Zijn er nog Javanen en dotnetters?

IT’ers met ervaring zijn schaars, heel schaars. En dat wordt alleen maar erger, nu de instroom van nieuwe informaticastudenten daalt....

Gezocht: enthousiaste dotnetters, ambitieuze Javanen of flexibele SAP-specialisten. Als softwaredeskundige heb je het momenteel voor het uitkiezen. Banen te over en lang niet voldoende (ervaren) IT’ers om al die vacatures te vullen.

Zo zoekt een van de grootste IT-dienstverleners van Nederland, Atos Origin, dit jaar duizend nieuwe medewerkers. En dat op een personeelsbestand van nu 9.000 mensen. Softwareontwikkelaar ICT Automatisering (nu 1000 medewerkers) heeft 100 vacatures te vullen. Ook bedrijven als Getronics PinkRoccade, Logica (het voormalige LogicaCMG), Ordina en IBM hebben samen vele duizenden vacatures openstaan.

‘Het wordt hard werken dit jaar, het komt niet aanwaaien’, zegt recruitment manager Tjerk Jansen van Atos Origin. ‘Het is misschien iets minder hysterisch dan in 2006, maar de balans tussen vraag en aanbod is nog steeds niet hersteld. Vooral ervaren ict’ers, mensen die met Oracle, Java en Microsoft kunnen werken, zijn moeilijk te vinden.’

Ongeveer hetzelfde zegt Marc Keur, recruiter bij ICT Automatisering: ‘Het kost veel moeite om mensen te vinden. IT-opleidingen zijn niet populair. Werken in de IT heeft niet zo’n sexy imago. Alleen consultancy vinden de meesten nog wel leuk, of softwareontwikkeling.’

Maar waarom kiezen jongeren niet massaal voor een IT-opleiding als de banen voor het oprapen liggen? Jansen legt uit dat de lage studentenaantallen nog het gevolg zijn van het uiteenspatten van de internetzeepbel. Die crisis ijlt nog na. ‘En misschien redeneren mensen dat je als programmeur niet zo zichtbaar bent’, zegt Keur. ‘Dat maakt het beroep mogelijk minder interessant.’

De sector kampt met een imagoprobleem, zegt ook Jacob Versteeg, directeur ICT Leadership bij Ernst & Young. Dat blijkt uit de resultaten van de ICT-Barometer die het bedrijf liet uitvoeren. ‘Als je ziet dat slechts 3 procent van de nieuwe studenten in 2007 heeft gekozen voor een IT-studie, dan is het duidelijk dat dat beter kan. Twijfelt een achttienjarige tussen het beroep van accountant en IT’er, dan zal z’n vader zeggen: doe maar accountant, want het IT-vak is heel onzeker.’

Ze vrezen dat het weer kan instorten, maar dat is allang niet meer het geval, meent Versteeg: ‘De IT wordt tegenwoordig meer gerund door economisch georiënteerde mensen. Die zijn voorzichtiger dan de commerciëlen. Dat is anders dan in 2000, het IT-topjaar, toen werd elke glazenwasser die het woord consultant kon uitspreken van zijn ladder gehaald en naar een klant gestuurd.’

Een tekort van 10.000 ict’ers tot 2010, dat voorspelde branchevereniging ICT~Office in 2006. De nieuwe marktmonitor verschijnt pas eind april, met een voorspelling tot 2012. Maar directeur Sylvia Roelofs kan al wel zeggen dat de trend ongewijzigd is. ‘Het wordt eigenlijk alleen maar erger. De instroom via universiteit en hbo neemt af.’

Althans: bij de ‘harde’ informaticastudies. Want de studentenaantallen voor opleidingen als bio-informatica, multimedia of gaming zijn juist wel groeiende. Roelofs: ‘Tel daar de vergrijzing en de banengroei in de sector bij op en je hebt een enorme krapte.’

Voor IT-giganten als Atos Origin of IBM is het al lastig om de vacatures te vullen, de kleinere IT-dienstverleners hebben het nog moeilijker. Branchevereniging ICT~Office heeft veel leden in het mkb (bedrijven met minder dan 100 man personeel). Directeur Roelofs: ‘Het mkb moet echt strijden met grote bedrijven om personeel te werven. De grote bedrijven hebben hun naam en geld achter zich. Zij bieden masterclasses of levenlangleertrajecten om mensen te lokken. Dat kunnen veel mkb’ers niet betalen.’

Eva Kuijper is recruiter bij Furore, een middelgroot ict-bedrijf dat voornamelijk werkzaam is in de gezondheidszorg, overheid en wetenschap. Dit kalenderjaar wil het bedrijf groeien van 60 naar 80 medewerkers. ‘Vorig jaar was het lastiger, maar ook nu is het nog heel moeilijk. Op peil blijven is al lastig, dus groeien helemaal. Er blijven continu vacatures openstaan.’

Na het uiteenspatten van de internetzeepbel schoot de vraag naar goed opgeleid ict-personeel in 2006 ineens weer omhoog. IT-bedrijven wisten van gekkigheid niet waarvandaan en vooral hóé ze de juiste mensen moesten vinden. Lease-auto’s, ballonvluchten, duikcursussen en dikke bonussen werden weer uit de kast getrokken om personeel binnen te lokken.

‘Met die zogenaamd ludieke manieren van werven valt het momenteel gelukkig erg mee’, zegt Roelofs van branchevereniging ICT~Office. ‘Het komt nog wel voor, maar veel minder. Als er krapte is, gaan mensen dat nou eenmaal doen, maar het is slecht voor het imago van de branche als werkgevers sollicitatiegesprekken voeren in de autoshowroom of sollicitanten per minuut betalen. Dat is niet dé manier om mensen te trekken, je kunt beter investeren in persoonlijke ontwikkelingstrajecten.’

Bij Atos Origin doen ze niet aan ludieke acties. Recruiter Jansen: ‘We zijn een te grote organisatie om daar losjes mee om te gaan. We bieden gewoon goede secundaire arbeidsvoorwaarden.’ Keur, van ICT: ‘Omdat de krapte zo groot is, heeft elk bedrijf wel bepaalde lokkertjes. Maar het gaat bij ons meer om loopbaanbegeleiding en het aanbieden van interessante projecten. Vaak kun je ook intern nog een goede opleiding volgen. IT’ers die net zijn afgestudeerd beginnen meestal als junior software-engineer. Van daaruit kunnen ze stapjes op de carrièreladder maken.’

Ook IBM pakt het werven niet ludiek, maar degelijk aan. Mathilde Hol, recruiter bij IBM Nederland: ‘Lokkertjes, zoals een auto van de zaak, gebruiken we niet echt. IBM is zelf hét lokmiddel, het is een A-merkbedrijf. Ons uitgangspunt is dat wij ruimte hebben voor ambitie en dat mensen goed kunnen doorgroeien.’

Hoe lossen de bedrijven hun ‘probleem’ dan op? Halen ze hoogopgeleide IT’ers uit India of plukken ze informaticastudenten vroegtijdig van universiteiten en hogescholen? Tjerk Jansen van Atos Origin: ‘We werken samen met ons kantoor in India. Global sourcing is inmiddels normaal geworden, om je klanten tevreden te houden, want die willen steeds hogere kwaliteit voor soms ook minder geld. Maar we halen bijna alleen op projectbasis collega’s uit India hierheen.’

En studenten kunnen bij Atos Origin wel aan de slag, maar alleen op voorwaarde dat ze hun studie ook afronden. En die eis stellen eigenlijk alle ict-werkgevers momenteel.

Geen groenpluk dus. Jonge mensen zijn zeer gewenst, maar alleen met de juiste papieren op zak. Keur van ICT Automatisering: ‘We geven veel presentaties op hogescholen en universiteiten. Of we sponsoren bepaalde studie-evenementen. Maar we willen wel dat mensen een diploma hebben als ze bij ons komen werken.’ Hol van IBM zegt hetzelfde: ‘Wij doen geen concessies, we willen goede mensen. Dat betekent dat ze sowieso een hbo- of wo-diploma moeten hebben.’

Hoe werven de bedrijven dan wel? Online, via arbeidsmarktcampagnes en met campusrecruitment. Een andere werfmethode die de laatste jaren veel succes oogst is internal of employee referral, het inzetten van eigen medewerkers om personeel te werven in hun netwerk, vertelt Jansen. ‘Ik ben erg gecharmeerd van deze methode. Als we op die manier nieuwe collega’s binnenhalen, hebben we eigenlijk zelden een mismatch.’

Ook Kuijper van ict-bedrijf Furore roemt deze methode: ‘We vragen aan personeel: welke projecten heb je gedaan, wie ben je daar bij tegengekomen? Dat heeft een lijst met 160 mensen opgeleverd die we allemaal nabellen. Zo zijn we al aan een aantal nieuwe mensen gekomen.’

Wat ook van fundamenteel belang is volgens Atos Origin-recruiter Jansen, is personeelsbinding. ‘We hebben veel meer aandacht voor de interne loopbaanplanning van medewerkers, met eigen loopbaanadviseurs. Waar zitten de vacatures, wat zijn de doorgroeimogelijkheden? Want als mensen niet het idee hebben dat ze binnen hun organisatie een volgende stap kunnen maken, is de kans groot dat ze vertrekken. Ze moeten beseffen: o, maar ik hoef niet weg om te groeien of om te komen waar ik wil.’

Een ander deel van de oplossing is banen offshoren over de grens, voegt Roelofs nog toe. ‘De grotere bedrijven doen dat al langer, maar de trend is nu dat veel mkb-bedrijven dat ook doen.’ Vooral Oost-Europa is populair, vertelt ze. ‘Het begint vaak met uitbesteden aan lokale bedrijfjes, vervolgens vestigen Nederlandse bedrijven zich daar. En soms, als het echt goed gaat, verplaatsen ze zich vervolgens weer naar Nederland.’ *

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden