Zielzoekers

Twee Nederlandse fotografen zochten de ziel van de Verenigde Staten. Ze vonden hem. Hij heet Mr. Slater.

DOOR ARNO HAIJTEMA

Een paar maanden reistijd, een ticket naar de Verenigde Staten, een huurauto, de radio aan: Keep your eyes on the road, your hands upon the wheel. Zo ongeveer moeten de in Noord-Nederland gevormde fotografen en vormgevers Wim te Brake en Peter de Kan zich de roadtrip hebben voorgesteld die heeft geresulteerd in het mooie boekje The Absence of Mr. Slater. Geïnspireerd door grote Amerikaanse fotografen als William Eggleston en Joel Sternfield trok het tweetal langs Amerikaanse steden, op zoek naar de ziel van het land, die ze - toen ze na twee maanden fotograferen thuis kwamen - besloten Mr. Slater te noemen.

Mr. Slater, zijn gezicht duikt niet op in het boek, dus nooit zullen we weten wie hij is. Maar zijn geest waart op elke foto rond. Zijn naam staat op een beschadigd bordje bij een parkeerplek van een bedrijf dat, zo te zien, allang op de fles is. De foto is een mooi symbool voor het geruïneerde en tegelijk onverwoestbaar poëtische Amerika dat de twee ontmoetten. Mr. Slater belichaamt het verlies aan werk, aan welvaart, de ongegeneerde overconsumptie die ooit onlosmakelijk met the American way of life verbonden was: te brede snelwegen, te grote auto's en de eeuwig naar de automobilist knipogende reclameborden van motels.

Dat Amerika is voorgoed voorbij. Zoals we allemaal weten. Daar vervolgens met frisse blik naar kijken, dat is zo eenvoudig nog niet. Want hoe poëtisch en romantisch het Amerikaanse landschap ook is, het valt de meeste fotografen, filmers, schrijvers en schilders niet mee de wielen van de huurauto langs de gapende valkuilen van het cliché te manoeuvreren. De wolkenkrabbers in de steden zijn hoog, de geasfalteerde parkeerplaatsen creepy en de elektriciteitsdraden golven sierlijk tussen de palen op de prairie.

Ja, die clichés kom je bij Mr. Slater ook tegen, maar bijtijds geven Te Brake en De Kan een ruk aan het stuur en scheren langs de gaten in het wegdek. En zo richten ze de lens op de enorme felgekleurde gevels waar de verf van afbladdert, op de muren met betonrot, de roestige benzineslurpers, de bedrijfsterreinen zonder bedrijvigheid. Veel mensen komen er op de foto's niet voor en als ze dat wel doen is het hun passiviteit die hen verbindt. Nergens wordt gewerkt, nergens gesport, er wordt geslenterd, gegeten, gewacht op betere tijden.

Alleen maar treurigheid is het niet. Het optimisme van weleer zindert nog na in de brutale kleuren van de gevels, het zelfvertrouwen spat van de reclamezuilen af en een stellage barstensvol toeristische folders belooft een overdosis vermaak - nog steeds. Het landschap, de bergen, de vlaktes zijn fenomenaal als altijd en tegen het einde van het boek gloort voorzichtig een nieuw begin. Een man op leeftijd, vrolijk hoedje, smetteloos wit overhemd. Een lege parkeerplaats zónder zwerfvuil die bij opkomende zon wacht op een nieuwe generatie personeel. En op de laatste foto staat een jongen in korte broek, op de rug gezien, armen over elkaar, over bebouwing heen kijkend naar een avondhemel: een verwachtingsvol beeld.

Waar te krijgen?

Wim te Brake, Peter de Kan: The Absence of Mr. Slater, 29 euro. Te koop in museumwinkels en te bestellen via wim@wimtebrake.nl

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden