INTERVIEWS

Zij liepen mee: 'Ja humor zal ons redden'

Demonstranten houden panelen met de ogen van tekenaar Charb omhoog tijdens de betoging in Parijs op zondag.Beeld reuters

Astrid Boquet (25) uit de Oise

Ik ben hier niet om te protesteren tegen de dood van journalisten, maar in de eerste plaats tegen de dood van ménsen. Het is triest dat dit in het Frankrijk van de 21ste eeuw nog kan gebeuren. Maar weet je, iedereen vraagt zich van alles af over die drie terroristen, ik stel vragen over het schoolsysteem. Ik ben opvoedster, in dienst van het ministerie van Justitie. Ik werk met jongeren tussen 13 en 18 jaar die misdrijven hebben gepleegd; vaak jongeren uit de Maghreblanden. Ze gaan vaak al jaren niet meer naar school, krijgen amper kansen. Ze hebben geen zelfvertrouwen en vallen makkelijk ten prooi aan extremisten. Daar moeten we iets aan doen. Ik vind deze bijeenkomst heel mooi, maar ik vrees dat het sommigen er niet van zal weerhouden in extremen te vervallen. Ik hoop dat de kloof tussen moslims en niet-moslims niet groter wordt.

Beeld Ton Koene

Brigitte Lebacq (61) uit Parijs

Charlie Hebdo, dat is mijn jeugd. Ik was te jong om tijdens mei '68 op de barricades te staan, maar toch, we kwamen in opstand, we rebelleerden, en humor was ons wapen. Cabu, Wolinksi, dat waren mijn helden. Met een paar potloodlijnen konden zij iets tonen wat moeilijk met woorden uit te leggen was. De laatste jaren las ik het tijdschrift niet meer. Niet omdat ik het niet goed vond, maar ik had het te druk en in mijn buitenwijk was er niet makkelijk aan te komen. Ik was hen een beetje vergeten, ze waren deel van het landschap. Nu word ik eraan herinnerd: we moeten doorgaan, we moeten blijven lachen, zelfs met de dood, zelfs met wat er nu gebeurd is. Ik denk dat mensen vanaf nu meer moed zullen hebben, dat ze niet meer met zich zullen laten sollen.

Ja, humor zal ons redden! Dat vind ik wel een goede slogan.

Beeld Ton Koene

Cheyenne Krafft (18) uit Compiègne

Ik kende de karikaturen van Charlie Hebdo van geschiedenis. Ik vind ze niet echt schokkend. Je moet die karikaturen niet letterlijk nemen, ze zijn ironisch bedoeld. Ze spotten ook met de paus, met Jezus, ze nemen iedereen op de hak. Op school waren we allemaal geraakt door de aanslag. De hele school hangt vol met affiches. Ik zit in het laatste jaar van het lyceum, volgend jaar gaan we naar de universiteit. Enkele vrienden overwogen om journalistiek te gaan studeren. Na afgelopen week zijn ze nog veel meer overtuigd van hun keuze. Zo zie je dat die terroristen het omgekeerde bereiken van wat ze wilden. Na de aanslag doken de daders in onze streek op. Dat was griezelig, onze school ligt net aan de rand van een bos. Maar niemand is thuis gebleven. We weigeren om ons bang te laten maken.

Beeld Ton Koene

Fabrice Malonga (70) uit Parijs

Ik las vroeger altijd de Charlie Hebdo, de Hara-Kiri en de Charlie mensuel. Ik verzamelde de strips. Wat ik er zo goed aan vond? Tja, ik was jong en het was in de mode. Het waren de jaren zestig, dat was een ander leven. Ik reisde naar Kabul om hasj en opium te roken, naar Kathmandu en uiteindelijk naar Parijs. Ondertussen woon ik hier 43 jaar. Het probleem met de nieuwe immigranten is dat ze hier willen leven zoals in hun eigen land. Ze kennen de Franse geschiedenis niet, ze weten niet wat vrijheid van meningsuiting is. Ze blijven te veel in hun eigen gemeenschap hangen.

Ik ben ook religieus, maar voor mij is religie iets tussen jezelf en God. Daar moet je een ander niet mee lastigvallen. Ken je dat liedje van Georges Brassens, Mourir pour ses idées? Dat je moet zeker eens beluisteren. Dat vat het allemaal samen.

Beeld Ton Koene

Meziane Ourrad (60) uit Parijs

Mijn neef Mustapha was de corrector van Charlie Hebdo. Hij is woensdag vermoord. Hij werkte op maandag op de redactie, maar deze week toevallig ook op woensdag. Hij is doodgeschoten, met de hele ploeg. Wie zegt dat zoiets voor het eerst gebeurt, is niet goed geïnformeerd. Ik ben zelf journalist voor een Algerijnse krant. In Algerije zijn we verboden, we werken vanuit Frankrijk. In Algerije worden journalisten al decennia vermoord. De eerste was mijn buurman Tahar Djaout, in 1993. Nu gebeurt hetzelfde in Frankrijk. De politieke islam is bezig de hele wereld te veroveren. Mijn vrouw werkt hier in een supermarkt en daar vragen de moslims gebedsruimten. Let op, ik heb het in Algerije zien gebeuren: ze beginnen met een gebedsruimte en uiteindelijk nemen ze je hele land. Ik ben niet bang dat te zeggen. Ik laat me de mond niet snoeren.

Beeld Ton Koene

Martine Krafft (50) uit Compiègne

Moslims zijn niet allemaal fanatiekelingen. Een man met een baard is geen fundamentalist. Ik zeg dat uit eigen ervaring. Ik heb in de hele wereld gewoond en in Indonesië kreeg ik het aan de stok met een groep fundamentalisten. Ze wilden mij als blanke doen betalen om met mijn auto te passeren. Toen ik weigerde, spraken ze een fatwa over mij uit. Acht maanden lang ging ik enkel met een lijfwacht naar buiten, verstopt op de achterbank. Maar ook na die fatwa heb ik nooit gevonden dat de islam slecht is. Ik heb veel vrienden die moslim zijn en zij toonden mij dat de echte islam tolerantie promoot. Ik heb meer goede herinneringen aan Indonesië dan slechte. In Frankrijk mis ik soms wel openheid. Ik heb een adoptiezoon uit Thailand, die krijgt geregeld racistische opmerkingen. Maar dat hier nu zo veel mensen samenkomen, geeft mij hoop.

Beeld Ton Koene
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden