ReportageLuchtvaart

Zijn volle vliegtuigen in de coronacrisis echt veilig? Gebrek aan hard bewijs verontrust de Kamer

Het beeld van propvolle vliegtuigen tijdens de coronacrisis blijft tot ongerustheid stemmen in de Tweede Kamer. Zowel oppositie- als coalitiepartijen hamerden donderdag op onderzoek naar de besmettelijkheid van het coronavirus op grote hoogte, voordat toeristen deze zomer schouder aan schouder afreizen naar de zon.

Nu het vliegverkeer weer steeds meer op gang komt loopt het aantal reizigers op de luchthaven op.Beeld ANP

Vorige week vrijdag besloot het kabinet dat de luchtvaart, anders dan het openbaar vervoer, geen stoeltjes leeg hoeft te houden tijdens de vlucht. Het kabinet baseerde zich daarbij zich op een advies van het RIVM. Volgens het instituut is het ‘plausibel’ dat de ventilatie in het vliegtuig het risico op besmettingen beperkt.

De luchtstromen drukken de uitgeademde druppeltjes omlaag, waardoor ze zich niet makkelijk verspreiden. Bovendien wordt de lucht in een vliegtuig iedere drie minuten ververst. Ook andere virologen en luchtvaartexperts noemen de kans op superspreading in de lucht om die redenen klein. Het geringe aantal besmettingen onder vliegtuigpassagiers tijdens de uitbraak in 2003 van het sarsvirus, ook een coronavirus, staaft die stelling.

Op z’n Nederlands

Of ook het nieuwe coronavirus het aflegt tegen de ventilatiesystemen is echter niet wetenschappelijk onderzocht, aldus het RIVM. Dat zit meerdere partijen niet lekker, bleek donderdag bij een debat over de luchtvaart. D66, ChristenUnie, GroenLinks, SP en Partij voor de Dieren spraken hun zorgen uit. Waarom mochten de scholen pas open toen uit RIVM-onderzoek bleek dat de besmettingen onder kinderen beperkt was, maar geldt die eis nu niet voor de luchtvaart?

De partijen vermoeden financiële motieven, zeker nadat RIVM-chef Jaap van Dissel in een interview met de NOS had gezegd dat het leeg laten van vliegtuigstoelen het moeilijker maakt ‘tegen redelijke prijzen te kunnen vliegen’. Voor de luchtvaart gelden blijkbaar andere regels, verwoordde CU-Kamerlid Eppo Bruins een breder gedeeld gevoel. ‘Het is niet rendabel, en dát is de reden waarom er geen anderhalve meter afstand wordt gehouden.’

Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) tijdens een notaoverleg over de luchtvaart tijdens de coronacrisis.Beeld ANP

Minister Van Nieuwenhuizen bleef erbij dat de luchtvaart voldoende veilig is, zolang andere maatregelen als de veiligheidscheck vooraf en het verplichte mondkapje maar worden nageleefd. Een Nederlands onderzoek vond zij niet nodig. De VVD’er toonde zich wel bereid in EU-verband aan te dringen op wetenschappelijk onderzoek.

Vragen waren er eveneens over het RIVM-advies om een niet-medisch mondkapje te dragen, zoals in het ov. De internationale luchtvaartorganisatie EASA schrijft juist een medisch mondkapje voor. ‘U weet dat we daar in Nederland anders mee omgaan dan in andere delen van de wereld’, zei de minister. ‘We vullen de zorgplicht op een Nederlandse manier in.’

Minimumprijs tickets

De minister ging ook in op het idee van D66 en ChristenUnie voor een minimumprijs voor vliegen, om te voorkomen dat maatschappijen na de coronacrisis gaan stunten met goedkope tickets. Zo’n stuntverbod is zeker op de korte termijn geen haalbare kaart, maakte Van Nieuwenhuizen duidelijk.

Woensdag zochten de twee regeringspartijen de publiciteit met hun plan voor een minimumprijs van 34 euro. Ze deden daarvoor inspiratie op in Oostenrijk, dat de minimumprijs als voorwaarde wil stellen voor een steunplan aan Austrian Airlines. De vrees is dat maatschappijen hun tickets ver onder de kostprijs gaan dumpen om hun vliegtuigen te vullen, en zo hun oude start- en landingsrechten te behouden.

Van Nieuwenhuizen heeft ‘al wat navraag gedaan’ bij de Oostenrijkers, zei ze donderdag in het debat. Volgens haar staat het plan nog in de kinderschoenen en zitten er ‘allerlei juridische haken en ogen aan’. Zo hebben maatschappijen onder Europese wetgeving het recht hun eigen ticketprijzen vast te stellen.

Hoe veilig is het vliegtuig?

Daar waar de theater- en bioscoopzalen nagenoeg leeg moeten blijven, stijgen vanaf Schiphol vliegtuigen op die tot op de laatste plaats bezet zijn. Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over de besmettingsgevaren van corona tijdens het vliegen?

Interview Van Dissel

Sinds de uitbraak van de corona-epidemie is RIVM-chef Jaap van Dissel uitgegroeid tot de behandelend arts van Nederland. Echt goed nieuws voor de patiënt heeft hij nog niet. ‘Het is een illusie te denken dat het virus verdwijnt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden