Analyse Asielprocedure

Zijn Lili en Howick het slachtoffer van ‘de nieuwe flinkheid’ bij asielprocedures?

Lili en Howick worden 8 september uitgezet naar Armenië. Hulporganisaties zijn verbijsterd dat de rechter zomaar de conclusies van de Kinderbescherming van tafel veegt. Ze waarschuwen dat de kinderen het slachtoffer dreigen te worden van ‘de nieuwe flinkheid’ bij asielzaken.

De twee Armeense kinderen Lili en Howick. Beeld ANP

‘Stuur ons alsjeblieft niet naar een weeshuis in Armenië’, schrijven Lili (12) en Howick (13) deze week in een laatste noodkreet aan staatssecretaris Mark Harbers, premier Mark Rutte en de koning en de koningin. De twee kinderen die in mei 2008 met hun moeder naar Nederland zijn gekomen zijn hier opgegroeid. Ze spreken geen Armeens en kijken met angst en beven uit naar een nieuw leven in een land dat ze niet kennen.

Organisaties als Defence for Children en Vluchtelingenwerk ondersteunen de kinderen in hun verzet. Hen uitzetten zou een schending zijn van de kinderrechten, betogen zij.

Het is niet de eerste keer dat de dreigende uitzetting van in Nederland gewortelde asielkinderen tot ophef leidt. Ruim zeven jaar geleden was er protest tegen de uitzetting van de Angolese Mauro, die daarna nog zijn school mocht afmaken in Nederland. In 2011 mocht de verwesterde Afghaanse vwo-scholiere Sahar toch in Nederland blijven van de rechter.

Lili en Howick hebben die rechterlijke steun niet gekregen. En staatssecretaris Mark Harbers liet eerder deze week weten geen aanleiding te zien om zijn oordeel te wijzigen. Waarom deze zichtbaar in Nederland gewortelde kinderen niet, is de nu de grote vraag.

Veilig land

De Raad van State, de hoogste bestuursrechter, oordeelde een week geleden dat de kinderen kunnen worden uitgezet op 8 september. Zij hebben volgens deze rechter geen recht op een verblijfsvergunning in Nederland, omdat Armenië een veilig land is. Hun moeder is een jaar geleden al het land uitgezet. Na het vertrek van hun moeder zijn de twee kinderen onder toezicht gesteld van voogdij-organisatie Nidos.

Al op 5 oktober 2009 ontving moeder Armina een afwijzing op haar asielaanvraag. Maar zij is blijven procederen, zoals zoveel asielzoekers die hopen op een beter bestaan in Nederland. Ze nemen daarmee een gok. Sommige asielgezinnen krijgen alsnog een verblijfsvergunning, waardoor anderen weer hoop krijgen en doorgaan met procederen.

Maar vaak ook moeten die gezinnen alsnog na een jarenlang verblijf in Nederland het land uit. Dat lijkt vaker tot schrijnende situaties. Kinderrechtenorganisaties als Defence for Children vinden dat kinderen die langer dan vijf jaar in Nederland zijn hier zouden mogen blijven: Ze zijn hier geworteld en uitzetten zou schadelijk zijn voor hun ontwikkeling. Maar anderen betogen dat van zulk beleid een prikkel zou uitgaan naar asielgezinnen om de procedure zo lang mogelijk te rekken. Maar weinig asielkinderen blijken binnen de voorwaarden van het Kinderpardon te vallen.

En in dit krachtenveld zitten Lili en Howick, die helemaal niets kunnen doen aan deze omstandigheden en zijn opgegroeid als Nederlandse kinderen. ‘Wij wonen al tien jaar in Nederland. Al onze vrienden en vriendinnen zijn hier’, schrijven ze.

‘Een nieuwe flinkheid’

Met hun moeder, die psychische problemen heeft, gaat het ondertussen zo slecht in Armenië, dat het zeer de vraag is of ze daar voor haar kinderen kan zorgen. ‘Wij zijn heel bezorgd om haar en daarom is voor ons de enige optie dat zij naar Nederland komt want hier kunnen we als een normale familie leven’, schrijven de kinderen.

De pleitbezorgers van de kinderen vrezen dat Lili en Howick het slachtoffer dreigen te worden van ‘een nieuwe flinkheid’. Dat hun moeder vorig jaar is uitgezet zonder haar kinderen was al een unicum. En waar voor andere schrijnende gevallen staatssecretarissen van hun bevoegdheid gebruikmaakten om een uitzondering te maken, is dat voor hen vooralsnog niet gebeurd.

Lagere rechters hadden bovendien eerder geoordeeld dat de omstandigheden waarin de kinderen in Armenië terecht zouden komen, zouden moeten meewegen in de beslissing over hun verblijfsvergunning. De Raad voor de Kinderbescherming had hiervoor duidelijke voorwaarden opgesteld. Het moest eerst duidelijk zijn waar de kinderen zouden opgroeien en of hun moeder hun veiligheid kon bieden. Ook moesten ze adequate huisvesting hebben en naar school kunnen. Daarnaast zouden ze ondersteuning krijgen bij de verwerking van wat ze hebben meegemaakt.

Maar de Raad van State vond deze voorwaarden niet relevant. ‘De situatie in Armenië is niet ernstig genoeg dat hun mensenrechten worden geschonden. Het enkele feit dat iemand terugkeert naar een land met een minder florissante economische positie is daarvoor niet voldoende.’ Volgens de hoogste bestuursrechter trekken de Armeense autoriteiten zich het lot van de kinderen juist aan.

Armoede en psychische problemen

Hun pleitbezorgers zijn verbijsterd dat de rechter zomaar de conclusies van de Kinderbescherming van tafel veegt. Zij maken zich grote zorgen over hoe het Lili en Howick zal vergaan in Armenië. Hun moeder lijdt aan een posttraumatisch stresssyndroom en kan waarschijnlijk niet voor hen zorgen en verder lijkt er nog weinig geregeld. 

Uit een onderzoek van Defence for Children eerder dit jaar naar de situatie van andere teruggekeerde in Nederland gewortelde kinderen in Armenië blijkt dat het veel van hen niet goed vergaat. Ze leven in armoede en hebben psychische problemen. Omdat ze de taal niet spreken kunnen ze niet goed mee in het onderwijs. Ze voelen zich niet thuis in Armenië en worden vaak ook gepest omdat ze ‘anders’ zijn: meer westers, gewend aan een vrijere omgang tussen bijvoorbeeld jongens en meisjes. Kinderen die lang in Nederland hebben gewoond, blijken nauwelijks bestand tegen de veel karigere omstandigheden in Armenië.

Voogdij-instelling Nidos voor asielkinderen gaat deze dagen in Armenië de situatie beschouwen waarin Lili en Howick terecht gaan komen. De uitzetting van Lili en Howick kan hun advocaat Flip Schüller juridisch niet meer aanvechten. Wel kondigt hij aan dat als de kinderen in Armenië inderdaad in een situatie belanden waarin hun mensenrechten zijn geschonden, hij naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens zal stappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.