NieuwsKlimaatverandering

Zijn gemeenten bestand tegen de zware regenbuien? Stresstest wijst op zwakke plekken

Een meerderheid van alle gemeenten in Nederland is bezig in kaart te brengen of zij bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals extreme wateroverlast. Met de zogenoemde ‘stresstest klimaatadaptatie’ onderzoeken zij onder meer waar de eerste problemen ontstaan bij zware regenval. Afgesproken is dat alle gemeenten uiterlijk in 2019 de test hebben doorlopen.

Een vrouw is dinsdagavond met haar auto gestrand in een ondergelopen tunnel. De vrouw had haar toevlucht gezocht op het dak van haar auto. Uiteindelijk heeft de brandweer met een ladder de vrouw uit haar benarde positie bevrijd.Beeld ANP

Zware regen met grote hagelstenen en onweersbuien leidden gisteren op verschillende plekken in Nederland tot overlast. Straten kwamen in onder meer Rotterdam en Utrecht blank te staan. En eerder deze week stroomden al in Limburg, Zeeland en Noord-Brabant straten en kelders vol met regenwater. 

‘Het meest kwetsbaar zijn de plekken waar veel verharding is en weinig groen’, zegt Stefan Kuks, voorzitter van de stuurgroep Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie en watergraaf bij het waterschap Vechtstromen. ‘Neem een volgebouwde binnenstad. Als daar regenwater op de daken en straten valt, moet alles via de rioolputjes wegstromen. Er mist plek waar het water een tijdje kan staan.’

De riolering kan de grote hoeveelheid water bij extreme regen niet afvoeren. Kuks ziet daarom dat gemeenten bijvoorbeeld steeds vaker wadi’s aanleggen: verlagingen in grasvelden of plantsoenen waar het water een tijdje kan staan, deels in de bodem kan zakken en daarna geleidelijk wegloopt in de riolering.

Zwakke plekken

Volgens Kuks is driekwart van de gemeenten inmiddels begonnen om via de stresstest zwakke plekken te lokaliseren. Dit wordt gedaan door een hevige regenbui virtueel te simuleren. ‘Zo kunnen er ook keuzes gemaakt worden: wat moet urgent worden aangepakt? Wegen die nodig zijn om de stad te bereiken of waar veel ambulances overheen rijden, maar risico hebben te overstromen, krijgen bijvoorbeeld voorrang.’

Een deel van de gemeenten is inmiddels ook begonnen met een 'risicodialoog' met inwoners. Kuks: 'Welke maatregelen gaan we treffen? Maar ook: wie is hiervoor verantwoordelijk en wie gaat het financieren? Er zal met woningeigenaren en corporaties moeten worden overlegd of bijvoorbeeld door aanpassingen op het dak, water kan worden opgevangen.’

Verschillende methoden

Elk gebied vraagt om specifieke maatregelen, zegt Michiel Pols, businessdeveloper bij VPdelta, die proeftuinen creëert op het gebied van water en deltatechnologie. ‘Limburg heeft vanwege zijn heuvels een andere problematiek omdat het water dat hoger op de heuvels neerkomt  ook nog eens naar beneden stroomt.’ Begin mei opende TU Delft samen met onder andere VPdelta de WaterStraat, waarin innovatieve manieren om beter om te gaan met grote hoeveelheden water in de stad worden getest.

Volgens Pols testen steden ook met verschillende methoden tegen wateroverlast, zoals het opslaan van regenwater in het grondwater, of de slimme regenton die weet wanneer het gaat regenen en van te voren zijn water loost voor extra opvangruimte. ‘Maar dit zijn echt nog pilotprojecten. En zoiets werkt alleen als iedereen in de straat zo’n regenton neerzet. Met één ton alleen gaan we het niet redden. Daarbij: klimaataanpassingen moeten niet alleen op straat plaatsvinden, maar ook op particuliere daken en in voortuinen. Het is een extra uitdaging huiseigenaren erbij te betrekken.’

De stresstest richt zich naast wateroverlast ook op andere gevolgen van klimaatverandering, zoals droogte en hitte. In Enschede, wat valt onder Kuks waterschap, zijn ze al bezig de stad aan te pakken. ‘Er is bijvoorbeeld een stadsbeek aangelegd, die overtollig water moet gaan afvoeren. Als we onze steden niet aanpassen voor klimaatveranderingen, heeft het Deltaprogramma berekend dat de schade kan oplopen tot 70 miljard in 2050. Er moet dus iets gebeuren.’

Het gaat extreem veel regenen in Nederland - maar dan in de computer

De komende twee jaar valt in de helft van de Nederlandse gemeenten extreem veel regen - in een computermodel. Het is een hulp bij het klimaatbestendig maken van steden. Apeldoorn heeft na zo'n test al extra maatregelen getroffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden