Zij strijdt in Marokko voor legale hennepteelt (en niet voor de drugshandel)

In Marokko is hennepteelt verboden, maar er zijn gebieden die met rust worden gelaten. De Amsterdamse Fatima Kharoubia ziet kansen, niet vanwege wiet, maar vanwege de olie.

De oom van Fatima op zijn hennepplantage. Beeld Marcel Wogram

Haar dochter, die last had van eczeem, bracht haar een paar jaar geleden op het idee. 'Van gewone crèmes kreeg ze vlekken. Toen las ik dat hennepzaadolie kan helpen. En ik dacht: dat kan mijn familie zelf maken. Mijn opa's telen allebei hennep in Marokko.'

Fatima Zohra Kharoubia (37), een Amsterdamse met Marokkaanse ouders, zette haar Marokkaanse nichtjes aan het werk met een grote vijzel. Zij vermaalden de hennepzaden en verdampten ze in olie. Kharoubia behandelde haar dochter ermee en het werkte.

'Ik probeerde het ook bij mijn nicht. Zij had huiduitslag op haar hoofd. Dat hebben veel meiden die een hoofddoek dragen. Ze wassen hun haar en doen dan met natte haren een hoofddoek om. Dan krijg je een schimmel. Ik heb in een kapsalon gewerkt en heb dat veel gezien. Ook mijn nicht bleek baat te hebben bij hennepzaadolie.' Hennepzaad is een trend, zag ze in Amsterdam. Niet alleen voor huid en haar, maar ook als - liefst biologisch - superfood.

Zo werd in 2013 het idee voor een eigen bedrijf in Marokko geboren. 'Marokko is altijd mijn favoriete plek geweest', zegt ze. 'Hier voel ik me lekker. Als kind al. Vroeger was de lucht erg vervuild in Amsterdam. Na een vakantie in Marokko kon ik weer ademen.' Ze nam de bakjes hennepzaden uit de Nederlandse supermarkten mee naar Marokko, om ze aan de lokale bevolking te laten zien: 'Kijk, hier zit handel in.'

Nu staat Kharoubia op het dak van het huis van haar familie in het Rif-gebergte, in het noorden van Marokko. De hennepplanten, geteeld door haar oom, liggen aan haar voeten te drogen. Straks worden de zaadjes eruit geslagen en verwerkt tot olie. De heuvels waarover ze uitkijkt zijn bedekt met hennepplantages, met slechts hier en daar een huis. Een wietlucht stijgt op uit de velden en maakt de sfeer nog lomer dan die al was.

Officieel is hennepteelt in Marokko verboden, maar het land is volgens het World Drug Report 2017 van de Verenigde Naties toch de grootste producent van cannabis ter wereld. De velden waarop de familie van Kharoubia de wietplanten verbouwt, zijn vanaf de grote kustweg gewoon te zien. De politie pakt hennepboeren pas op als iemand aangifte doet, aldus een rapport uit maart 2017 van het Transnational Institute, een denktank gevestigd in Amsterdam.

42 procent van de cannabis wereldwijd komt volgens de International Narcotics Control Board uit Marokko. Van de hasj die vorig jaar in beslag werd genomen, is 72 procent afkomstig uit het Noord-Afrikaanse land. De waarde van de jaarlijkse hasjexport wordt geschat op bijna tien miljard euro.

Medisch en industrieel gebruik

Sinds 2003 zijn er volgens dezelfde denktank door de Marokkaanse autoriteiten wel grote arealen hennep platgebrand of behandeld met gif. Dat gebeurt vooral buiten het traditionele centrum van de hennepteelt rond Ketama. Als boeren nog maar kort geleden zijn omgeschakeld naar de hennepteelt, zullen ze na het verlies van de oogst weer terugkeren naar hun vroegere gewas, is het idee. Toen in 2013 ook in de regio Ketama een poging werd gedaan de hennepplanten te vernietigen, kwam de lokale bevolking in opstand omdat die geen andere middelen van bestaan meer kende.

Ondertussen gaan er in Marokko stemmen op de hennepteelt ten minste voor medisch en industrieel gebruik te legaliseren, maar dat gaat de islamistische regeringspartij PJD vooralsnog te ver.

Kharoubia wil de geboortestreek van haar ouders laten afkicken van de wietteelt, door te laten zien dat hennep ook andere commerciële producten dan drugs kan opleveren. 'Ik zeg tegen hen: de drugshandel heeft jullie niet veel gebracht. Want dit vind ik niet getuigen van rijkdom.' Ze wijst op de simpele huisjes van haar familie.

Haar oom is drie weken op vrije voeten. Hij zat twee jaar in de gevangenis. Volgens hem omdat iemand de politie had getipt over het voorraadje wietplanten dat hij had opgeslagen, volgens Kharoubia omdat hij zijn planten teelde met het doel er hasj van te laten maken. 'De mensen zijn hier gewend de planten te verkopen als...' Ze aarzelt. 'Poeder, noem ik het.' Ze bedoelt drugs. 'Wie zich daarmee inlaat, kan gevaar lopen. Ik bied hun een legaal alternatief.' Nu koopt Kharoubia de hennepzaden van de boeren, voor een vaste prijs per kilo, en betaalt ze vrouwen voor het bereiden van de olie.

De Kamer van Koophandel (KvK) in Casablanca gaf Kharoubia toestemming voor de oprichting van haar hennepbedrijf. 'Ze begrepen dat ik iets anders wil doen met de hennep, iets legaals. Een van de medewerkers zei: mijn opa had ook wietplanten. In het Rif-gebergte zijn mensen banger dan in de grote stad om zich te associëren met hennep. Ik moest lang zoeken voordat ik een drukkerij vond die mijn flyers wilde drukken.'

Hennepzaad. Beeld Marcel Wogram

Leningen voor beginnende ondernemers

De gemeente Amsterdam steunt haar via het project Eigen Werk, bedoeld voor werklozen die een bedrijf willen beginnen vanuit de bijstand. De eerste drie jaar vult de gemeente de winst uit de onderneming aan tot bijstandsniveau. Het project verstrekt ook leningen aan beginnende ondernemers. Kharoubia heeft nog één jaar om haar bedrijf tot een succes te maken.

Ze is vol optimisme: ze is net terug uit Spanje. Het bedrijf Vitalhemp Spain is geïnteresseerd in haar hennepolie en in Tarifa zit een restaurant dat gerechten en bieren met hennepzaad serveert. Ook met afnemers in Nederland, België en Duitsland zegt Kharoubia in gesprek te zijn. De doelgroep: iedereen die gelooft dat hennepzaad gezond is. 'Dit jaar is de oogst goed', vertelt Kharoubia. 'Dat betekent meer voorraad, meer werk en meer verkoop. Tot nu toe was ik blij met 20 liter olie per week, maar de bedoeling is dat de productie in mijn nieuwe werkplaats omhoog gaat.'

Fatima Zohra Kharoubia tussen de hennep die op een dak te drogen wordt gelegd. Beeld Marcel Wogram

Wat ze lastig vindt: het gebrek aan initiatief bij de Marokkanen. Alles moet ze voordoen, verzucht Kharoubia. Het verschil in assertiviteit tussen Kharoubia en de Marokkaanse vrouwen springt meteen in het oog. Kharoubia met haar blote armen, geblondeerde haren, muiltjes met gekleurde stiksels en haar opgewekte gepraat. En dan haar nichtjes: in lange jurken, verlegen en afwachtend.

'Neem nou de recente protesten in Al Hoceima, hier in de buurt. Daar wachten de mensen dus tot de koning hen te hulp komt. De mensen hier nemen geen initiatief. Ik zeg: als je je verveelt, kom dan bij mij werken. Wij wachten toch ook niet tot onze koning ons komt redden? Je kunt beter zelf aan de slag gaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden