Zij zet de toon van het Amerikaanse buitenlandbeleid

Niet minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson, maar VN-ambassadeur Nikki Haley lijkt de toon te zetten als het gaat om het Amerikaanse buitenlandbeleid. Zeker sinds de gifgasaanval in Syrië. Wie is zij?

Bert Lanting
Nikki Haley toont woensdag in de VN-Veiligheidsraad foto's van slachtoffers van de gifgasaanval in Syrië. Beeld afp
Nikki Haley toont woensdag in de VN-Veiligheidsraad foto's van slachtoffers van de gifgasaanval in Syrië.Beeld afp

De indruk dat Nikki Haley invloedrijker is dan buitenlandminister Rex Tillerson ontstond deze week opnieuw na de gifgasaanval in Syrië. Terwijl president Trump en Tillerson nog naar woorden zochten, spijkerde Haley in de Veiligheidsraad Rusland aan het kruis wegens zijn steun aan het bewind van president Assad.

'Hoeveel meer kinderen moeten er nog sterven voordat Rusland het zich aantrekt?', hield Haley haar Russische collega Safronov voor, nadat ze een reeks foto's van omgekomen kinderen had laten zien. Tegelijk waarschuwde ze hem dat de VS desnoods alleen zullen optreden als de Veiligheidsraad niets doet als gevolg van een veto van Rusland. Daarmee leek ze voor de troepen uit te lopen. Trump zei later dat Syrië een 'rode lijn' had overschreden, maar wat dat betekent zei hij er niet bij.

Terwijl Tillerson zich doorgaans in zwijgen hult - 'de VS hebben genoeg over Noord-Korea gezegd', reageerde hij op een nieuwe raketlancering door Pyongyang - timmert de 45-jarige Haley druk aan de weg in en buiten de Veiligheidsraad. Ze duikt vaak op in de zondagse nieuwsprogramma's, waar ze soms openlijk afstand neemt van haar baas in het Witte Huis.

Ook tijdens de verkiezingscampagne uitte Haley, toen nog gouverneur van South Carolina, kritiek op Trump. Toch vroeg hij haar als ambassadeur bij de VN, op de minister na de hoogste post in de Amerikaanse diplomatie. Daar liet ze meteen haar onafhankelijkheid zien door te laten weten dat de VS nooit de annexatie van de Krim door Rusland zullen erkennen, hoewel Trump daar eerder minder duidelijke geluiden over had laten horen. Opmerkelijk is ook dat Haley ervan overtuigd is dat Rusland heeft geprobeerd de Amerikaanse presidentsverkiezingen te beïnvloeden, iets dat Trump steeds afdoet als 'nepnieuws'.

State Department

Eerdere VN-ambassadeurs hadden het vaak aan de stok met de minister van Buitenlandse Zaken, maar daarvan lijkt tussen Tillerson en Haley geen sprake. Misschien komt dat doordat Tillerson zich vooralsnog op de achtergrond houdt: als voormalig topman van de oliemaatschappij ExxonMobile is Tillerson gewend achter gesloten deuren zaken te doen. Tot nog toe wordt hij gezien als een zwakke minister. Tillerson lijkt te worden overvleugeld door Trumps schoonzoon Jared Kushner, die zich steeds meer met het buitenlands beleid bezighoudt.

De Texaanse oliebaron ligt naar verluidt ook niet erg goed bij het personeel van het State Department, waar hij zich vaak met een klein groepje politieke adviseurs terugtrekt in zijn kantoor. Veel ambtenaren nemen hem ook kwalijk dat hij zich zonder slag of stoot heeft neergelegd bij de drastische bezuinigingen die Trump op Buitenlandse Zaken wil doorvoeren.

Vooralsnog lijkt het erop dat Haley vrijwel onafhankelijk van Tillerson opereert. Daarbij speelt mogelijk mee dat ze bij haar benoeming de rang van kabinetslid heeft gekregen, een positie die alleen VN-ambassadeur Jeane Kirkpatrick onder president Ronald Reagan had. In Washington wordt gefluisterd dat Haley mogelijk wordt klaargestoomd om het over een paar jaar over te nemen van Tillerson als minister van Buitenlandse Zaken. Volgens The Hill, het lijfblad van politieke junkies in Washington, zou Trump haar vorig jaar al hebben gevraagd als chef van de Amerikaanse diplomatie, maar bedankte ze toen omdat ze vond dat ze onvoldoende ervaring op buitenlands terrein had.

Lees ook

Lees hier het profiel dat correspondent Michael Persson in december 2016 schreef over de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson. (+)

Zijn het de rebellen, of toch Assad? Verschillende waarheden over gifgasaanval in Syrië. (+)

Assads voorraad chemische wapens was vernietigd; heeft hij iedereen misleid? (+)

Volg het laatste nieuws over het bombardement van de VS op de Syrische luchtmachtbasis in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden