Zijdezachte oud-raketbasis die je wilt aaien

Een raketbasis is geen plaats voor aangenaam verpozen. Raketbasis Hombroich – gelegen op een steenworp afstand van Düsseldorf – gold tot 1993 als een Unort: een non-plek waar niemand iets te zoeken had....

Daarom is het zo opmerkelijk dat deze plek die nooit enige liefdevolle aanraking heeft gekend van bouwmeesters of kunstenaars, nu geldt als locatie waar kunst van wereldklasse te zien is.

Sinds 1997 heet het dertien hectare omspannende gebied Kulturraum Hombroich. De pas geopende Langen Foundation in Hombroich herbergt een interessante staalkaart van Japanse kunst van de 12de tot de 19de eeuw én moderne Westerse kunst. Het gebouw is van de hand van de Japanse sterarchitect Tadao Ando (1941) en getuigt van minimalistische monumentaliteit.

De borden Raketenstation Hombroich volgend, komt de bezoeker direct aan bij een indrukwekkende halve cirkelvormige betonnen muur die de Langen Foundation afschermt en meteen de nieuwsgierigheid prikkelt. Autodidact Ando, gelauwerd met de Pritzker-prijs in 1995, leverde met dit gebouw zijn vierde bouwwerk in Europa af.

De wereld vormt het speeltoneel van deze ex-bokser en architectuurprofessor. Hij bouwde in Milaan het Armani Teatro, het Modern Art Museum of Fort Worth Texas en talloze musea, woonhuizen, conferentiecentra en kerken in Japan en de Verenigde Staten. In materiaalkeuze en opzet is de Langen Foundation representatief voor zijn imposante oeuvre in beton, staal en glas. Ook de Langen Foundation is een perfect staaltje van introspectieve en verstilde bouwkunst die haaks staat op de enigszins barokke speelsheid die veel hedendaagse musea tekent.

Lopend langs de muur doemt het gebouw met de daarvoor liggende vijver op. Zichtbaar wordt de glazen doosvormige constructie die met verticale stalendragers een langwerpig betonkleurig bouwsel overhuift. Hierin bevindt zich de ingang naar de kunstverzameling. Door de werking van zonlicht, waterspiegeling en aanplant zijn in deze bouwkundige compositie fascinerende schaduwpartijen te zien. Daardoor ziet de Foundation er elk moment van de dag anders uit.

In een hoek van vijfenveertig graden vanuit de ingang lopen twee ongeveer drieënhalve meter hoge betonnen muren met daarachter de tentoonstellingsruimtes. Tussen beide langgerekte volumes strekt zich een enorme trap uit die in de aarde lijkt te verdwijnen. Deze Grand Stair is eerder groots en monumentaal dan functioneel. Geen moment is de bezoeker zich aan de buitenkant bewust dat de Langen Foundation is opgebouwd uit drie volumes, samen negenhonderd vierkante meter groot. Het gebouw nodigt dan ook uit om te worden ontdekt.

Eenmaal binnen valt op dat in de betonnen binnenschaal nog de bekistinggaten zijn te zien en dat er in het gehele gebouw geen voeglijn valt te bekennen. Het spiernaakte beton oogt zo zijdezacht dat je het wilt aaien. Enig detonerend element vormen de meubels, geplaatst in de glasbouw die uitkijkt op de waterpartij aan de voorkant. De temperatuur van dit deel wordt op natuurlijke wijze geregeld door roosters die in de vloer verwerkt zijn en buitenlucht binnenlaten.

Lange gangen moet je aflopen om in de tentoonstellingsruimten te komen. Deze wandeling maakt deel uit van de architectonische sensatie. De betonnen binnenkern bevat Japanse kunst uit de twaalfde tot en met de negentiende eeuw. Vanwege de conservatie is hier de temperatuur wel kunstmatig geregeld. Het natuurlijke licht wordt door openingen in het dak binnengelaten.

Aan de achterkant is de tuin met boomgaard te zien, waarmee Tadao Ando zich intensief heeft beziggehouden. Ook de grondwal die om de Foundation heen ligt, maakt integraal deel uit van Ando's ontwerp. Hij wilde de ruimte een geborgenheid meegeven die in niets herinnert aan de ooit opgeslagen Pershing-raketten.

De andere twee tentoonstellingsruimten hebben een hoogte van acht meter en zijn via een spannende betonnen binnentrap te bereiken, van waaruit je een mooie blik op het lijnenspel van de architectuur krijgt. Het gehele gebouw is een kunstwerk van beton, staal en glas op zichzelf. Intiem en tegelijkertijd monumentaal.

Het gebouw is een architectonische opstoot van formaat van de Japanse bouwmeester.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden