...zijn dus bij een inhuldiging, maar géén kroning

ANA VAN ES

Willem-Alexander, gehuld in een hermelijnen mantel die grotendeels uit 1948 stamt, betreedt vanmiddag om twee uur de Nieuwe Kerk. Naast hem, op een tafeltje bekleed met rood fluweel, ligt zijn kroon. Die blijft daar liggen ook. Willem-Alexander wordt niet gekroond, maar ingehuldigd.

'Er valt niets te kronen', zegt Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht in Leiden. Koning is Willem-Alexander dan namelijk al. Volgens de grondwet wordt hij dat wanneer Beatrix de akte van abdicatie tekent. 'Hij is koning op het moment dat zij haar pen van het papier haalt.'

De inhuldiging dient niet om de macht van de nieuwe koning te vestigen, maar om die te begrenzen. Als Willem-Alexander voor het koperen hekwerk plaatsneemt waar hij elf jaar geleden ook in het huwelijk trad, moet hij trouw zweren aan de grondwet.

'Nederland kent een soort voorwaardelijk koningschap', zegt Voermans. 'Zo is het geweest sinds de inhuldiging van Willem I in 1813. De deal was toen in wezen: u mag koning worden, maar u bent gebonden aan een Grondwet. Zo is het nog steeds.'

De inhuldiging is een politieke bijeenkomst, waarbij de Eerste en de Tweede Kamer kennismaken met de nieuwe koning. 'Zij onthalen hem, zo moet je het zien', zegt Voermans. 'Het is traditiegetrouw in de Nieuwe Kerk omdat er niet genoeg plaats is in het paleis op de Dam.'

Willem-Alexander houdt een korte speech. Daarna zweert hij plechtig trouw aan de Grondwet. Daarmee laat hij zien dat hij geen alleenheerser is, maar slechts 'de eerste landsdienaar', zoals historicus Cees Fasseur het omschrijft.

Ceremoniemeester Fred de Graaf (VVD), voorzitter van de Eerste Kamer, zweert na een toespraak namens het parlement 'uw onschendbaarheid en de rechten van uw koningsschap' te zullen handhaven.

Dan volgt het omstreden deel van de inhuldiging: ook alle 225 leden van het parlement moeten trouw zweren aan de koning. Deze eed werd geschrapt bij de grondwetswijziging van 1983, maar opnieuw ingevoerd in 1992. Zestien Kamerleden, onder meer van de SP, GroenLinks en de PvdA, weigeren dit.

Bij het verlaten van de kerk kan het publiek een blik werpen op de uitgestalde 'regalia', de tekenen van macht van de koning. Op het fluwelen tafeltje liggen daar: de rijksappel (symbool voor de wereld en het Nederlandse grondgebied), de scepter en die kroon. Gemaakt van verguld zilver en nepparels. Goed genoeg voor een voorwerp dat nooit wordt gebruikt.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden