'Zijn jullie van de houtbrigade ofzo?'

Vanaf 3 maart is het importeren en verkopen van illegaal gekapt hout verboden in Europa. De Nederlandse winkelier doet z'n best, maar erg alert is de consument niet.

AMSTERDAM - Op de vraag of het donkerbruine keukenblad van Afrikaans wengé van legaal gekapt hout is gemaakt, volgt een moeilijke blik. De medewerker van de Bruynzeel-keukenzaak in de Amsterdamse Arena Meubelboulevard slaat er een aantal multomappen op na en raadpleegt vervolgens zijn smartphone. 'Volgens mij zie ik hier een logo', zegt hij, opgelucht, terwijl hij de site van de houtleverancier van Bruynzeel bezoekt.

Verontschuldigend: 'Ik werk hier al vier jaar, maar deze vraag heb ik nog nooit gehad.' Hij vindt het wel een goede vraag, daar niet van. 'Vroeger hadden we een Bruynzeelbos in Suriname, toen wisten we precies waar elke boom vandaan kwam. Maar dat moesten we teruggeven.'

Vanaf 3 maart is het importeren en verkopen van illegaal gekapt hout verboden in Europa. Dat geldt ook voor producten die zijn gemaakt van dat hout, zoals meubels, vloeren of keukenbladen. Importeurs die niet kunnen aantonen dat hun hout legaal is gekapt, riskeren een gevangenisstraf van maximaal twee jaar of een boete tot 79 duizend euro.

'Fout' hout mag nu nog worden ingevoerd en verkocht in Nederland. Opmerkelijk, aangezien illegale houthandel volgens Interpol bijna net zoveel geld oplevert als de internationale drugshandel. Nederland is als doorvoerhaven een grote speler op de houtmarkt voor tropisch hout. Volgens schattingen van Interpol en milieuorganisaties is zo'n 30 procent van alle houthandel wereldwijd illegaal, in Nederland zou het percentage op 20 procent liggen.

Een woordvoerster van keukenhandel Bruynzeel laat weten dat alle hout wordt ingekocht bij een leverancier die FSC-gecertificeerd is. 'Maar dat zouden we wel helderder kunnen communiceren naar onze klanten, misschien.' FSC staat voor Forest Stewardship Council, een internationaal keurmerk voor verantwoord bosbeheer. Dat dit keurmerk pas iets betekent zodra elke losse plank ervan is voorzien, daar is de woordvoerster 'niet bekend mee'.

Winkels die hout verkopen - in de vorm van vloeren of meubels - zijn nog niet allemaal voorbereid op de nieuwe wetgeving, blijkt tijdens een rondgang. Bij Brugman Keukens in het zelfde Amsterdamse meubelparadijs ligt Iroco (uit het Congobekken), Jatoba (uit Brazilië), Sipo (uit West- en Centraal-Afrika) en teak. Een jonge jongen in pak begrijpt de vragen over een keurmerk en legaliteit niet. 'Zijn jullie van de houtbrigade ofzo?'

Uiteindelijk leest de jongen een passage uit een multomap voor. 'Brugman werkt alleen met leveranciers die FSC-gekeurd zijn.' Hij voegt er aan toe: 'Al het hout is dus zeker legaal.' Dat dit keurmerk voor de leverancier iets anders betekent, betwijfelt hij. 'Wij vertrouwen onze leveranciers.' (zie kader)

Legaal gekapt hout moet vanaf maart voorzien zijn van de juiste migratie- en kapdocumenten. 'Fout' hout is eenvoudig gezegd hout dat mogelijk gekapt is zonder vergunning van de lokale overheid. 'Er wordt meer gekapt dan is toegestaan, op plaatsen waar het niet mag of er wordt gefraudeerd met documenten', zegt houtexpert Danielle van Oijen van Greenpeace. Van Oijen 'zat' als houtactivist 'op stammen' in diverse Europese havens om het transport te blokkeren. Ook werkt ze als onderzoeker in Ghana, Kameroen en Congo. Daar gaat ze regelmatig met lokale houtinspecteurs op pad.

Van veel hout is niet duidelijk of het legaal is gekapt of niet. Dankzij de nieuwe wetgeving mogen importeurs niet langer hout van twijfelachtige origine op de markt brengen. Uit cijfers van de Wereldbank en Interpol blijkt dat de helft van het hout uit Congo, waar zich het grootste oerwoud ter wereld na de Amazone bevindt, illegaal is gekapt. Voor Indonesië loopt dit op van 40 tot 80 procent van het hout.

Het meeste illegaal gekapte hout in Europa komt overigens uit Rusland, zegt Van Oijen. 'Dat is gewoon berken, vuren of grenen.' Veel Russisch hout reist via China. En wat via China gaat, is sowieso niet meer te detecteren, volgens de houtexpert.

Paul van den Heuvel, directeur van de Vereniging van Nederlandse Houtondernemingen (VVNH), is blij met de nieuwe wetgeving. 'Wij hebben ons er hard voor gemaakt. Het is van de zotte dat je als consument nu nog kunt twijfelen of je vloer wel legaal is gekapt. Legaliteit zou vanzelfsprekend moeten zijn.' Dat een deel van zijn leden mogelijk in de problemen zal komen, beseft hij. 'Sommige importeurs moeten afscheid nemen van hun leveranciers, als die niet de juiste documenten hebben.' Hij gaat nog een stap verder: wij willen dat 85 procent van al ons hout duurzaam is geproduceerd. Dit gebeurt bijvoorbeeld door het gekapte gebied van nieuwe aanplant te voorzien.

In de ruim dertig jaar dat ze in de zaak werkt, kreeg Greet Bal zelden een vraag over de herkomst van het hout. 'Mensen beseffen amper dat zo'n plank ooit een boom was. Ze kiezen een vloer op prijs en kleur. Deze past mooi bij m'n keukenkastjes, zeggen ze dan.'

Bal - 'een echte houtboer' - is eigenaresse van houthandel de Plancken Vloer, met vestigingen in Heerhugowaard en Amsterdam. De houthandel is een familiebedrijf. Bal is blij met de nieuwe wetgeving. Die zal haar concurrentiepositie alleen maar verbeteren. 'Wij houden ons al jaren aan allerlei regels en die Chinezen mogen alles maar op de markt plempen. Daar kun je niet eens documenten van krijgen.' Tropisch hout verkoopt ze overigens bijna niet meer. 'Dat vinden de mensen veel te duur.'

VRAAG BIJ ELKE STAPEL HOUT OM KEURMERK

VANAF 3 MAART MOET AL HET HOUT DAT IN NEDERLAND WORDT GEBRUIKT VAN LEGALE HERKOMST ZIJN. ER BESTAAN OOK KEURMERKEN DIE NOG EEN STAPJE VERDER GAAN DAN LEGALITEIT. DE MEEST BEKENDE IS FSC, DAT STAAT VOOR FOREST STEWARDSHIP COUNCIL. DE INTERNATIONALE ORGANISATIE HIERACHTER GEEFT SINDS EIND JAREN NEGENTIG KEURMERKEN AF AAN BOSSEN DIE DUURZAAM EN MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD WORDEN BEHEERD.

ALS EEN HOUTHANDELAAR FSC-GECERTIFICEERD IS, BETEKENT DIT NIET DAT ALLE HOUT DAT DE HANDELAAR VERKOOPT DUURZAAM IS GEPRODUCEERD. HET BETEKENT HOOGUIT DAT DE HANDELAAR OVER DE JUISTE LOGISTIEK BESCHIKT OM FSC-HOUT TE VERHANDELEN. VAAK IS SLECHTS EEN DEEL VAN HET VERHANDELDE HOUT DAADWERKELIJK FSC-GELABELD.

ALS EEN VERKOPER DE CONSUMENT VERTELT OVER EEN KEURMERK TE BESCHIKKEN, ZEGT DIT NIET ZO VEEL. ELKE STAPEL PLANKEN MOET VOORZIEN ZIJN VAN HET KEURMERK. ALS KLANT, KUNT U EEN BEWIJS VAN HET KEURMERK EISEN.

DE HOUTINDUSTRIE KWAM EEN AANTAL JAAR GELEDEN MET EEN EIGEN KEURMERK: PEFC. DIT STAAT VOOR PROGRAMME FOR THE ENDORSEMENT OF FOREST CERTIFICATION. DIVERSE MILIEUORGANISATIES VINDEN DE EISEN DIE HET KEURMERK STELT NIET VER GENOEG GAAN. ER ZOU MEER REKENING MET DE WERK- EN LEEFOMSTANDIGHEDEN VAN DE HOUTARBEIDERS MOETEN WORDEN GEHOUDEN.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden