Zingende diplomaat in Uruzgan

Australische diplomaat praat niet alleen, hij zingt ook. ‘Dit is een heel bevreemdende plek.’..

De Australische regering heeft een bijzondere diplomaat ingezet in Uruzgan. De 40-jarige Iain Campbell Smith praat niet alleen met de plaatselijke Afghaanse bevolking, hij zingt ook met ze. De civiele vertegenwoordiger van de Australiërs werkt ook samen met Nederlandse militairen, wat hem inspireerde tot het populaire liedje Niet Swaffelen op de Dixi.

Iain Smith vervult een belangrijke functie voor de bijna duizend Australische militairen in Uruzgan. Hij onderhoudt de contacten met Afghaanse bestuurders, stammenleiders en hulporganisaties. Smith schrijft ook analyses voor zijn ambassade over politieke en strategische ontwikkelingen in de Afghaanse provincie. Daarin wijkt zijn werk niet af van dat van Nederlandse en Amerikaanse diplomaten ter plekke.

Iain Smith heeft echter ook een artiestennaam: Fred Smith. Onder die naam is hij bekend in Australië, sinds de documentaire Bougainville Sky over zijn onorthodoxe aanpak tijdens het vredesproces op dat door burgeroorlog geteisterde eiland. Daar leerde Smith de plaatselijke Rotokas-taal en schreef liedjes over verhalen die de bevolking hem vertelde. Met plaatselijke muzikanten toerde hij rond en uiteindelijk verspreidde het Australische leger 20 duizend kopieën van hun cd Songs of Peace.

Smith arriveerde in juli 2009 in Kamp Holland – door Navo-partners liever aangeduid als multinationalbase Tarin Kowt – en blijft daar tot december 2010. De folkzanger omschrijft de provincie als een decor uit de veertiende eeuw, maar dan met mobieltjes en Toyota-Landcruisers. ‘De meeste bevreemdende plek waar ik ooit ben geweest.’

Dat wil wat zeggen, voor een diplomatenzoon die geboren werd in Canberra, en daarna met zijn ouders verhuisde naar India, Israël, Filippijnen en de Verenigde Staten. Smith raakte naar eigen zeggen gefascineerd door de gesprekken van zijn vader met diens dinergasten en besloot zelf ook diplomaat te worden. ‘Om als vreemdeling te overleven, moet je zo snel mogelijk de menselijke omgeving doorgronden.’ Smith nam vier jaar lang deel aan vredesmissies op de Solomon eilanden en op Bougainville.

Zingen en liedjes schrijven, stelt Smith, is een effectieve manier om ervaringen te verwerken. Uruzgan is echter te gevaarlijk om met een band te gaan rondrijden. In het relatief veilige Chora gaf de diplomaat vorige maand toch een concert. De districtschef kwam kijken en de plaatselijke politiechef ontpopte zich als een verdienstelijk zanger.

Ter viering van het Afghaanse nieuwjaar, eind maart, trad Smith op met Afghaanse muzikanten in het zogeheten PRT-House aan de rand van de basis. Die ruimte wordt gebruikt als ontmoetingsplaats voor westerse militairen en Afghaanse bestuurders. De diplomaat zong toen onder meer Dust of Uruzgan. Dat liedje schreef hij na lezing van het onderzoeksrapport over de dood van de Australische soldaat Ben Renaudo in de Baluchivallei.

There is nothing about this province/ that’s remotely fair or just.

But worse than the corruption/ is the endless fucking dust.

Fine as talcum powder/ on the ground and in the air.

It gets into your eyes and it gets into your hair.

(...) I was Queensland’s champ Thaiboxer/ for the fist, and foot and knee.

Now all I see are bedsheets/ where my rightfoot used to be.

Benny is dead and burried/

underneath Australian sand.

But his spirit is out there wandering/ through the dust of Uruzgan.

Op het kamp gaf Smith tot nu toe drie concerten. Begeleid door onder meer een Australische kwartiermeester op gitaar, een Nederlandse soldaat op mondharmonica en de Afghaanse bestuurder van de vuilniswagen die goed blijkt te drummen. Onlangs speelde de band 1.200 dollar bij elkaar voor nabestaanden van twee gesneuvelde Australische soldaten.

De diplomaat vindt het spijtig dat de Nederlandse troepen vertrekken. De Australiërs hebben volgens hem veel geleerd van de successen en mislukkingen van de Hollanders. ‘De Uruzgani waarderen vooral het respect dat de Nederlanders tonen voor hun cultuur. Dat was voor ons een belangrijke les.’

Een vergelijkbaar respect brengen de Nederlandse militairen echter niet op voor hun kampgenoten, met wie zij de chemische toiletten delen; de zogeheten Dixies. Die indruk kreeg Smith althans, na uitleg door een Nederlandse diplomaat over het woord swaffelen. ‘Ik was geschokt, de Dixi is voor Australiërs een heilige plek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden