Zijlstra stapt op, Dijkstra wint stemming

Uw politieke nieuwsbrief

Zijlstra verlaat het Binnenhof. Beeld anp

Goedemiddag. Kon de liegende minister Zijlstra aanblijven? Was hij nog geloofwaardig en kon hij nog effectief opereren in de nabije toekomst? Het antwoord weten we nu: De VVD'er besloot uiteindelijk zelf dat hij moest aftreden omdat hij zijn ambt niet meer kon uitoefenen.

Ondertussen aan 'de overkant', zoals de Eerste Kamer in de wandelgangen wordt genoemd, ging vanaf 13.30 uur het debat over de orgaandonatie verder. Met eindelijk de ontknoping: 38 senatoren stemden voor de nieuwe wet, 36 tegen.

Kortom, een niet-alledaagse dag aan het Binnenhof, met volop politieke spanning. Hier zijn uw Dagkoersen.

Wilt u deze nieuwsbrief dagelijks ontvangen? Regel het hier: volkskrant.nl/dagkoersen.

Beeld De Volkskrant

GESPREK VAN DE DAG
Het lot van Halbe Zijlstra

PVV-Kamerlid Raymond de Roon kondigde het maandag al aan: bij de regeling van werkzaamheden vandaag in de Tweede Kamer zou hij een spoeddebat aanvragen over de liegende minister van Buitenlandse Zaken, Halbe Zijlstra, én de rol die premier Mark Rutte speelde. En zo geschiedde. Op het moment dat dagelijks deze nieuwsbrief wordt verstuurd, begon in de Tweede Kamer het debat over de positie van Zijlstra.

Althans, dat was de verwachting. Dertien fracties en hijzelf zouden het woord voeren. Waarna de minister voor de keuze zou komen te staan: doorvechten, of de route kiezen die Ard van der Steur en Jeanine Hennis voor hem gingen, de koninklijke weg om de inbreng van de Kamer aan te horen en dan het besluit bekend maken om af te treden.

Ook tegenover de televisiecamera's gaf Zijlstra voorafgaand aan het debat nogmaals toe 'dom' te zijn geweest door te fabuleren over een ontmoeting met de Russische president Poetin, die daarin zijn fantasieën over een Groot Russisch Rijk de vrije loop zou hebben gelaten. Maar in antwoord op schriftelijke vragen, vlak voor het debat aangeleverd, bood de minister geen nieuwe inzichten over zijn misstap.

Die waren ook niet meer nodig, zo bleek. Met een korte verklaring meldde hij zijn ontslag te zullen indienen bij de Koning. Zo verscheen Halbe Zijlstra nog wel in de Kamer, maar liet hij de partijen geen ruimte hem verder nog de maat te nemen. Het debat kwam er met enige vertraging wel: met premier Rutte. Volg het liveblog op volkskrant.nl van verslaggever Joost de Vries om te weten hoe dit afloopt.

Halbe Zijlstra: 'Het was dom.' Beeld Jiri Buller

STELLINGNAMES VAN DE DAG
Partijen kozen ervoor te zwijgen

Voorafgaand aan het debat liet VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff weten niet beschikbaar te zijn voor commentaar op de politieke situatie, ontstaan door het onthullende interview met Zijlstra maandag in de Volkskrant. Terug van het carnaval in zijn woonplaast Breda - hij liep verkleed als Olympisch beoefenaar van curling door 'Kielegat' - belandde hij onmiddellijk in het soort van Haagse hectiek dat hem gestolen kan worden.

Premier en VVD-leider Mark Rutte reageerde nog wel, in de microfoon van RTL Nieuws. Hij wist sinds enkele weken van Zijlstra's geheim, en ook dat deze er in de Volkskrant mee naar buiten zou komen. Het vervolg van zijn antwoord klonk uit de mond van Rutte bepaald omineus: 'Hij moest gewoon openheid van zaken geven. Helaas zaten daar nog een paar weken tussen.'

De coalitiepartijen CDA, D66 en ChristenUnie waren tevoren terughoudend in hun uitlatingen. Van hun steun aan Zijlstra gisteren viel dinsdag hooguit een voorzichtig aftreksel te beluisteren. Ondertussen maakte de oppositie zich op voor een frontale aanval op de bewindsman. Tot de mildste geluiden behoorde die van SGP-leider Kees van der Staaij. Tegen het ANP stelde hij dat Zijlstra een 'lelijke deuk' had opgelopen, maar ook: 'Niet alle schade is onherstelbaar'. Dat bleek voor deze carrièrepoliticus toch het geval, waarmee Rutte opnieuw een politieke vriend verloor. En Zijlstra zelf zijn droom - het ministerschap - in duigen zag vallen.

Carnaval ligt Klaas Dijkhoff (m.) na aan het hart. Vorige week nog nam hij een petitie in ontvangst met een pleidooi voor twee vaste vrije dagen tijdens het feest. Beeld anp

OVERWINNING VAN DE DAG
Dijkstra krijgt steun voor donorwet

En dan was er ook goed nieuws voor de coalitie, althans voor dat deel dat nieuwe wetgeving rond orgaandonatie een warm hart toedraagt. D66-Kamerlid Pia Dijkstra kreeg uiteindelijk in de Eerste Kamer voldoende steun voor haar wetsvoorstel, dat voor de 75 senatoren een vrije kwestie was.

Eerst begon een tamelijk ongebruikelijke derde termijn, waarbij het zwaar bevochten D66-initiatief nog in gevaar leek. Maar verslaggever Gijs Herderscheê zag de apotheose: 38 senatoren stemden voor, 36 stemden tegen. Net als in de Tweede Kamer (75 tegen 74) een nipte meerderheid, maar eentje die telt. Iedere Nederlander is voortaan orgaandonor, tenzij hij of zij actief registreert dat niet te willen. De disclaimer: nabestaanden houden het laatste woord.

Herderscheê: 'Een senator, Ada Gerkens van de SP, was afwezig, omdat zij uit persoonlijke overwegingen niet voor kon stemmen zoals de rest van de SP wel deed. Dat vier CDA-senatoren en zes VVD'ers voor het wetsvoorstel stemden, gaf de doorslag.'

De ingangsdatum van de wet is 2020. Dus u heeft nog even om uw eigen afweging te maken.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen.

Pia Dijkstra (D66) vandaag opnieuw in de Eerste Kamer, waar nog altijd gedebatteerd werd over haar wetsvoorstel voor een donorregistratiesysteem. Tot haar blijdschap liep het debat toch nog goed af. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.