Zingend sterven

Sinds 1 september heet de Katholieke Universiteit Nijmegen Radboud Universiteit Nijmegen. De universiteit wilde onder meer 'nationaal en internationaal beter bekend zijn', schrijft de rector magnificus....

Kees Fens

Hij kreeg zo'n zestig jaar na zijn dood zijn hagiografie, waarin hij naar gangbare heiligheidsidealen werd gemodelleerd. Van het heiligenleven is vijftiende-eeuws handschrift bewaard. Samen met een vrij uitvoerige historische studie is dat vita nu in het Latijn en in vertaling uitgegeven. Het boekje heet tweetalig Vita Radbodi, Het leven van Radboud. De auteurs zijn de kerkhistoricus Peter Nissen en de classicus Vincent Hunink (die als uitstekend vertaler uit het Latijn bekend is).

Als bijna alle vitae is ook dat van Radboud een grote gemeenplaats, in compositie, in motieven, in taal. Het heeft ook de ontop roerende kracht daarvan, al zal die ontroering voor een deel ook aan de voorspelbaarheid van het verhaal te danken zijn. Als bijna altijd is de beschrijving van het sterven het mooist, met die schitterende gemeenplaats van het psalmen zingend sterven. We worden geacht op grond van de tekenen te geloven: Radboud was heilig. Ik geloof het meteen. Een historische biografie in onze zin is het leven niet, wil het ook niet zijn. Voor de echte kennis van persoon en tijd zullen wij dus naar de historische studies moeten. De in zeer weloverwogen stijl geschreven tekst in het boekje begint met deze zin: 'Over de eerste eeuwen van het christendom in het noorden van de Lage Landen valt weinig met zekerheid te zeggen.' Dat geeft niet veel hoop. Er zijn weinig bronnen over het kersteningsproces. Behalve met enkele oorkonden en wat archeologische aanwijzingen zijn we, volgens de auteur, aangewezen

levensbeschrijvingen van de hoofdrolspelers. En zo blijkt het Vita Radbodi een van de 'schaarse bronnen'.

We kunnen moeilijk anders concluderen dan dat we niets hebben. De enige bron is de heilige gemeenplaats. Het is bijna aangrijpend hoe Nissen, hij zal de auteur zijn van de historische inleiding, poogt iets te weten te komen. Maar steeds, behalve wanneer hij over het vita schrijft, moet hij binnen vermoedens en mogelijkheden blijven. Of zijn lege handen laten zien. ('Over de mogelijke resultaten van zijn evangelisatiewerk is weinig of niets bekend'). Zijn stuk is grotendeels een even indrukwekkende als schitterende poging tot iets. Misschien nog beter 'tot iemand'. Want Radboud blijkt tenslotte bijna niemand: als bisschop, als geleerde en als schrijver. Het lijkt erop dat de Nijmeegse Universiteit een heilige historische schim als naamgever heeft gekozen. Of ze zich daarmee nationaal en internationaal sterk maakt, is de vraag. Er zijn toch nog steeds alleen maar geloofsbrieven.

Het mooie is natuurlijk dat een wetenschappelijke publicatie van de eigen universiteit aan elke illusie over de zinvolheid van de naamgeving een einde heeft gemaakt. Dat kan de Universiteit van Nijmegen pas goed nationaal en internationaal herkenbaar maken! Nog mooier is dat de rector magnificus het boekje trots rondstuurt. Een slimheid, een katholieke universiteit waardig.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden