Column

Zijn radicale ideeën weer modern?

De Franse econoom Thomas Piketty. Beeld reuters

Tony Atkinson pleitte al voor het basisinkomen toen Rutger Bregman nog niet eens geboren was. Hij had al een eigen ongelijkheidsindex, Atkinson-index, voordat Thomas Piketty ter wereld kwam. De inmiddels 70-jarige Britse econoom was echter heel lang een rare snoeshaan die niet serieus werd genomen.

Maar nu is hij hot. De hoogleraar van Oxford en London School of Economics was de mentor van Piketty. Samen met hem heeft hij de database gecreëerd die de basis vormde voor Piketty's opzienbarende bestseller Kapitaal in de 21ste eeuw. Hiermee werd aangetoond dat op langere termijn met geld sneller geld wordt gemaakt dan met arbeid, wat tot de onvermijdelijke conclusie leidt dat de ongelijkheid toeneemt.

Atkinson heeft zelf het vervolg geschreven: Inequality, What Can Be Done? (Ongelijkheid, Wat Kan Er Aan Worden Gedaan?) Het boek is slechts half zo dik als dat van Piketty, wat suggereert dat ongelijkheid moeilijker te bewijzen is dan te verhelpen. Maar in werkelijkheid is Atkinson veel rechtlijniger. Hij keert terug naar de hoogtijdagen van Keynes en Den Uyls 'verdeling van kennis, macht en inkomen'. Hij bepleit een manier van agressief overheidsingrijpen die Hans de Boer de schrik om het hart moet doen slaan, Diederik Samsom zal doen hoofdschudden en zelfs bij de vriendelijke brombeer Emile Roemer tot gefronste wenkbrauwen zal leiden.

Emile Roemer steekt zijn duimen in de lucht op het partijcongres in Breda. Beeld anp

Atkinson stelt vast dat het huidige neoliberale beleid mensen die pech hebben in hun leven, keihard afstraft en groei en sociale cohesie ondermijnt. Daarbij komt dat door digitalisering en robotisering steeds meer middenklassebanen wegvallen.

Atkinson vindt dat de maatschappij zich daar niet bij moet neerleggen. Hij zet in zijn boek vijftien ideeën op een rijtje om de ongelijkheid te verminderen, zoals een minimuminkomen maar ook een maximuminkomen. Uiteraard wil hij een basisinkomen invoeren voor iedereen die een bijdrage levert aan de gemeenschap: bijvoorbeeld mensen die ouderen helpen bij het online invullen van de belastingaangifte of laaggeschoolden bij het invullen van een bijstandsaanvraag. Hij pleit voor een geleide loonpolitiek à la Willem Drees en banengaranties. Voor de rijken moeten belastingen tot 90 procent over de laatste schijf komen.

Nu zou kunnen worden verwacht dat Atkinsons werk niet verder zal komen dan de universiteitsbibliotheek en enkele smoezelige boekenzaakjes voor bejaarde marxisten. Maar inmiddels heeft ook het liberale zakentijdschrift The Economist er al ruime aandacht aan gegeven.

Die krant wijst zijn radicale ideeën uiteraard af, maar erkent dat hij enkele ongemakkelijke waarheden vertelt. 'Het laat zien hoe scheef de huidige economische verhoudingen zijn in de ogen van iemand uit het niet zo verre verleden... en misschien van de niet zo verre toekomst.'

Als The Economist dat vindt, is misschien toch ruimte voor oude linkse idealen.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.