WARE WETENSCHAP

Zijn aardwetenschappers te vertrouwen?

Hoe komen ontdekkingen tot stand? In Ware Wetenschap volgt de Volkskrant twaalf onderzoekteams van start tot finish. Vandaag:zijn poolwetenschappen wel neutraal?

Russische agenten voeren een Greenpeace-activist in ijsbeerpak af. Beeld epa
Russische agenten voeren een Greenpeace-activist in ijsbeerpak af.Beeld epa

Voor een onderzoeksartikel dat nog in behandeling is bij de vakbladen, benaderde permafrostonderzoekster Jorien Vonk samen met collega's zo'n honderd experts in binnen- en buitenland: hoe reageert het permafrostgebied op de toekomstige klimaatverandering? 'Geen experimenten of labwerk dus', zegt ze over de onderzoeksmethode, die bij lastige vragen wel vaker wordt ingezet. 'Maar een inschatting, een expert opinion.'

Een ongemakkelijke vraag roept het alleen ook op. Zijn die aardwetenschappers wel een beetje te vertrouwen? Zijn ze neutraal, zijn ze qua politieke en culturele samenstelling wel representatief? Algemeen bekend is immers dat zelfs de hardste wetenschappers hun interpretatie van gegevens subtiel inkleuren aan de hand van hun persoonlijke achtergrond - een verschijnsel dat luistert naar namen als 'cultural bias', 'selectiebias' en het 'bandwagon effect'. En zoals je bij, zeg, financiële economie veel heren in pak tegenkomt, zo hangt er rond aardwetenschappen toch een wat geitenharensokkig beeld. Links georiënteerde, milieubewuste natuurmensen.

Een heikel punt. De aardwetenschap is immers flink gepolitiseerd, sinds bekend is dat de wereld opwarmt door toedoen van de verbranding van fossiele brandstoffen (die heren in pak weer). Ook Vonks veld, het permafrost- en poolonderzoek, staat tegenwoordig volledig in het teken van de opwarming van de aarde. Omdat de polen sneller opwarmen, maar ook omdat wat er aan de polen gebeurt als hefboom kan dienen voor de verdere opwarming van de aarde. Vonk: 'Het is heus niet zo dat ik uit mijzelf een diepe, persoonlijke belangstelling heb voor klimaatverandering. Maar het is natuurlijk wel relevant voor mijn voorstellen. Het beïnvloedt namelijk het poolgebied, en dat ligt me na aan het hart.'

Gewoon wetenschappers

Probeer in die politiek beladen wereld het hoofd maar eens koel te houden. Je onderzoek laten financieren door een hevig in het arctische gebied geïnteresseerde oliemaatschappij? Daarover zou ze toch wel even moeten nadenken. Aan de andere kant, beseft ze, is er druk vanuit de milieubeweging, die de problemen graag zwaar mag aanzetten. 'The End Of The Arctic, las ik vanochtend weer ergens. Ik weerleg zulke geluiden altijd: zó snel gaan we ook weer niet ten onder. Juist omdat je wetenschapper bent is het toch ook je taak om het doemscenario niet te veel te benadrukken', vindt ze.

Aan boord van de onderzoeksschepen broeit het in elk geval niet direct van het activisme, weet Vonk. 'Ik geloof best dat aardwetenschappers gemiddeld linkser stemmen. Dat wil niet zeggen dat ze alles vanuit wereldverbeterend perspectief zien. Aan boord zijn we gewoon wetenschappers, nieuwsgierig naar wat er gaande is.' Haar eigen subjectiviteit houdt ze in bedwang door 'kritisch en objectief te zijn, vaak zelfs beginnend met een gezonde dosis scepsis'.

En het onderzoek - is het wel een goed idee om zo'n club niet-gemiddelde, cultureel geprimede experts om hun inschatting te vragen? Vonk bekijkt het praktisch. 'Ach, computermodellen zeggen ook niet alles. En als je de experts al niet meer kunt vertrouwen, wie dan wel?'

Meer Ware Wetenschap leest u hier.
Tips? Mail ons.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden