Zij gaan Europa spannend maken

Politico wil tegels lichten in Brussel

Met relevante roddels en brutale buzz heeft Politico Washington opgeschud. Gaat dat in Brussel ook lukken?

Beeld Jiri Buller

Het is misschien wel de grootste Amerikaanse invasie in Europa sinds Omaha Beach. De politieke nieuwssite Politico, berucht in Washington DC, marcheert in april 2015 Brussel binnen met maar liefst 47 man. Op slag is zij een van de grootste spelers in het hoofdkwartier van de Europese Unie. Het breekijzer moet in het beeld van een technocratisch, ondoorgrondelijk Brussel. Europa is ook spannend en smeuïg. Er zijn mensen en waar mensen zijn is drama, fun, hartstocht, rivaliteit, nijd, hebzucht, liefde, achterklap. Politico Europe wil het allemaal blootleggen.

Met ontzag en afgunst wordt naar de nieuwkomer gekeken. Een beetje zoals geallieerde militairen deden na de landing in Normandië, toen zij de Amerikaanse GI's zagen met hun mobiele bioscopen en Lucky Strikesigaretten, waarmee de Yanks de mooiste Parisiennes inpikten.

Eind vorig jaar viel tijdens een rondgang door de Europese burelen op dat veel gesprekspartners ongevraagd de naam Politico lieten vallen, hoewel de site daar toen amper zeven maanden bestond. In januari leerde een peiling dat de Britse Financial Times het invloedrijkst is onder Brusselse functionarissen, Europarlementariërs en opiniemakers. Het meest gelezen is echter Politico, aldus de communicatiebureaus ComRes en Burson-Marsteller. Er is wat gebeurd, maar wat precies?

Het geheim openbaart zich niet meteen aan de bezoeker. De redactie beslaat de hoogste twee etages van een kantoorgebouw dat eruitziet als een, tsja, kantoorgebouw. Ook de journalisten lijken op journalisten elders. Welke meeslepende schrijfsels ook aan hun tikkende vingers ontsnappen, het is ze niet aan te zien. Dat even later de verrassing zal volgen, de overrompeling, de klap die alles op zijn plek doet vallen, kunnen we nog niet bevroeden, zo net na binnenkomst.

Het streven is de sprong van saai naar sexy te maken als het om Europa gaat. In de Amerikaanse hoofdstad is dat Politico gelukt, sinds het daar in 2007 de website en een krant lanceerde. De oprichters, John Harris en Jim VandeHei, kwamen van The Washington Post. Politieke verslaggeving moest anders.

Beeld Jiri Buller

Politico-filosofie

Aan de Wetstraat in Brussel weerklinkt in de kamer van Matthew Kaminski, hoofdredacteur van Politico Europe, de echo van de klaroenstoot van de founding fathers. 'Politiek is passie, drama, big fun. Lezers moeten verslaafd raken. Zo deden we het in Washington DC, zo willen we het doen in Brussel', zegt hij. Wat de sportzender ESPN is voor Amerikaanse sportjunks, moet Politico zijn voor politiek geïnteresseerden.

Kaminski is een Poolse Amerikaan van 44. Hij studeerde aan Yale, was correspondent in Brussel en Kiev, werkte voor de Financial Times, The Economist en de Wall Street Journal. Gereputeerde namen, nu leidt hij een nieuwsorganisatie die de gevestigde journalistiek uitdaagt. In gesprekken met haar journalisten komen steeds dezelfde trefwoorden terug. De ingrediënten van de Politico-filosofie.

Het SPEL is even belangrijk als de inhoud, de politiek is een botsing van belangen maar ook van KARAKTERS, het persoonlijk leven van politici doet ertoe, RODDEL is relevant, zoek de ACHTERKAMERTJES, het is een heilige DEMOCRATISCHE PLICHT de macht op de huid te zitten, wees het eerst met nieuws en nieuwtjes, stuur het politieke discours, DRIVE THE CONVERSATION.

Beeld Jiri Buller
Beeld Jiri Buller

In Washington DC lukt dat. Tot in het absurde. Elke ochtend verzendt Mike Allen daar per e-mail zijn Playbook. Voor het Witte Huis is die dagelijkse nieuwsbrief van Politico het abjecte voorbeeld van hoe iedereen in de hoofdstad vooral met elkaar bezig is, maar in 2010 bekende Obama's communicatiedirecteur tegenover The New York Times dat Allen meestal de eerste reporter was met wie hij zat te mailen na het opstaan elke morgen om 04.20 uur. Datzelfde jaar schreef Allen op een zaterdagochtend: 'Goedemorgen, voor het gesprek bij de lunch: waarom staat minister Clinton niet op de kandidatenlijstjes van de media voor een plek in het Hooggerechtshof?' Er was geen sprake van dat het Witte Huis Hillary wilde voordragen, maar dagenlang ging het in DC nergens anders over. Buzz. Driving the conversation.

Volgens The New York Times is het Politico's aantrekkingskracht en absurditeit dat het opereert als een lokale krant in een provincieplaats. Het brengt het grote, gecompliceerde DC terug tot een 'Lake Wobegon met macht.'

Kaminski verwoordt het niet zo, maar heeft het over hetzelfde als hij uitlegt dat grote politiek niet wezenlijk verschilt van lokale politiek. Overal clashen belangen en persoonlijkheden, overal ligt een verhaal. 'Zo werd er niet tegenaan gekeken in Brussel, maar wij zien een opening hier.'

Cycloonkracht

Het is een uitdaging: van de EU-hoofdstad een small town maken, een dorps stadje. Een Brussel dat staat voor ingewikkelde vraagstukken en nachtelijke vergadersessies, een institutenjungle waarin afkortingen en jargon als lianen indringers verstikken. Er is een Europese Commissie, een Europese Raad, een Raad van de Europese Unie en ook nog ergens een Raad van Europa. Zoek de zeven verschillen. Om dat complex open te breken is cycloonkracht nodig.

En die wordt voelbaar als de deur van de spreekkamer openzwaait en er een bundel wervelende energie binnenkomt die de stoffelijke vorm heeft aangenomen van een Amerikaanse van 28, die zo rap spreekt dat de bezoeker gelijk weet dat zijn hotelpen dit niet gaat trekken en hij - bij wijze van smadelijke overgave - ijlings een recordertje uit zijn tas moet trekken. Mogen we u voorstellen: Ms. Tara Palmeri!

Voor de Washington Examiner schreef zij over 'people, power and politics'. Voor The New York Post, een vuurspuwende tabloid met voorpaginakoppen als 'Headless body in topless bar', was ze stadhuisverslaggeefster, schreef ze voor de roddelrubriek Page Six en omsingelde ze met collega-journalisten de dienstwagen van burgemeester Bill de Blasio net zolang tot hij ze te woord stond. Nu zit ze in bureaucratisch Brussel. 'Een cultuurschok', beaamt ze. 'Amerika is hyper-democratisch. De pers eist dat politici zich verantwoorden. Dat is hier anders. De Europese Commissie is niet democratisch gekozen. Niemand voelt de plicht rekenschap af te leggen.'

Beeld Jiri Buller

Ooit onthulde ze dat Chris Christie, de zwaarlijvige gouverneur van New Jersey, een geheime operatie had ondergaan om te vermageren vanwege zijn presidentiële ambities. Een Italiaanse journalist vond dat geen nieuws. Met stemverheffing: 'Ik zei tegen hem: hoe kun je níét begrijpen dat dit een verhaal is?! Wij willen alles weten van politici, wat de dokters tegen hen zeggen, welk leven ze leiden. Niet alleen hoe ze zich gedragen in het openbaar.'

Eind vorig jaar kreeg Palmeri EU-commissaris Corina Cretu in het vizier. De Roemeense zag de helft van haar staf vertrekken. 'Overkomt Obama zoiets dan ben je damn right als je denkt dat daarin een stuk zit.' Palmeri spitte en ontdekte dat Cretu niet erg hard werkte, veel Commissievergaderingen miste, van haar zakelijke trips vakantiereisjes maakte, familie liet rondtuffen in haar dienstauto en haar staf vroeg de was te verzorgen. De commissaris moest zich verantwoorden in het Europees Parlement.

Onrust bij Politico

Bij Politico zelf is het inmiddels ook verre van saai. Eind januari werd bekend dat mede-oprichter en bestuursvoorzitter Jim VandeHei en sterverslaggever Mike Allen na dit verkiezingsjaar vertrekken. Ook drie minder bekende, maar wel hooggeplaatste bestuurders houden ermee op. VandeHei gooide het op zijn eigen ondernemingslust, hij zou weer toe zijn aan iets nieuws. Maar ingewijden vertelden aan Amerikaanse media dat hij zou hebben gebotst over de strategie met eigenaar Robert Allbritton. Die neemt na VandeHeis vertrek de leiding over.

Exclusieve dining club

Een onthoofd lijk in een topless bar vond Palmeri nog niet, wel een achterkamer. In het Stanhope Hotel. Daar komen, schreef ze afgelopen juni, geregeld vijf Europese kopstukken bijeen. Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Commissie, Martin Schulz, voorzitter van het Europees Parlement, Frans Timmermans, eerste-vicevoorzitter van de Commissie, Manfred Weber, leider van de christendemocraten in het Europees Parlement, en Gianni Pittella, leider van de sociaaldemocraten.

De G-5: een Luxemburger, twee Duitsers, een Nederlander en een Italiaan. Ze vertegenwoordigen de grootste twee partijen in het Europees Parlement. De bedoeling is ervoor te zorgen dat de Commissie haar voorstellen door het parlement krijgt. De vier Noord-Europeanen spreken Engels of Duits. Timmermans, die zeven talen beheerst inclusief Italiaans, vertaalt voor Pittella. Dat houdt de boel op. Als de anderen een 'eurekamoment' hebben, is de Italiaan als het vijfde wiel aan de wagen, schreef Palmeri over 'The most exclusive dining club in Brussels'.

Palmeri: 'Zo werkt de democratie achter de schermen. Twee partijen die in een hotel bijeenkomen en een coalitie vormen om dingen door te drukken. In Washington heet dat een politieke machine.'

Ze haat het Brusselse spraakgebruik, zegt ze, een pastasalade naar binnen werkend zonder haar betoog te onderbreken. 'Ze komen met onciteerbare nepwoorden. De MFF. Staat voor Multiannual Financial Framework. Is de begroting! Het is zo'n maf taaltje, ieder normaal mens sluit zich er direct voor af. Het kan omdat de Europese Commissie niet tegen kiezers hoeft te praten. Merkel en Cameron spreken daarentegen tot het volk.'

Politico Europe heeft inmiddels zo'n 60 man in Brussel, onder wie 42 journalisten. Het is de grootste journalistieke redactie. Vergelijk: de Duitse tv- en radiozender ARD telt 24 journalisten, Reuters 18, de BBC 7 en de Financial Times 5. Het is een joint venture met de Duitse uitgever Axel Springer. Op de Brusselse redactie werken Italianen, Belgen, Oekraïners, Nederlanders. 'Een afspiegeling van het Europa dat we verslaan', zegt Kaminski. Maar iedereen schikt zich naar het Politico-dna.

Beeld Jiri Buller

Vlees en bloed

De Française Maïa de La Baume (35) was jarenlang Frans correspondent voor The New York Times. 'Mijn moeder moet ook over de EU willen lezen.' De Australiër Ryan Heath (35) verzorgt elke ochtend het Europese Playbook. Mike Allen is er nooit op betrapt dat hij 's nachts sliep, zo ver gaat Heath niet. 'Wel deed ik een paar huwelijken stranden', grapt hij op een bijeenkomst in Den Haag. Daar is ook Mark Jansen (36), communicatiemanager van Google Benelux. 'Ik ben een van degenen in Brussel die wakker worden met Ryans Playbook.'

Voor Politico is Brussel moeilijker dan Washington. De politieke macht concentreert zich niet op één plek, maar is in de EU verspreid over de hoofdsteden. Vandaar het plan om daar eveneens journalisten neer te zetten. Maar ook Brussel zelf is de afgelopen crisisjaren onmiskenbaar spannender geworden. Op de vele toppen spoelt er tegelijk met de overkomst van de hoogste leiders veel drama binnen. Dat spoelt met hun vertrek de volgende dag weer grotendeels weg, maar dan nog blijft Brussel de bron van veel Europese regels, zegt Kaminski. Hij wil daar met de inzet van ongeëvenaard veel mankracht het maximale uitpeuren.

De Europese hoofdstad werd de laatste vijftien jaar steeds belangrijker, vult commercieel directeur Shéhérazade Semsar-de Boisséson aan. 'Wij zijn het eerste internationale medium dat hier een hoofdkwartier vestigde. EU-functionarissen kunnen mopperen, maar ze zijn ook blij. Het laat zien dat Brussel er steeds meer toe doet.'

Dat dubbele signaleert ook Palmeri. 'Ik sprak Schulz' woordvoerder. We zijn niet altijd gediend van wat jullie schrijven, maar het maakt ons populairder, zei hij. Wie kent Schulz? Nu wordt hij een verhaal. Ze zijn geen robotten, we maken er mensen van vlees en bloed van.'

Los van elkaar noemen De La Baume en Palmeri de naam van Martin Selmayr, kabinetschef van Juncker. Wie is deze Duitser? Aan hoeveel touwtjes trekt hij achter de schermen? Obama stoort zich aan deze 'pathologische zoektocht naar paleisintriges'. Kaminski trekt het zich niet aan: 'Onze stukken zijn serieus. We hebben alleen bevestigde roddel.'

Carrie Budoff Brown (39) was Witte Huisverslaggever vanaf de oprichting van Politico. Toen zij adjunct werd bij het nieuwe Europese filiaal, sneerde Obama op een persconferentie in antwoord op een vraag van haar: 'Dat heeft Europa nou net nodig: een Brusselse versie van Politico.' Ze is niet het type dat dan in haar schulp kruipt. 'We cut through the bullshit.'

Achter haar, op zaal, stelt Palmeri zich met rechte rug op tegenover een jonge, knappe marketingdirecteur. Ze pakt zijn handen en begint danspasjes met hem te oefenen. De avond valt, Brussel danst.

Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.