Zijn ze helemaal belazerd!

In 2003 verstoren jonge Marokkanen in het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes de dodenherdenking. De lokale notabelen gaan praten met vertegenwoordigers van de vele nationaliteiten in de buurt....

In 2004 en 2005 wacht iedereen gespannen op wat er komen gaat, maar op4 mei blijft het rustig. Na achten is er niets dat de twee minuten stilterond het oorlogsmonument met het witte houten kruis op de Baarsjeswegdoorbreekt. Praten helpt. En hoe.

In maart 2006 is het monument verdwenen. Foetsie. De absolute triomf vanhet wijkoverleg. Met praten los je dingen op, niet alleen incidenteel maarook structureel.

Terwijl het kruis bij de gemeentereiniging is opgeslagen, legt CDA'erJan Voetberg, voorzitter van het 4- en 5-meicomité in het stadsdeel, uitdat het verdwijnen van het gedenkteken te maken heeft met de renovatie vande wijk. Maar ook als die klaar is, komt het kruis niet terug. Er wordtgewerkt aan een meer 'neutraal' monument. Dat is de wens van de moskeeënin de buurt, die bezwaar hebben tegen het christelijk symbool. Ook moet deherdenking volgens Voetberg universeel worden, meer gericht 'opslachtoffers van oorlogen wereldwijd'.

Weg kruis, weg Tweede Wereldoorlog, weg probleem. En dat binnen driejaar. Hou dan nog maar eens vol dat de Nederlandse overlegcultuur endaadkracht niet samen gaan.

De correctie volgt echter snel: uit het hele land komen boze reacties.Het stadsdeel draait alle besluiten prompt terug: het kruis verhuisttijdelijk naar een school elders in de wijk en zal over een paar jaar weerin de buurt van de oude plek komen te staan, voor de dan opgeleverde nieuweWestermoskee.

Voetberg verklaart na zijn volte face (te hopen valt dat zijnruggengraat voor de wetenschap bewaard blijft): 'We hebben het volstrektverkeerd ingeschat.'

Eind goed, al goed? Nee. Er valt nog wel iets meer te zeggen over ditvoorval, al is de vraag wat er nog geschreven mag worden nu met de 'linkselente' een tijd van hoop en verwachting is aangebroken.

Lodewijk Asscher, fractieleider van de Amsterdamse PvdA, hoort in destad de 'schreeuw om een andere toon, om een andere wind'. Het benoemen vanproblemen is prima, zegt hij, maar dan wel 'met de intentie ze op te lossenin plaats van de intentie ze te gebruiken om te polariseren'.

Mooi gezegd, maar wat in De Baarsjes is gebeurd, deugt niet. Om tweeredenen. Toen eind februari de eerste steen werd gelegd voor deWestermoskee beleden alle aanwezigen vroom hun respect voor andermansreligie. Minister Donner zong de oecumeense lof van de 42 meter hogeminaret die er zal verrijzen. Een curieuze bijeenkomst: Donner moet daargeflankeerd zijn geweest door mensen die ondertussen hadden besloten dateen kruis van een meter hoog moest verdwijnen, omdat dit volgens demoskeeën in de buurt te veel een christelijk symbool is. Van niemand hebik nog een afdoende verklaring gehoord hoe dat respect voor andere religiesvalt te rijmen met die bezwaren tegen dat kruis.

Tweede steen des aanstoots is dat wegmoffelen van de TweedeWereldoorlog. De oorlog is een hachelijk onderwerp geworden op scholen metmoslimleerlingen. Zij zien joden eerder als dader in hetIsraëlisch-Palestijnse conflict dan als slachtoffer van de holocaust.Staatssecretaris Ross wil daar wat aan doen, tot ongenoegen van J.A.A. vanDoorn, die naar aanleiding daarvan in Trouw de 'fixatie van de politiek opde ongelukkige jaren 1940-1945' hekelde. Wat moeten allochtone kinderen aanmet een stuk geschiedenis waarmee ze geen enkele affiniteit hebben?,schrijft hij. Waarom moeten we voor de opvoeding van jongeren driekwarteeuw terug in de historie terwijl bruikbare lesstof in het heden voor hetoprapen ligt?

Voor mij zijn die vragen minder retorisch dan voor Van Doorn. Allochtonekinderen willen niet horen van de holocaust, niet omdat ze er geenaffiniteit mee hebben (raar argument trouwens, tenzij je voor dunneleerboekjes bent), maar omdat ze er een idee over hebben. En dat idee magniet onweersproken blijven, maar moet in een open discussie getest wordenop zijn validiteit, zeg ik als oud-geschiedenisleraar. Of gaan we de anderekant op: kruis een probleem, haal weg; oorlog omstreden, mond dicht.Krijgen we dan na het ontkennen van de holocaust de variant van hetverzwijgen van de holocaust?

Ooit tekende ik het leven op van Mientje ten Dam-Pooters. Zij, overtuigdcommuniste, hielp mee de februaristaking te organiseren uit protest tegenhet weghalen van de Amsterdamse joden. Haar man Jaap lag om zes uur 'smorgens bij de remise Lekstraat met dat lange lijf van hem op de rails omeen tram met een NSB'er er op te beletten uit te rijden.

Zij is 89 nu en als ik haar bel, zegt ze te willen blijven getuigen vandie tijd, waarin het innemen van een standpunt niet vrijblijvend was maarje de kop kon kosten, zoals in het geval van haar broer, een verzetsman.Wat vindt ze van het gedoe in De Baarsjes? 'Zijn ze helemaal belazerd!',roept ze uit. Zo is het maar net, Mientje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden