KLOPT DIT WEL?

Zijn tampons kankerverwekkend door Monsanto?

Nou dát weer. Monsanto, 's werelds minst geliefde multinational, mag dan onkruidbestrijder fabriceren: nu zit het zelfs in katoen houdende producten die toch steriel en schoon horen te zijn. Zoals tampons, maandverband en wondgaasjes. En dus gonst het op de ecoactivistische websites: 'We zijn geschokt: 85% tampons en hygiëneproducten besmet met giftige onkruidverdelger van Monsanto'.

Gebaseerd op onderzoek dat een zekere Damian Marino van de universiteit van La Plata in Buenes Aires afgelopen najaar presenteerde op een congres voor 'Artsen van de vergiftigde dorpen', een organisatie die opkomt voor de arme boeren in Argentinië.

In een beverig filmpje op YouTube zien we hoe Marino zijn bevindingen uiteenzet op de bijeenkomst voor een slecht gevulde theaterzaal. Twintig producten van de drogist had hij geanalyseerd, om te ontdekken dat er daarvan 17 restjes bevatten van de onkruidverdelger glyfosaat, en 12 restjes aminomethylfosforzuur (AMPA), een stof die achterblijft als glyfosaat in de bodem door bacteriën wordt afgebroken. Dat is 'zeer ernstig', aldus Marino. Glyfosaat is namelijk niet alleen een landbouwgif, maar volgens de classificatie van de Wereldgezondheidsorganisatie ook 'mogelijk kankerverwekkend'.

Een demonstrant tegen Monsanto in Californië, Verenigde Staten Beeld epa

Details ontbreken

Dan moeten de cijfers alleen wél kloppen, en dat is nog niet zo makkelijk te controleren. De gifresten die Marino zegt te hebben gevonden, zijn zo miniem dat ze aan de grens zitten van wat mogelijkerwijs nog is op te sporen, zegt onderzoeker Hans Mol van het RIKILT in Wageningen: 13 ¿g/kg (miljoenste gram per kilogram) glyfosaat en 39 ¿g/kg AMPA, ofwel ruwweg 0,0000002 gram gif per tampon gemiddeld.

'Het is niet de makkelijkste analyse, al zou een goed laboratorium dit op zich wel kunnen meten,' aldus Mol. 'Zonder verdere data kan ik echter niet beoordelen of hun meetresultaten goed zijn.' En die details ontbreken: een officiële publicatie is er niet, en Marino zelf weigert ondanks herhaalde toezeggingen in te gaan op inhoudelijke technische vragen. Dat alleen al is eigenlijk genoeg om zijn onderzoek te negeren, schrijft de Amerikaanse gynaecoloog Jen Gunter op haar weblog.

'Deze onderzoeksgroep is een bekende, zeer ideologisch getinte anti-agribusinessgroep, die bekendstaat om zijn verschrikkelijke methodologie', reageert ook plantbioloog Daniel Norero van de Katholieke Universiteit Chili, in een reactie op Gunters weblog. 'Ze hebben geen ervaring met moleculaire biologie, en staan erom bekend dat ze hun artikelen vullen met allemaal correlaties zonder oorzaak en gevolg aan te geven als ze glyfosaat aanvallen.'

Een ander punt is of de cijfers van Marino - zelf áls ze kloppen - wel zo verontrustend zijn. In de Europese Unie vallen de 'besmette' tampons gewoon nog ruimschoots binnen de normen. Zelfs als het een voedingsmiddel was geweest, had er zo'n 1500 keer méér glyfosaat in moeten zitten voordat ze niet meer geïmporteerd of verkocht mogen worden.

Verwaarloosbaar

Op verzoek van De Volkskrant liet toxicoloog Paul Scheepers van Radboudumc drie studenten uitrekenen wat de hoeveelheden die Marino vond eigenlijk betekenen. De uitkomst: zelfs bij dagelijks gebruik ligt de hoeveelheid gif in de damesproducten meer dan duizend keer onder de waarde die de WHO als veilig beschouwt. De bijdrage aan het risico op kanker ligt zelfs een miljoen keer onder de norm. 'Kortom, de bijdrage van het gebruik van maandverband is verwaarloosbaar', rapporteert Scheepers (u vindt zijn uitgebreide verslag in de bijlage).

Zo valt er nog veel meer op de zaak met de gevaarlijke tampons af te dingen. Menstruatiebloed voert eventuele gifstoffen juist af, in plaats van het lichaam in, merkt Gunter op. En de kankerverwekkendheid van glyfosaat zelf is discutabel: volgens de WHO is er beperkt bewijs dat de stof in grotere hoeveelheden non-Hodgkin-lymfoom kan opwekken, maar dat betekent evenzeer dat 'toeval niet met redelijke betrouwbaarheid kan worden uitgesloten'.

Plantbioloog Norero komt met vergelijkbare cijfers als Scheepers en rekent nog een stap verder: een volwassen vrouw zal 50 miljoen maandverbandjes moet gebruiken voordat er enig risico op gezondheidsschade ontstaat.

'En dat alleen onder de aanname', schrijft Norero, 'dat je ze opeet.'

Oordeel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden