Zijn economen geestesgestoord?

De Nijmeegse hoogleraar Esther-Mirjam Sent is een van de weinige economen die zichzelf niet al te serieus neemt. Zo wees het Eerste Kamerlid van de PvdA deze week via Twitter op onderzoek van Vinca Bigo van de universiteit van Cambridge. Deze hoogleraar sociologie concludeerde dat economen lijden aan een collectieve geestesstoornis waarbij zij hun eigen afwijkingen projecteren op de maatschappij.


De oorzaak van de afwijking is volgens Bigo dat economen zich blindstaren op wiskundige modellen waarvan allang duidelijk is dat ze niet werken. Economen gebruiken ridicule en arbitraire uitgangspunten om onvoorspelbaar gedrag in modellen te kunnen vatten, waardoor de uitkomsten mijlenver van de realiteit zijn verwijderd.


Het zou niet erg zijn, zo betoogt Bigo, als deze modellen niet zouden leiden tot politieke besluiten die landen en mensen geld kosten. Dat modellen waarmee economen het aantal medailles bij de Olympische Winterspelen per land probeerden te voorspellen niet deugden, is niet echt erg. Wél kwalijk is dat ook de toekomstige onbetaalbaarheid van pensioenen of bijstand wordt afgeleid van ondeugdelijke modellen. Niettemin gebruikt de politiek die modellen om nu al te korten op de sociale zekerheid.


En het is nog erger als Alan Greenspan, twee decennia de baas van de Fed, toegeeft dat de modellen waarop hij zich zijn hele carrière heeft gebaseerd, fout zijn gebleken en dat daardoor niemand de kredietcrisis van 2008 heeft zien aankomen.


Economen proberen volgens Bigo sociale gedragingen van mensen in wiskundige modellen te vatten zoals natuurkundigen dat doen met de gedragingen van atomen in het heelal. 'Alleen gedragen mensen en instituten zich niet als de zwaartekracht. Ze zijn slordig, onvoorspelbaar en irrationeel. Er is weliswaar een groep van economen die zich meer richt op de menselijke gedragingen en psychologie, maar zelfs deze zogenoemde behavorial-economen ontkomen er niet aan dat hun ideeën uiteindelijk in nutteloze modellen belanden.'


Mensen, bedrijven, universiteiten en markten veranderen en evolueren continu. De modellenfetisj leidt tot vooroordelen, omdat economen vanuit hun eigen cultuur denken. Ze zijn onderdeel van een establishment dat besluit welke ideeën acceptabel zijn. Nieuwe ideeën zijn welkom maar alleen binnen de bestaande methodologie.


Deze fetisj ziet Bigo vooral als een mannelijke afwijking, omdat juist mannen de voorspellingsgave zien als onderdeel van hun suprematie. Vrouwen zoals Janet Yellen van de Fed en Laura van der Geest van het CPB blijven uitzonderingen en hebben niet zoveel invloed dat ze zich tegen de modellenfetisj kunnen keren.


Gelukkig zit Sent in een Kamerfractie, waar vrouwen (8 van de 14) de dienst uitmaken. Als ze zichzelf een keer serieus neemt, zou ze economische beraadslagingen in therapeutische sessies veranderen waarbij haar toehoorders op de divan liggen.


Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden