Zijn de gruwelfoto's de game changers?

AMSTERDAM - Het regime van president Bashar al-Assad maakt zich schuldig aan het 'systematisch martelen en vermoorden' van gevangenen. Met die vaststelling werd dinsdag de toon gezet voor de vredesconferentie over Syrië, die de dag erop zou beginnen in Zwitserland. Althans, dat was ongetwijfeld de bedoeling van de brengers van de boodschap.


Forensische experts hadden 55 duizend foto's van gevangenen onderzocht die waren verzameld door de Syrische Nationale Coalitie, de koepel van het gematigde verzet. Dat deed afbreuk aan de betrouwbaarheid, maar de auteurs waren overtuigd van de juistheid van hun bevindingen.


'Het is massamoord op grote schaal', zei David Crane, een van de drie juristen die het rapport hadden geschreven. 'Dit is een smoking gun. Het ondubbelzinnige bewijs van de moordmachine van het regime.'


De foto's zijn inderdaad huiveringwekkend. Naakte, uitgemergelde lichamen vertonen sporen van helse martelingen. Benen vol keurig rijtjes ronde brandwonden suggereren kille berekening bij de folteraars. Sommige mannen zijn de ogen uitgestoken.


De keuze van het moment van publicatie, daags voor het begin van 'Genève 2', kan niet willekeurig zijn geweest. Maar met welk oogmerk? Zouden de drie auteurs, dan wel de media die het verhaal brachten (CNN en The Guardian), de bedoeling hebben gehad van de gruwelbeelden een game changer te maken, een politiek-morele bliksemschicht die in één klap de publieke opinie zou mobiliseren en wellicht de Zwitserse conferentie van inzet en karakter zou doen veranderen?


Het zou niet de eerste keer zijn dat foto's zoveel invloed hadden. Toen de media in de zomer van 1992 beelden brachten van Bosnische mannen, van wie één sterk vermagerd, achter prikkeldraad in een 'Servisch concentratiekamp' (de associatie met de nazikampen lag voor de hand) kantelde de westerse publieke opinie. Een kwart eeuw eerder hadden foto's van de Vietnamoorlog eenzelfde omslag bewerkstelligd.


Hoe dan ook, een game changer zijn de Syrische martel- en moordfoto's deze week in Zwitserland niet geworden. Dat komt deels door de diplomatieke context. De internationale bemiddelaars zijn er beslist niet op uit van de conferentie een soort oorlogsmisdrijventribunaal te maken, waarop het Syrische regime wordt aangeklaagd als een verderfelijk stel schurken. Integendeel, het is juist de bedoeling een sfeer te creëren waarin wél te praten valt.


Bovendien was al genoegzaam bekend dat in de Syrische burgeroorlog (130 duizend doden) vreselijke dingen gebeuren en dat het regime-Assad grootschalig de mensenrechten schendt. Al drie jaar lang leidt dat niet tot buitenlandse interventie, dus waarom zou dat nu anders zijn?


Dan de beelden zelf. Die waren misschien wel té gruwelijk, zozeer dat de Volkskrant aanvankelijk huiverig was ze te plaatsen. Het is mogelijk om empathie te voelen met een 9-jarig Vietnamees meisje dat huilend wegrent na een napalmbombardement, of met de iconografische 'wanhopige moeder-met-baby' die zo vaak in beeld komt in humanitaire crises. Maar empathie met een anoniem karkas vol beurse gaten?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.