Zijn overnames een regeringszaak?

In 1664 had de Republiek der Verenigde Nederlanden 16.000 schepen. Frankrijk had er 600. Jeanne-Baptiste Colbert, minister van Economische Zaken in de regering van Lodewijk XIV, kreeg de opdracht een Oost- en West-Indische Compagnie op te richten die specerijen en grondstoffen moesten halen in nieuwe koloniën en daar een afzetgebied moesten veroveren. Hij stond aan de basis van wat het mercantilisme werd genoemd - een reactie op het vroegkapitalisme van onder meer de VOC.


Toen er een einde kwam aan de 72-jarige regeringsperiode van de Zonnekoning, waren de rollen omgedraaid. Sinds die tijd koestert Parijs het centralistische gezag over de economie. Elk jaar komen de captains of industry bijeen in Parijs om te luisteren naar de instructies van de president.


Terwijl iedere andere leider zich vorige week druk maakte over Oekraïne, ontving president Hollande bestuursvoorzitter Jeff Immelt van het Amerikaanse concern General Electric en Joe Kaeser van het Duitse Siemens. Beide bedrijven willen het Franse bedrijf Alstom overnemen - bouwer van treinen (waaronder de beroemde TGV), krachtcentrales en turbines. Hoewel de Franse staat geen enkel aandeel in Alstom heeft, is een overname praktisch onmogelijk zonder instemming van het Elysée.


In 2005 stak de Franse regering een stokje voor de overname van Danone door PepsiCo, omdat het zuivelconcern te belangrijk was voor het land. En vorig jaar kreeg Yahoo geen toestemming om het onlinevideobedrijf Dailymotion over te nemen. De nauwe verwevenheid tussen overheid en bedrijven in Frankrijk wordt soms zelfs bekritiseerd als de Europese vorm van het Chinese staatskapitalisme.


'Moet een onderneming toestemming vragen aan de regering om een bedrijf over te nemen? In Duitsland is dat ondenkbaar, in Frankrijk vanzelfsprekend', schreef het Handelsblatt. De Britten hebben altijd jaloers gekeken naar de frogs, die nog eigen auto- en staalfabrieken hebben en een eigen vliegtuigbouwer. Zelf hebben de Britten al hun tafelzilver (inclusief havens, Rolls Royce en de voetbalclubs in de Premier League) verpatst. Op dit moment dreigt ook het Britse (en beetje Zweedse) farmacieconcern AstraZeneca in Amerikaanse handen te komen, na een bod van 72 miljard euro door viagramaker Pfizer.


Premier Cameron vindt dat de overname van een bedrijf geen zaak is van de regering maar van de aandeelhouders. Tien jaar geleden zou iedereen daarmee hebben ingestemd, zij het dat ook andere belanghebbenden (personeel, klanten, leveranciers) hun zegje zouden mogen doen. Maar inmiddels twijfelen zelfs de Britten daaraan. Nu grote concerns mondiale handelswaar zijn geworden, is het niet zo raar dat publieke belangen worden meegewogen.


De Franse ideeën over de economie zijn lang verguisd als verouderd. Nu worden de Fransen weer als leermeester in de armen gesloten. Of het de nieuwe economen zijn als Thomas Piketty, of de oude als Colbert.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden