Zij gaven ons het meest waardevolle geschenk, vrijheid

Omdat we vrij zijn, is er des te meer reden ons te bekommeren om anderen in de wereld, om te blijven strijden tegen onrecht, honger en onderdrukking, meent premier Jan Peter Balkenende....

Vandaag precies zestig jaar geleden, stierven Jack B. Blackett en Max E. Good.

Ze kwamen uit California en Georgia. Ze streden voor vrijheid en vrede in Europa. Ze hebben hier hun laatste rustplaats gevonden, in Margraten. Hun twee kruisen staan hier temidden van die van vele andere moedige Amerikaanse soldaten. Zij hebben het grootst denkbare offer gebracht. Zij gaven hun leven.

Samen met Britse, Canadese en Poolse soldaten bevrijdden ze een continent dat vijf lange jaren onder een zwaar juk van bezetting en onderdrukking had geleefd en geleden. Wij zijn hen meer dankbaarheid verschuldigd dan in woorden is uit te drukken. Zij gaven ons het meest waardevolle geschenk. Vrijheid. Ze verdienen groot respect. De Verenigde Staten hebben ook na het einde van de Tweede Wereldoorlog Europa niet in de steek gelaten. Het E conomic Recovery Program van George Marshall was een onmisbare steun in de rug bij de wederopbouw van ons continent.

Vrijheid is een universele waarde. (...) Vrijheid heeft verschillende gezichten. Vrijheid is het recht om verschillend te zijn. In Europa hebben we gevoeld hoe het is om onderdrukt te worden.(...) A u s chw i t z . Dachau. Bergen-Belsen. We kennen de beelden. Ze doen ons iedere keer opnieuw pijn.

De bevrijders van West-Europa waren èchte bevrijders. Ze zijn geen nieuwe bezetters geworden. Wij hebben in vrijheid eigen keuzes kunnen maken. In Europa hebben we de vrijheid gekoesterd. De grondleggers van de Europese Unie beseften kort na de oorlog dat samenwerking de beste waarborg voor duurzame vrede is. (...) We staan in de Europese Unie op het punt de volgende belangrijke stap te zetten. Het ratificeren van de Europese Grondwet. (...) Bobby Rasmus, een 19-jarige Amerikaanse soldaat die ruim zestig jaar geleden hier in deze omgeving heeft gevochten, vertelde na de oorlog over zijn ervaringen. Hij zei: 'De reden waarom je de stranden bestormd komt niet voort uit vaderlandsliefde of moed. Het is het besef dat je makkers niet in de steek wilt laten. Je makkers niet in de steek wilt laten.' Dat sterke gevoel van saamhorigheid legde de basis voor onze bevrijding.

In oorlogstijd – in tijden van gevaar – zet solidariteit mensen aan tot grote persoonlijke offers.

Hoe is dat in vredestijd? Hoe is dat met ons? We zijn vrij. We zijn welvarend. Onze rechten zijn beschermd. Dat is des te meer reden ons te bekommeren om anderen in de wereld. Om te blijven strijden tegen onrecht, honger en onderdrukking .

Het was president Franklin D. Roosevelt die zei dat vrijheid niet compleet is zonder de 'freedom from want' en de 'freedom from fear'. Hij zei ook: 'De wereldorde die wij nastreven is samenwerking van vrije naties, die samenwerken in een vriendschappelijke, beschaafde maatschappij.' Zijn woorden uit 1941 mogen – nee moeten – ook hier klinken, op Margraten, op 8 mei 2005.

We mogen niemand uitsluiten. We mogen nooit zelfgenoegzaam zijn. We moeten blijven samenwerken met onze partners in west en oost.

Morgen herdenken we in Moskou het einde van de Tweede Wereldoorlog. Voor de landen in Midden- en Oost-Europa was de naoorlogse periode een bijzonder grimmige tijd. Zonder voorbij te gaan aan deze koude jaren, is het goed samen stil te staan bij het einde van de nazi-terreur.

We moeten samen waakzaam blijven. Want we worden opnieuw geconfronteerd met vijanden van vrede die onze rechtsorde willen ontwrichten. De boodschap van deze terroristen is er een van angst en geweld. Onze boodschap is die van dialoog en vrede. Terrorisme zal niet zegevieren. Ook die strijd voeren we samen. De strijd voor de vrede raakt ons allemaal. Verbindt ons allemaal. Over oceanen en grenzen heen. Over culturen en historische ervaringen heen.

Een zin uit het Nederlandse volkslied luidt: 'De tirannie verdrijven die mij mijn hart doorwondt'. Tirannie doorwondt het hart. Het hart van mensen, van gemeenschappen, van naties en van de wereld. Laten we een wereld creëren zonder tirannie, discriminatie en antisemitisme. (...) Deze plek wordt veel bezocht door jonge mensen. Dat is hoopvol.De verhalen van de soldaten van Margraten. De verhalen van allen die de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog aan den lijve hebben ondervonden.

Een van de meest aangrijpende verhalen is dat van Anne Frank. Zij schreef drie weken voordat zij werd gedeporteerd in haar dagboek: 'Ik voel het leed van miljoenen mensen mee en toch, als ik naar de hemel kijk, denk ik, dat alles zich weer ten goede zal wenden, dat ook deze hardheid zal ophouden, dat er weer rust en vrede in de wereldorde zal komen.'

Laten we het geschenk van vrede koesteren en doorgeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden