Zijn de VS wel klaar voor twee vrouwen in het Witte Huis?

Aan de speculaties over senator Elizabeth Warren als running mate van Hillary Clinton komt maar geen einde. De Republikeinen, met Donald Trump voorop, hopen vurig dat Clinton de fout in gaat door de 'dwaze', links-populistische senator te kiezen. Want is supermacht Amerika er wel klaar voor om geleid te worden door twee vrouwen? En gaat Clinton de gok wagen?

Senator Elizabeth Warren in maart tijdens een persconferentie voor het Hooggerechtshof. Beeld AFP

Snijdt Clinton zich niet flink in de vingers als ze de onervaren senator kiest?

Zo op het eerste gezicht wel. Warren die de op één na machtigste Amerikaan wordt op een moment dat Islamitische Staat en het agressieve Rusland van Poetin de grootste bedreigingen vormen voor Amerika's veiligheid?

Vicepresidenten hebben maar één belangrijke taak: vier jaar continu klaarstaan mocht de president doodgaan, vermoord worden, afgezet worden of het ambt niet meer kunnen uitvoeren. 'Ik kijk naar de meest gekwalificeerde personen, ook vrouwen natuurlijk', zei Clinton vorige week. 'Omdat ik er zeker van wil zijn dat wie ik kies, hij of zij direct president kan zijn mocht mij iets overkomen. Dat is de belangrijkste eis waaraan die persoon moet voldoen.'

In haar drie jaar als senator kon Warren echter niet betrapt worden op enige belangstelling voor Amerika's buitenlandse politiek en nationale veiligheidskwesties. Ze hield zich vooral bezig met de aanpak van Wall Street en de economische ongelijkheid in de VS. Voor een senator met grote ambities, die vorig jaar nog flirtte met het idee om zich kandidaat te stellen voor het presidentschap, is dat een flinke tekortkoming.

'Ze is geschikt voor welke rol dan ook', betoogde Clinton. Maar een Warren die plotseling oog in oog staat met Poetin, die moet beslissen over militaire interventie in het Midden Oosten, vinden zelfs sommige Democraten geen goed idee. Ze is slim, zeker, maar dat is niet voldoende voor Amerika's hoogste ambt. 'Ze heeft geen ervaring op het terrein van buitenlandse politiek en ze is op geen enkele wijze gereed om opperbevelhebber te zijn', aldus de Democratische oud-gouverneur Ed Rendell van Pennsylvania, een bondgenoot van de Clintons, in een interview met het radiostation WPHT.

Hillary Clinton verlaat vrijdag haar huis in Washington DC na een gesprek met Elizabeth Warren. Vanwege het gesprek namen de speculaties toe dat Clinton de senator zou kiezen als haar running mate. Beeld AP

Maar Obama had toch ook geen enorme ervaring op buitenlands- en militair terrein? En hij wilde nota bene president worden.

Dat klopt, hij was beslist geen Joe Biden of John McCain. Maar Obama was in zijn bijna vier jaar in de Senaat wél lid van de belangrijke en prestigieuze commissie voor Buitenlandse Zaken, waar Biden zijn grote mentor was. Pikant is dat Clinton dat indertijd nóg niet genoeg vond voor Obama om president te worden. Ze stak de draak met hem door in de presidentscampagne van 2008 te roepen dat zijn enige ervaring op dit terrein bestond uit één belangrijke toespraak.

Er zijn genoeg politici die vicepresident werden zonder enige ervaring op belangrijke beleidsterreinen. Met sommigen liep het dan ook slecht af. Zoals Dan Quayle, vicepresident onder vader George H.W. Bush, die niet kon spellen en als een van de grootste mislukkelingen wordt beschouwd in One Observatory Circle.

Machtig
Al Gore had ook geen buitenlandse ervaring maar hij werd na acht jaar geprezen als vicepresident. Hij kwam echter 537 stemmen tekort om in 2000 de Bill Clinton-revolutie voort te zetten. Dick Cheney gebruikte zijn ervaring als oud-minister van Defensie om zich onder George W. Bush te ontwikkelen tot een van de machtigste vicepresidenten. Evenals Biden, jarenlang lid en voorzitter van de invloedrijke Senaatscommissie voor Buitenlandse Zaken, tot wie Obama zich vaak wendde.

Oud-ambassadeur Ray Flynn wijst in een opiniestuk in The Boston Herald erop dat beide partijen nu een presidentskandidaat hebben die geen militaire ervaring heeft. Een vicepresident die kennis heeft van nationale veiligheid, zeker nu IS zo'n gevaar vormt, acht hij cruciaal. 'Het land en de krijgsmacht verdienen de kennis en de ervaring in het Witte Huis voor dit gevecht', aldus Flynn, een voormalige burgemeester van Boston.

Beeld VK-graphics

Dus het wordt Warren toch niet?

Een keuze voor Warren heeft zeker talloze voordelen. Ze kan de rol van 'pitbull' spelen in de aanvallen op Trump. Clinton wil dat haar running mate die rol gaat vervullen in de campagne. Vorige week betichtte Warren, die al weken op Twitter een straatgevecht voert met Trump, gebruik te maken van 'giftig racisme' om het Witte Huis te veroveren. Met een keuze voor Warren, het meest liberale lid van de Senaat, kan Clinton de boze aanhangers van Bernie Sanders aan zich binden en de partij herenigen.

Maar de gevaren zijn ook levensgroot. Want is Amerika, dat net met Clinton de eerste vrouwelijke presidentskandidaat heeft gekozen, ook toe aan twee vrouwen in het Witte Huis? Het Clinton-kamp buigt zich nu over deze vraag. Vrouwenorganisaties zijn al enthousiast en een keuze voor Warren zal wellicht meer vrouwen overhalen op de Democratische ticket te stemmen. Het probleem is alleen: Clinton heeft de vrouwelijke kiezers al stevig achter zich. Uit een Quinnipiac-peiling van deze maand bleek dat 54 procent van hen kiest voor Clinton en slechts 30 procent voor Trump. Waarom dan nog voor een vrouw gaan?

Senator Warren houdt een toespraak in Kentucky. Ze valt Donald Trump al weken aan met harde taal. Beeld AP

Is het niet veiliger om voor een man te gaan?

Ja, vooral als je een groot 'mannenprobleem' hebt: zo'n 51 procent van de mannelijke kiezers steunt Trump en 35 procent Clinton. Amerika is in wezen een conservatief land en er zullen genoeg mannelijke kiezers zijn die in het stemhokje hun twijfels en ongenoegen zullen laten blijken. Hoe gevoelig de kwestie ligt, bleek vorige week toen Warrens Democratische collega Jon Tester lichtjes zijn twijfels uitte. 'Is het land toe aan twee vrouwen? Ik weet het niet', zei hij op een vraag van een journalist. Tester trok meteen zijn woorden terug toen hij van seksisme werd beschuldigd.

In de beslotenheid van het stemhokje zullen veel conservatieve kiezers, mannen én vrouwen, geen last hebben van deze druk. Het zou dus best kunnen zijn dat Clinton uiteindelijk voor een veilige keuze gaat. Een man dus, afkomstig uit een 'swing state' die gewonnen moet worden om het Witte Huis te veroveren. Iemand als senator Tim Kaine van Pennsylvania. Of de degelijke, progressieve senator Sherrod Brown uit Ohio. In de afgelopen twaalf verkiezingen, dus sinds 1964, heeft Ohio altijd de winnaar gekozen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden