Zij doodde haar kinderen. Waren het antidepressiva?

Bijna versteend zit de 36-jarige Aurélie V. dinsdag in de rechtszaal. Achteromkijken naar haar familie, dat durft ze niet.

Beeld anp

Op 2 oktober 2013 doodde ze haar beide kinderen: Rosa, een meisje van 6, en Lucas, een jongetje van 8. Lucas was ernstig gehandicapt en volledig afhankelijk van haar.

De vraag die de hele dag boven de zaal met verdrietige familieleden hangt, is deze: waren het de antidepressiva? Kan paroxetine, het antidepressivum dat in verband wordt gebracht met agressie en onder jongeren verhoogde zelfmoordkansen geeft, haar zo hebben beïnvloed dat ze haar eigen kinderen kon ombrengen?

'Zwarte gedachten'

Het is op een woensdagmiddag in 2013 als een vrouw aanbelt bij het huis van Aurélie. Ze is daar om haar zoontje te verzorgen, maar niemand doet open. De deur is dicht, en de gordijnen hangen zo dat niet eens door een spleet naar binnen te kijken valt.

Zodra Aurélie's man dit hoort, laat hij meteen de politie bellen. Aurélie heeft hem verteld dat ze 'zwarte gedachten' heeft, zo luidt zijn verklaring. Ze heeft een droom gehad, waarin ze haar beide kinderen met het zelfslijpend mes zou doden en daarna zichzelf. 'Ik ben bang dat ik dit echt doe', heeft ze hem toevertrouwd.

Soms zit ze op de bank en zegt ze 'tjak-tjak', terwijl ze snijgebaren maakt langs haar pols. 'Dan ben ik er vanaf', zegt ze dan.

Aurélie's vader, een leraar, heeft de nachtmerrie over het mes weggewuifd. 'De meeste dromen zijn bedrog', heeft hij gezegd.

En misschien is dat ook niet zo gek. Vrijwel niemand heeft ooit gemerkt dat Aurélie gewelddadig werd naar haar kinderen, aldus verklaringen. Aurélie was 'nooit op enige manier agressief', zegt haar vader in de rechtbank. Ze was 'een toegewijde moeder die alles overhad voor haar kinderen', zegt haar zus.

'Ik hou zielsveel van Rosa en Lucas', zegt Aurélie tegen de rechter.

Zorgen en stress

Toch is ze ook een impulsieve vrouw. Een vrouw die zomaar ineens de schaar pakt om de gordijnen af te knippen als ze die te lang vindt. En vooral: een binnenvetter. Iemand die alles opkropt.

Hun zoontje Lucas is ernstig meervoudig gehandicapt. Hij kan niet lopen en heeft intensieve zorg nodig. Ze hebben het zwaar met hun zoon, die vaak in het ziekenhuis belandt na zware epileptische aanvallen en longonstekingen. 'We hebben verschillende keren voor zijn leven gevreesd', aldus Aurélie's zus.

'Als hij in het ziekenhuis werd opgenomen, hield ik me groot', vertelt Aurélie aan de rechter. 'Mijn eigen emoties kwamen altijd pas veel later. In alle heftigheid.' Nadat er weer eens zo'n periode is geweest, zegt ze tegen haar moeder: 'Ik had net zo goed naar het spoor kunnen rijden.'

De zorgen en de stress lijken haar steeds meer uit te putten. Sinds 2012 slikt ze paroxetine, nadat ze met depressieve klachten bij de huisarts is gekomen. 'Het dempte heel erg af', zegt ze. 'Als je in een emotionele achtbaan zit, is het fijn dat je daar even uit bent.' Ze zegt ook dat ze zweet, slecht slaapt en hartkloppingen heeft. 'En ik kon niet meer stilzitten. Ik móest constant iets doen.' Ze beweert dat ze in de weken voor 2 oktober onregelmatig slikt. Dat ze soms misschien een dubbele dosis nam, en soms helemaal niets - iets wat patiënten kan verwarren. Maar haar verklaringen over de dosis zijn steeds weer anders. 'Ik weet het niet', herhaalt ze.

Afscheidsbrief

Die ochtend in oktober sluit ze alle deuren. Ze pakt een vel papier en schrijft een afscheidsbrief. 'Ik wilde niet meer verder', schrijft ze. 'Ik vond het leven te moeilijk.'

Dan loopt ze naar de keuken en pakt ze een mes. Volgens de nabestaanden doodt ze de kinderen op gruwelijke wijze. Eerst Rosa, dan Lucas.

Over Rosa, het meisje dat die ochtend nog met My Little Pony speelde, legt ze een deken. Ze legt pleisters bij haar. Lucas laat ze liggen in zijn bed.

'Sliep hij nog?', vraagt de rechter.

'Ja', zegt Aurélie.

Daarna neemt Aurélie pillen in en probeert ze zichzelf op de bank te steken met het mes. Later zegt ze dat ze het moeilijk vindt dat haar zelfmoord niet is gelukt.

Een apothekersassistente vult de cassettes van een pillenvulautomaat. Op de voorgrond het antidepressivum Paroxetine. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Automatische piloot

Wat ze die ochtend voelt? Waarom ze het doet? De rechter vraagt het vandaag op vele manieren, maar telkens komt Aurélie met: 'Ik weet het niet. Ik was mezelf niet. Ik handelde op de automatische piloot. Ik had daar geen gedachten bij.'

'Maar u heeft de dag erna gedetailleerde verklaringen afgelegd', zegt de rechter. 'U zei dat u geen uitweg meer zag. Dat u al een hele tijd geen positieve dingen meer zag. Dat u geen ontspanning meer voor uzelf had.'

'Ik weet het niet', zegt Aurélie. Ze zegt het telkens weer als de ochtend ter sprake komt.

Of de paroxetine haar hiertoe heeft gedreven, daar komen ze vandaag niet uit. Dat antidepressiva kunnen leiden tot ernstige agressie is inmiddels in diverse moordzaken door advocaten aangevoerd. Tot nu toe is onduidelijk in welke mate rechters dit laten meewegen in hun oordeel. Toch trekt de rechtbank komende donderdag nog een hele dag uit voor het horen van deskundigen.

De families zijn inmiddels verscheurd door de zaak. De ene kant zal het haar nooit vergeven, de andere kant zegt dat ze verdoofd was door de paroxetine.

De vader van Lucas en Rosa beschrijft hoe hij nu, 867 dagen later, zijn kinderen nog altijd zoekt als hij kinderen op schoolpleinen hoort lachen. 'Lucas heeft zijn hele leven gevochten om te blijven leven', zegt hij. 'Vaak kraaide hij van blijdschap. Maar nu is het stil.'


PROZAC KILLINGS

Nederlandse advocaten leggen in moordzaken steeds vaker het verband tussen ernstig gewelddadig gedrag en het slikken van antidepressiva. Ze doen dit in navolging van de VS, waar over 'Prozac killings' wordt gesproken.

Een beroemde zaak is de 'bijlmoord', waarbij stewardess Elzelien K. na het slikken van paroxetine zonder aanleiding haar man en dochter vermoordde. Ze werd verminderd toerekeningsvatbaar verklaard en door het hof veroordeeld tot 7 jaar cel. Na het raadplegen van zeven deskundigen oordeelde de rechtbank dat het middel ontremmend werkt, wat bij de moorden 'een zekere rol' zou hebben gespeeld.

Grietje S., die haar 2-jarige zoontje wurgde, kreeg geen celstraf maar een jaar in een psychiatrisch ziekenhuis. Een forensisch arts stelde dat bijwerkingen van de antidepressiva haar hiertoe hadden aangezet.

Deskundigen in deze zaken zijn vaak sterk verdeeld. In 2014 doodde Johan S. zijn vrouw, en deed hij een poging tot moord op zijn 10-jarige zoontje. Hij slikte hoge doses antidepressiva. Eén deskundige stelde dat bijwerkingen van de medicatie mogelijk de toestand veroorzaakten waarin hij zijn daden kon plegen. Volgens een ander kon niet worden vastgesteld in hoeverre de medicatie invloed had.

Ook in de zaak van Alasam S., de asielzoeker uit Baflo die paroxetine nam en zijn vriendin en een politieman vermoordde, beweerden deskundigen steeds andere dingen. Hij kreeg uiteindelijk zes jaar en tbs: hij was deels ontoerekeningsvatbaar omdat hij in een psychose verkeerde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden