Zijn sociale media rem op productiviteit?

Een van de paradoxen van de huidige digitale revolutie is dat die nauwelijks tot productiviteitsstijging leidt. De technologische ontwikkelingen zouden tot een zo grote productiestijging per werknemer moeten leiden dat ondanks de vergrijzing niemand langer dan 30 uur per week zou hoeven te werken en iedereen op zijn 58ste met pensioen kan gaan. Maar het tegendeel is waar. De productiviteit stijgt nauwelijks of neemt zelfs af.

Economen breken zich de hersenen over dit verschijnsel. Maar misschien is de reden simpel. De digitalisering leidt niet tot meer efficiency in het arbeidsproces, maar juist tot minder. De Britse hoogleraar en bedrijfspsycholoog Tony Crabbe stelde in zijn boek Nooit Meer Druk dat het continu checken van e-mailverkeer tot een grote verstoring van het productieproces en toename van stress leidt. Hij pleit ervoor werknemers maar één keer per dag hun mail te laten controleren.

In de bijlage Sir Edmund werd zaterdag de verwoestende werking van sociale media beschreven op het functioneren, zowel privé als op het werk (+). Jarett Kobek, auteur van de roman Ik haat het internet, zei dat de nieuwe generatie zich eigenlijk geen raad meer weet met de nieuwe technologieën. Op het ongefilterd internet zijn racisme en seksisme net zo waardevol als de genuanceerde bijdrage van een hoogleraar. 'Twitter en Facebook zijn alleen opgericht om zo veel mogelijk geld te verdienen aan ónze bijdragen', aldus Kobek. En zaak is iedereen dan ook zo dom mogelijk te houden.

Calvin Newport, hoogleraar computerwetenschappen aan Georgetown University in Washington, roept al langer dat sociale media niet alleen een verwoestende uitwerking hebben op de maatschappij en politiek, maar ook op de economie.

'Sociale media maken werknemers verslaafd aan opwinding. Hierdoor worden ze te snel afgeleid en hebben ze steeds meer moeite om geconcentreerd te werken. In plaats van dat ze iets presteren, zijn ze voortdurend de wereld aan het overtuigen dat ze belangrijk zijn.'

Het verhaal dat sociale media de mensheid dichter bij elkaar brengen is in zijn ogen volksverlakkerij. Het is kleuterschoolwerk: knippen en plakken. Sociale media dwingen mensen een blog te onderhouden, tweets te versturen en zo veel mogelijk relaties te hebben op Facebook. Daar krijgen ze te horen dat sociale media ertoe doen om een baan te vinden. Wie veel op sociale media zit, wordt een merk. En hoe positiever dat merk is, hoe liever werkgevers je willen hebben.

Newport denkt juist dat mensen zich kunnen onderscheiden door niet actief op Facebook en Twitter te zijn. 'In de kapitalistische economie beloont de markt eigenschappen die zeldzaam en daardoor waardevol zijn. Dat is het gebruik van sociale media zeker niet.'

Er zijn andere oorzaken voor het achterblijven van de productiviteit (vergrijzing, lage investeringen e.d.), maar sociale media zijn in de digitale economie van een gaspedaal een rem geworden.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.