reportage boer van de toekomst

Zij willen boer worden, maar geen gewone boer

Van links af: Astrid Willems (23), Niels Kluytmans (20), Mark van den Akker (24), Niek Flokstra (20), Joep van Esch (23) en Jeffry van Noord (22). Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Nee, zij voelen zich geen klimaatbederver of dierenbeul in wording. Deze zes jongeren hebben een passie voor het boerenbedrijf. En ja, er is de stikstofcrisis. Maar zij willen geen ‘traditionele’ boer zijn zoals hun ouders. Zij worden de vernieuwers.

De boeren die vorige week met hun trekkers naar het Malieveld trokken, waren het zat. Ze zijn uitgemaakt voor klimaatbedervers, dierenbeulen en natuurverpesters. Ze hebben te veel beesten, stoten te veel stikstof uit met hun stinkende bedrijven. In zo’n maatschappelijk klimaat: wie wil er dan nog boer worden? 

Is er nog wel toekomst voor boeren in Nederland? Jawel, zeggen zes studenten van de HAS Hogeschool in Den Bosch waar boeren, tuinders en agrarisch ondernemers worden opgekweekt voor de toekomst.

Als er eindelijk maar eens duidelijkheid zou komen, zucht Mark van den Akker (24). De afgelopen jaren is er voortdurend gedoe in de agrarische sector: over melkquota, fosfaatrechten. ‘Nu is iedereen weer in paniek over stikstof. Het ontbreekt aan een duidelijke visie waar je als boer naartoe kunt werken.’

Het beleid wordt vooral bepaald door mensen die geen gevoel hebben met de agrarische sector, vindt Niels Kluytmans (20). ‘Mensen die er niets van begrijpen. De hardste schreeuwers krijgen de meeste aandacht.’

Sierplanten en insecten

Niels en Mark doen met vijf medestudenten de Topklas Ondernemen. In juni hopen ze af te studeren om daarna voor zichzelf te beginnen. Opvallend is dat geen van hen een traditioneel landbouwbedrijf wil beginnen of overnemen.

Niels bijvoorbeeld droomt van een kwekerij voor sierplanten, Jeffry van Noord (22) wil zich bekwamen in ‘vertical farming’. Zijn ouders hebben een tuinbouwbedrijf in Sirjansland, Zeeland. ‘Maar ik wil niet hetzelfde doen als mijn vader.’

Mark wil groepsaccommodaties op het platteland gaan exploiteren. Joep van Esch (23) heeft zijn zinnen gezet op de kweek van insecten, met name voor vis- en veevoer. ‘Ik denk dat de markt voor humane consumptie nog niet rijp is.’ Niet dat hij het niet zou aandurven om een stal met varkens te beginnen, benadrukt Joep. ‘Maar ik doe liever iets waarmee ik een nieuwe markt aanboor. Ik denk dat er toekomst zit in insecten.’

Van hun zessen was er maar één bij het boerenprotest in Den Haag. Alleen Niek Flokstra (20) stond op het Malieveld. ‘Met al die tractoren leek het meer op een landbouwtentoonstelling dan een demonstratie.’ De sfeer was uitstekend, zegt hij. ‘Tot Tjeerd de Groot kwam.’ Deze D66-parlementariër stelde voor de veestapel te halveren. Niek wil na zijn afstuderen een veetransportbedrijf opzetten. ‘Ik denk dat veel bedrijven in die sector ermee ophouden. Dan ontstaat er een gat in de markt.’

De eisen van de boeren

Maar ze staan alle zes vierkant achter de eisen van de boeren. Boeren willen best veranderen, weet Astrid Willems (23). ‘Maar het gaat allemaal veel te snel. Ze kunnen het niet bijhouden.’ De realiteitszin ontbreekt bij beleidsmakers, valt Niek bij. ‘Het is toch te gek voor woorden dat een koe in België meer stikstof mag uitstoten dan een Nederlandse koe?’

De toekomst is aan de kringlooplandbouw, zegt Joep. Minister van Landbouw Carola Schouten zet daar ook op in. Zijn insecten passen daar prima bij. ‘Insecten zetten reststromen uit de industrie om in hoogwaardige eiwitten.’

Maar wat kringlooplandbouw precies inhoudt, blijft vooralsnog vaag, zegt Mark. ‘Er zijn mensen die zeggen dat daarvoor de veestapel met de helft moet worden verminderd. Maar daarmee levert een boer de helft van zijn inkomen in. Als hij met minder dieren hetzelfde moet verdienen, dan zal de prijs voor voedsel in Nederland omhoog gaan.’

Met het gevaar dat supermarkten goedkoper vlees en zuivel uit het buitenland halen, benadrukt Joep. ‘Want je kunt de grenzen niet sluiten.’ Precies, zegt Mark: ‘En als de consument kan kiezen tussen twee soorten vlees, dan kiest hij het goedkoopste. Dat is nog veel schadelijker voor het milieu.’

Wil de omslag naar kringlooplandbouw slagen, dan moet iedereen meedoen, benadrukt Astrid. Niet alleen boeren, maar ook supermarkten en de consument. Haar vriend heeft een melkveebedrijf met 120 koeien in Valkenswaard. Hij zou graag willen dat Astrid ook in het bedrijf komt. ‘Maar melkboerin, daar ligt mijn toekomst niet.’

Eerlijke prijs

Astrid opent liever een winkel met de verkoop van kaas rechtstreeks van de boer. Want daar ligt volgens haar het probleem: ‘Het geld moet bij de boer komen. Vroeger betaalden consumenten veel meer voor hun eten dan nu. We moeten de consument weer opvoeden.’ Niek lacht: ‘De meeste burgers weten niet eens hoe een aardappel groeit.’ Nee, zegt Astrid: ‘Maar ze weten wel hoe een wietplant eruit ziet.’

Misschien, suggereert Joep, moet er een fairtradelabel worden ingevoerd voor Nederlandse boeren. ‘Dat garandeert dat boeren een eerlijke prijs hebben gekregen voor hun product.’

En als we dan naar een kringloopeconomie gaan, zegt Niek: waarom geldt dat dan alleen voor de boer? ‘Dan moet de rest van Nederland ook meedoen. In dat geval mogen vliegtuigen ook wel vaker aan de grond blijven staan.’

Niemand heeft op dit moment zo’n lastige baan als Carola Schouten, vindt Joep. ‘Iedereen roept maar wat, iedereen heeft een mening. Uiteindelijk zal er toch een middenweg moeten worden gevonden. Ik denk dat de veestapel minder zal worden, maar niet halveren.’

Hebben ze een idee hoe de landbouw er over tien jaar uitziet? Lastige vraag, zegt Astrid: ‘Ik hoop dat er dan nog steeds voldoende gemotiveerde boeren zijn om het werk voort te zetten. Als ik nu in de schoenen van een jonge boer zou staan, zou ik me toch achter de oren krabben. Wil ik dit nog wel?’

LEES VERDER

Hoe arm en zielig is de boer echt?
De steun voor het boerenprotest lijkt logisch, want je bijt niet in de hand die je voedt. Maar wie verder inzoomt, ziet dat ‘de landbouw’ veel complexer is dan het lijkt.

Demonstrerende boeren krijgen veel waardering, en veel regen
Wie op de trekker meereed naar Den Haag zag tot diep in Wassenaar de duimen omhoog gaan voor de boeren. Meer dan een protest leek dit een collectieve hunkering naar waardering. ‘Ik voel me net de koningin op Prinsjesdag!’

Hoe erg is een sanering van de veehouderij?
Duizenden boeren trekken dinsdag richting Den Haag om te demonstreren. De terugkerende roep om de veestapel te verkleinen vanwege het milieu is voor velen het zoveelste teken dat ze niet worden gewaardeerd. Maar hoe erg is het saneren van de veehouderij?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden