Zinloos geweld in de moshpit

DE MOSHPIT is oorspronkelijk de ruimte voor het podium waarop een band staat te spelen; daar houden de meest fanatieke fans zich op....

De Britse journalist Joe Ambrose publiceerde onlangs zijn participerend onderzoek naar moshing. Gebroken ledematen, gekwetste zielen, kolkend bloed, gevaarlijke adrenalinespiegels en jagende hartritmen beheersen The Violent World of Moshpit Culture. Op de heilige grond van de pit verzamelen zich de diehards van de popcultuur om met lijf en leden, hart en ziel in de muziek op te gaan. Stampend, schreeuwend, vechtend, kwijlend en graaiend, slamdancing en rioting. Maar ook: zwevend boven de hoofden van de menigte, gedragen door tientallen handen, richting podium of juist ervandaan.

Crowdsurfen en stagediven zijn de ultieme belevingen van de moshpit. Het wordt steeds vaker verboden, omdat er ernstige ongelukken mee gebeuren. Maar de moshpit is sterker dan de wet. Als de actie losbarst, is security alleen nog bezig de gewonden af te voeren en de gevaarlijkste gekken te isoleren.

Er hangt voor niet-deelnemers een angstaanjagende sfeer rond het moshen. Het is een 'spel' van zelf-uitverkorenen die geen enkele vrees kennen, vooral geen claustrofobie. Met name de concerten met hardcore versies van punk en metal zijn de tonelen van moshing. Hele festivals van dergelijke genres veranderen in moshpits, en dan zijn de hospitalen in de buurt verzekerd van klandizie.

Ambrose is eigenlijk te oud om zelf te moshen, maar hij deed het toch. Als ervaringsdeskundige legt hij koel en zakelijk uit wat moshen precies is. 'Je weet waar je aan begint.' Hij doet ook de korte geschiedenis van het fenomeen uit de doeken. De herkomst van het woord is onduidelijk. Waarschijnlijk is het een verbastering van mashing (fijnstampen, er een puinhoop van maken). Het dook begin jaren negentig op rond de bands die de geschiedenis in zouden gaan als de scheppers van de Seattle Sound, zoals Nirvana en Pearl Jam, en ruige acts van elders zoals Jane's Addiction.

De wortels van het moshen zijn veel ouder. Iggy Pop krijgt van Ambrose de rol van oervader. Zijn band The Stooges werd aan het eind van de jaren zestig beroemd en berucht om de roekeloze manier waarop Iggy zichzelf overgaf aan de menigte: met huid en haar. Vrijwel naakt dook de zelfmutilerende, anaal gefixeerde Iggy de moshpit-avant-la-lettre in, volledig overgeleverd, met alleen zijn microfoonsnoer als navelstreng naar het veilige podium.

De gitarist van The Stooges, Ron Asheton, kende de situatie van total pandemonium al aan den lijve, voordat hij bij Iggy's band kwam. Hij had in Liverpool in The Cavern een concert van The Who bijgewoond. Uitgewoond, maar diep onder de indruk was hij er vandaan gekomen. Het publiek was net een troep dolle honden die hun prooi (Pete Townshend) probeerden te bespringen; als één grote primitieve vechtmachine, en Townshend mepte het met zijn gitaar vol in het gezicht. In 1979 zou Townshend ijskoud reageren op de dood van enkele Who-fans in de moshpit. Eigen schuld. Het heeft nog jaren geduurd voordat Townshend afstand nam van het sufbeuken en sufgebeukt worden en eindelijk zijn medeleven betoonde.

Doden vallen er overigens meestal door vertrapping en verstikking als gevolg van paniek en ruimtegebrek, niet in rechtstreekse confrontaties. Paniek is dan ook de grootste vijand van moshers, en het enige gevaar waar ze collectief voor op hun hoede zijn.

Sinds The Who en The Stooges zijn alle 'harde' bands in principe, of ze het nu zelf willen of niet, de aanleiding tot genadeloos moshen. Gestoorde figuren kiezen moshpits uit om letterlijk hun slag te slaan en het enge is: je kunt geen kant op als je er eenmaal midden in staat. De moshpit is levensgevaarlijk voor watjes, mensen met rugzakken, loshangende haren of sieraden, en vrouwen. Bij Woodstock '99 werden in de moshpit enkele vrouwen gemolesteerd, door anonieme helpers vastgehouden en door meerdere klootzakken achter elkaar verkracht onder aanmoedigend gejoel van de omstanders. Aangifte bij de politie geschiedt zelden, de meeste incidenten gebeuren zonder dat er een haan naar kraait.

De Riot Grrrl-beweging van begin jaren negentig rond vrouwenbands als Seven Year Bitch en later Hole (Courtney Love) kon ook moshen als de beste, maar niets is heavier dan een pit vol jonge opgefokte mannen met niets te verliezen, beweert Ambrose. De huidige generatie zou zo verstoken zijn van idealen en hoopvolle toekomstverwachtigen dat ze zich steeds rücksichtslozer gedraagt.

De moshpit is dus een paradijs voor menselijke pitbulls, maar het kan ook anders. Het schijnt dat moshers ook echte contacten leggen en warme menselijkheid ontmoeten. Ambrose heeft het zelf meegemaakt en ook van derden opgetekend. Een simpele handeling kan iemand redden, bijvoorbeeld als hij van het podium de massa inspringt alsof het een zwembad is en zonder de juiste opvang een dwarslesie zou oplopen, wat al ontelbaar vaak gebeurd is trouwens.

Bij sommige gelegenheden kan de moshpit vleugels krijgen en de een na de andere crowdsurfer veilig afleveren. De concerten van de Urban Dance Squad waren bekend om een sociaal soort moshen, dat energiegolven door de zalen deed gaan en de buitenstaanders geen angst aanjoeg.

Vaker echter gaat het goed mis, en dat is in feite ook het doel van moshen. In de moshpit is het spreekwoordelijke lieveheersbeestje kansloos. Het is een oorverdovende wereld van zinloos geweld. Ambrose zet deze overtuigend neer. Hij benadrukt dat hier het recht van de sterkste heerst, maar ook de onvoorwaardelijke liefde voor muziek in haar meest snoeiharde, primitieve en destructieve verschijningsvormen. Hardcore is geen ticket naar (gelegenheids)geweld, maar is er wel de perfecte soundtrack voor gebleken.

Er is een onverwachte moraal. Mensen die verslaafd zijn geraakt aan moshen - er is een harde kern -, gaan alleen nog maar daarom naar concerten, waardoor ze toch vroeg of laat bij de échte liefhebbers van de betreffende bands door de mand zullen vallen. En dan letterlijk keihard op hun bek zullen gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden