Zijn er nog financiële autoriteiten?

Als Duisenberg, Quené, Geelhoed of Van der Belt spraken, luisterde Nederland. Nu laat men zijn oren hangen naar de markt.

De ordinaire scoringsdrift, die nadruk op personen in plaats van maatschappelijke kwesties legt, hij gruwde ervan.


In zijn afscheidsinterview als voorzitter van de Sociaal-Economische Raad rekende de zaterdag overleden Theo Quené in de Volkskrant af met de nieuwe politieke cultuur waarbij iedereen elkaar bij de voornaam noemde maar niemand de ander meer serieus nam. Hij dacht terug aan Jelle Zijlstra. 'Een man met een progressieve maatschappij-opvatting en ideeën over ordening en marktwerking waar hij hele redevoeringen over kon houden. Hij wilde de samenleving vooruit helpen, op basis van controleerbare, inzichtelijke kennis.' Toen Quené in 1996 vertrok, had de technocraat al afgedaan.


De president van De Nederlandsche Bank, de directeur van het Centraal Planbureau (CPB), de secretaris-generaal van het ministerie van Economische Zaken en de voorzitter van de SER hadden hun autoriteit verloren. In de jaren zeventig en tachtig hadden hun meningen zoveel gezag dat het volk luisterde en het Binnenhof gehoorzaamde. Aan hun oordeel werd niet getwijfeld. Nu was het nog slechts een van de vele opinies waarover mensen en politici de schouders ophaalden. Wat ze zeiden was niet meer belangrijk, alleen nog wat ze verdienden.


De mening van de beide voorgangers van Nout Wellink bij De Nederlandsche Bank kon niet aan de laars worden gelapt. Als Jelle Zijlstra (1967-1981) of Wim Duisenberg (1981-1999) verklaarde dat er meer moest worden bezuinigd, kwam dat op het NOS Journaal en moest de premier op de wekelijkse persconferentie spitsroeden lopen. De berekeningen van Cees van den Beld, directeur van het CPB (1966 tot 1984), noopten ministers van Financiën tot aanpassingen van de begroting.


Het onafhankelijke nieuwjaarsartikel van secretaris-generaal Frans Rutten van Economische Zaken (1973-1990) in het blad Economisch Statistische Berichten (ESB) was voorpaginanieuws in de kwaliteitskranten - net als dat van zijn opvolger de jurist Ad Geelhoed (1990-1997). En de SER-voorzitters Jan de Pous (1964-1985) en Theo Quené (1985-1996) waren koningen in Nederland consensusland. Ze stonden allemaal boven de partijen en spraken zonder weerwoord van de kansel. Nu zit Wellink in een forum op de Universiteit van Amsterdam, waar hij wordt geknipt en geschoren door drie topeconomen.


Coen Teulings (CPB-directeur sinds 2006) en Chris Buijink (secretaris-generaal op EZ sinds 2007) figureren slechts in de kranten. De analisten en commentatoren van RTL Z ontlenen hun wijsheid aan grafieken en data. Niemand laat de oren nog hangen naar deze functionarissen. De enige autoriteit is de markt. Helaas heeft die geen menselijk mededogen.


Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden