Column

'Ziet Obama in dat hij ons meer inzicht moet geven in zijn ethische worsteling?'

Wanneer je zo expliciet als Obama hebt gepreekt over transparantie van je presidentschap, dan kun je het je niet permitteren om zo nonchalant om te gaan met de privacy van je kiezers, schrijft columnist Johan Fretz.

President Barack Obama. Beeld afp

Als je Obama wilt spreken, moet je voortaan gewoon even bellen. Niet per se met hem, gewoon met iemand, want hij luistert toch elk random gesprek af. Zo heb ik gisteren telefonisch aan mijn oudtante een ellenlange brief voorgelezen gericht aan ome Barack in de hoop dat hij meeluisterde. Mijn oudtante is toch stokdoof en met een beetje mazzel heeft de president nu gehoord dat ik hem graag eens zou ontmoeten. De vraag is echter of ik Obama nog wel wil ontmoeten. Is hij geen gevallen held?

Nee, zover is het nog niet. Maar wat vaststaat is dat politici, eenmaal aan de macht, voor grote dilemma's komen te staan waarbij hun aanvankelijke idealen lijnrecht tegenover hun verantwoordelijkheden komen te staan. Obama leeft in een land waarin angst voor terreur reëel is, zo bleek ook onlangs weer. Hij zal de afweging maken: moet ik de privacy beschermen met het risico op meer aanslagen of staat veiligheid boven die bescherming?

Concessies
Politici verdedigen zich voor de verregaande concessies aan hun idealen vaak met teksten als: regeren is concessies doen, regeren doet pijn. Ze deponeren de stelling: ik kan of aan de zijlijn blijven staan met al mijn zuivere praatjes, of de verantwoordelijkheid nemen en daarbij proberen zoveel mogelijk van mijn idealen te verwezenlijken.

Helaas is dit een drogredenering. Wanneer het gaat om wezenlijke principes, de kern van je kandidatuur, dan zijn er niet veel concessies mogelijk zonder je geloofwaardigheid te verliezen. In het geval van Obama: wanneer je zo expliciet hebt gepreekt over transparantie van je presidentschap, van bestuur, dan kun je het je niet permitteren om zo nonchalant om te gaan met de privacy van je kiezers.

Dreigingen
Vanuit realpolitieke overwegingen is het goed te begrijpen dat Obama vasthoudt aan deze maatregelen. Wat krijgt de presidentskandidaat allemaal wel niet te horen over de staatsveiligheid op het moment dat hij met zijn grote idealistische praatjes daadwerkelijk president is geworden? Dingen die hij nog niet wist? Natuurlijk. Schrikt hij van die dingen, van de dreigingen? Waarschijnlijk. Stelt het hem voor dilemma's? Zeker. Maar het is vervolgens wel aan hem om ergens een grens te trekken.

Inmiddels is Obama Koning Drone, tekent hij verregaande terreurwetten en lijkt privacy voor hem volledig ondergeschikt aan veiligheid. Van een man die toch ook voor een belangrijk deel werd verkozen als redelijk en genuanceerd antwoord op de hysterische anti-terreurpolitiek van Bush, zou je meer mogen verwachten.

Het zou Obama en de complexiteit van zijn presidentschap tekort doen om hem als een volledige hypocriet af te schilderen. Maar het meest verontrustende vind ik niet zijn keuzes zelf. Nee, het verontrust me dat hij publiekelijk niet wezenlijk lijkt te erkennen dat ze haaks staan op zijn idealen als kandidaat. Het werpt de vragen op: waren het zijn idealen wel? Ziet hij dit wel als een moreel dilemma? Ziet hij in dat hij ons in dit geval meer inzicht zou moeten geven in zijn ethische worsteling? Of blijkt de betekenis van de legendarische zin 'There's not a conservative America or a liberal America', vooral dat het in beide Amerika's uiteindelijk hetzelfde liedje is dat klinkt wanneer het centrum van de macht is bereikt?

Johan Fretz is schrijver en cabaretier.

 
Wat krijgt de presidentskandidaat allemaal wel niet te horen over de staatsveiligheid op het moment dat hij met zijn grote idealistische praatjes daadwerkelijk president is geworden? Schrikt hij van die dingen, van de dreigingen? Waarschijnlijk
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden