Zijn de omstreden Blackwater-huurlingen geland in Oekraïne?

Op de Krim lopen al een tijdlang 'onbekende' mannen in militaire pakken van Russische makelij rond en ook door de oostelijke Oekraïense stad Donetsk paraderen sinds vorige week zwaarbewapende mannen zonder duidelijke signatuur. De inwoners hebben wel een vermoeden: dit zijn Amerikaanse Academi-huurlingen (beter bekend als Blackwater). Maar het zou ook Russische propaganda kunnen zijn.

Ze dragen militaire outfits, zijn uitgerust met Russische AK- en Amerikaanse M4A1-geweren, dragen kogelvrije vesten en duiken op tijdens protesten van pro-Oekraïense betogers. Vermoedelijk om de betogers te beschermen tegen mogelijke agressie van het pro-Rusland kamp dat in Donetsk - de thuishaven van de verdreven president Janoekovitsj - oververtegenwoordigd is.

Zeker weten zullen we het misschien wel nooit. De mannen zwijgen namelijk in alle toonaarden, vergelijkbaar met de gewapende lieden op de Krim die achter de kraag van hun jas schieten zodra ze iets wordt gevraagd door omstanders.

Op video's die vorige week op YouTube verschenen, is onder meer te zien hoe de gewapende mannen zich verzamelen voor het lokale regeringsgebouw in Donetsk. Het gebouw was die week al meerdere keren bestormd door afwisselend pro-Russische en pro-Kiev betogers. Als er opstootjes dreigen uit te breken, duiken daar opeens de onbekende mannen op. 'Blackwater!', schreeuwt de menigte. Evenals: 'huurlingen!' en 'homo's'. Even vluchtig als dat ze gekomen zijn, verdwijnen de mannen weer.

Sindsdien gonst het van geruchten in Donetsk. 'Blackwater is gearriveerd', klinkt het. Blackwater is de oude benaming voor Academi, een controversiële militaire uitvoerder die in 1997 werd opgericht door voormalige Amerikaanse elitesoldaten van de Navy Seals. De huurlingen worden onder meer ingezet om het Amerikaanse leger te beveiligen.

Volgens critici werkt Academi in landen als Irak systematisch buiten de wet. Het beveiligingsbedrijf wordt verantwoordelijk gehouden voor meerdere buitenrechtelijke executies, waaronder de moord op 17 Iraakse burgers in 2007.

Gewapende mannen op de Krim. Volgens Poetin zijn het 'zelfverdedigingstroepen'. Beeld reuters
Beeld reuters

Russische propaganda
Zijn er daadwerkelijk Amerikaanse huurlingen in Oekraïne geland? 'Op het eerste gezicht zijn de uniforms van de mannen in de video's in overeenstemming met die van Amerikaanse huurlingen', zegt veiligheidsexpert Nafeez Ahmed in de Daily Mail. 'Aan de andere kant: waarom zouden ze in het openbaar rondlopen en er zo'n show van maken?'

Ahmed voegt daar nog een optie aan toe: het zou ook Russische propaganda kunnen zijn. De aanwezigheid van Amerikaanse huurlingen zou voor de Russische president Poetin een militaire aanval rechtvaardigen.

Op 5 maart vertelde een anonieme Russische diplomaat in Kiev tegen persbureau Interfax dat '300 medewerkers van private beveiligingsbedrijven in Oekraïne waren gearriveerd'. Het zou, volgens deze diplomaat, gaan om huursoldaten die bedreven zijn in gevechtsoperaties. De meesten van hen zouden onder private contracten in Irak en Afghanistan hebben gewerkt. De diplomaat sprak zich niet specifiek uit over de nationaliteiten van de huurlingen, maar zei wel 'dat meesten uit de Verenigde Staten afkomstig waren'.

Onbeduidende mannen op de Krim
Ook over de identiteit van de in militaire outfits gehulde mannen op de Krim is de afgelopen weken veel discussie geweest. Westerse journalisten waren ervan overtuigd dat het Russische militairen waren. 'De Engelsen hebben daar een mooi spreekwoord voor', zei onze correspondent Olaf Koens hierover. ''If it looks like a duck, swims like a duck, and quacks like a duck, then it probably is a duck'. De mannen dragen Russische militaire uniformen. Daar staan geen vlaggetjes op, maar aan de manier waarop de mannen hun wapens vasthouden, kun je overduidelijk zien dat het professionals zijn.'

Afgelopen maand claimde de Daily Beast dat 'geïnformeerde bronnen' in Moskou hadden gezegd dat de troepen op de Krim onderdeel uitmaken van Vnevedomstvenaya Okhrana, net als Academi een privaat beveiligingsbureau dat in dit geval nauwe contacten onderhoudt met het Kremlin.

De Russische president Poetin liet in zijn toespraak van vorige week echter weten dat de gewapende mannen op de Krim geen Russische soldaten zijn, laat staan huurlingen. 'Het zijn zelfverdedigingseenheden', zei hij stellig.

 
Waarom zouden ze in het openbaar rondlopen en er een show van maken?
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.