Reportage

Ziiiew! 'Geen zorg, uitgaand vuur'

Popasna ligt in de vuurlinie, het Oekraïense leger lijdt verliezen tegen de rebellen. 'Wij moeten spaarzaam omgaan met onze bommen en granaten. Die gasten schieten er maar op los.'

In de stad Enakievo in de regio Debaltseve wachten burgers in een schuilkelder donderdag op het einde van een beschieting.Beeld AFP

Ziiiew! Bach! Kapats! Het handjevol mannen dat zichzelf heeft gebarricadeerd in het kleine benzinestation van het stadje Popasna tuurt routineus over de sneeuwvlakte. 'Uitgaand vuur', zegt Balou - de oudste. De jongere soldaten onder zijn hoede knikken geruststellend.

Al ruim een week ligt Popasna, een stadje van 22.000 inwoners in de Loegansk-regio, aan de frontlinie. Het Oekraïense leger lijdt verliezen tegen de oprukkende pro-Russische rebellen. Donderdag bevestigde een Oekraïense legerwoordvoerder dat Voehlehirsk in handen van de rebellen is. Regeringstroepen in de stad Debaltseve worden verder omsingeld.

Bach! Ba-bach! Bij iedere luide knal is de vraag: zijn dit onze jongens - nasje - of niet? Een kilometer of twee verder stort een GRAD-raket in de sneeuw. Weer een knal. De jongens zuchten, het zijn de rebellen. Ne nasje. 'We hebben niet genoeg materiaal. Wij moeten spaarzaam omgaan met onze bommen en granaten', vertelt Balou. 'Die gasten daar hebben een oneindige wapenvoorraad uit Rusland, ze schieten erop los.'

Langs het checkpoint bij het pompstation in Popasna is het een komen en gaan van legeronderdelen. In simpele Lada's rijden officieren heen en weer, legertrucks met munitie trekken om de wegversperring heen, een houwitser ploegt voorbij. De rebellen rukken op, maar de mannen van het Oekraiense leger zijn strijdlustig. 'Kill mother Russia', staat op de deur. 'Als we flink doorvechten, komen we tot aan het Rode Plein in Moskou', zegt een van de soldaten. 'Daar zullen we bier drinken en niet in roebels maar in grivnja's betalen. Je bent welkom.'

Zowel in het pompstation als in de zelfgegraven bunker verderop roken twee potkachels naar behoren. Het toilet is buiten - een groot betonnen gat. Toiletpapier krijgen ze van vrijwilligers. Alleen Balou is bedachtzaam. 'Twee Slavische volkeren die tegen elkaar vechten, het is een grove schande', legt hij uit.

'Maar Poetin kan geen stap terugzetten, want dan krijgt-ie dit, deze chaos, ook in Rusland zelf. Net als bijna alle jongens hier heb ik ook familie in Rusland. Natuurlijk zou ik die graag eens willen zien, willen spreken. Maar dan hoop ik wel dat ze hier komen kijken. Laat ze dit maar eens met eigen ogen zien.'

De meeste soldaten willen niet op de foto. Ze hebben hun vrouwen wijsgemaakt dat ze op training zijn, dat ze op oefening zijn of dat ze in Kiev een zakcentje bijverdienen. In werkelijkheid staan ze hier, een verlaten kruispunt dat aanhoudend onder vuur komt te liggen. Grote zwarte kraaien steken fel af tegen de witte sneeuw. Aan de muur van wat ooit de benzinepomp was, hangen kindertekeningen. 'Noem me maar Andrej', zegt een van de soldaten. 'Ik heb twee jonge zoontjes, 4 en 2jaar oud. Waarom ik me toch heb ingeschreven bij het leger? Het vaderland roept.'

Maar het moederland terugbellen is een stuk lastiger. In de gang van het gemeentehuis van Popasna ligt een enorme rol plastic. Burgers die geen ramen of deuren meer hebben, mogen het meenemen. Volgens burgemeester Joeri Onisjtsjenko zijn er nog zo'n vijf- à zesduizend mensen in zijn stad. 'Er is geen groene corridor', legt hij uit. 'Er zou er vandaag een komen, beide partijen zouden ophouden met de beschietingen, maar het gaat gewoon door. Ik zou wel een evacuatie willen organiseren, maar ik heb er de middelen niet voor. Bovendien, waar moeten ze heen?

'Bij een schuilkelder naast het station zitten zo'n tien kinderen en met hun ouders, ze durven niet naar buiten. Ik heb een paar bussen klaarstaan, maar niemand durft in te stappen.' Van het Oekraïense leger hoort hij iedere dag hetzelfde: de situatie is lastig, ingewikkeld, maar stabiel. 'Garanties geeft niemand.' Onisjtsjenko neemt de telefoon op. 'Hallo? Nee, ik kan je niets beloven. Rij maar de brug op, dan moet je goed luisteren en als het stil is heb je misschien tien minuten. Succes!'

Beeld de Volkskrant

In de meeste delen van de stad is gas, water en licht afgesloten. 'We proberen het een en ander te herstellen, maar ook de loodgieters en elektriciëns slaan op te vlucht. Als het nog een dag of vijf zo doorgaat, valt hier niets meer te herstellen', zucht de burgemeester. Toch probeert hij de communicatievoorzieningen te coördineren en laat hij de broodfabriek niet sluiten. 'De rest is in handen van het leger, en vooral van vrijwilligers.'

Een van die vrijwilligers is Vitaly. In een ouwe rommelbak vliegt hij langs de checkpoints. De Lada bezwijkt bijna onder zijn ruwe rijstijl. 'Wat wil je, je krijgt van niemand een gloednieuwe jeep', lacht hij.

Met een helm, kevlar scherfvest en twee generatoren in de achterbak komt hij aan bij het pompstation in Popasna. Weer klinken er explosies. De generatoren van Turkse makelij moeten de telefoons van Balou en de soldaten opladen. 'Kijk uit, van boven!', roept Balou. Zijn mannen rennen naar de bunker, Vitaly stapt kalm in zijn auto. 'Het is een kutbaan. Maar iemand moet het doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden