hij is tijdens zijn publieke optredens weer een beetje stijfjes. 'Ze zoeken Jezus met een managementdiploma', zegt Thomas Reese.

De nieuwe paus moet hoe dan ook 77 van de 115 stemmen halen. Anders dan tijdens eerdere conclaven is er geen duidelijke strijd. 'We hebben allemaal een soort lijstje', zei de Amerikaanse kardinaal Francis George op een persconferentie, 'vaak met een eerste, tweede en derde keuze.' Als A-kandidaten als Scherer en Scola geen tweederde meerderheid halen, zijn er nog de B-kandidaten, zoals de charismatische Amerikaanse kardinaal Dolan - die amper Italiaans spreekt - of het Filipijnse communicatietalent Tagle, die met zijn 55 jaar eigenlijk wat te jong is. Dan wordt de nieuwe paus misschien gewoon een compromispaus.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden