Zielebodem

Zo tussen je zestiende en je tweeëntwintigste is de situatie optimaal. Terwijl je zenuwen nog open liggen, zijn de eerste fundamenten van je smaak al geslagen....

Ariejan Korteweg

Muziek die dan naar binnen wordt gegoten, kent maar twee routes: die wordt meteen weer uitgekotst, of daalt zonder verdere beletselen naar de bodem van je ziel, snel en razend efficiënt. Een tussenweg is er niet. En wat daar op de bodem van je ziel ligt, draag je de rest van je leven met je mee. Het is de muziek van jouw generatie. IJkpunt voor alles wat daarna komt, en dat soms bijna hetzelfde effect zal bereiken, maar trager en daardoor met minder impact.

Die sluiproute naar de zielebodem wordt doorgaans gevonden door muzikanten die net iets ouder zijn, zodat je geneigd bent hen op hun woord te geloven, als waren het oudere broers of zussen. Ze delen jouw voorkeuren en belangstelling, maar kunnen bogen op meer ervaring. Dat maakt popmuziek sterk generatiegebonden.

Maar naarmate de afstand tot Elvis groeit, wordt dat patroon vaker doorbroken. Allerlei variaties worden ontwikkeld. De afgelopen weken ging veel aandacht uit naar de zanger Ryan Adams (niet te verwarren met de softrocker Bryan met dezelfde achternaam). We wisten al dat hij tot voor kort in de band Whiskeytown zong, maar hoorden nu ook dat hij een verhouding heeft gehad met filmster Wynona Ryder, en sneller schrijft dan Vestdijk. Zo snel dat de eerste editie van zijn cd Gold, die van zichzelf al zeventig minuten duurt, vergezeld gaat van een extra cd-tje met nog eens vijf nummers. Gewoon omdat hij anders niet door de voorraad heenkomt.

Het meest opmerkelijke aspect van zijn muziek werd pas zichtbaar bij het concert: Paradiso was gevuld met middelbare mannen. Adams (27) maakt muziek voor zijn vader, die opgroeide met Neil Young en The Who, een vleugje glamrock meepakte, maar allengs ook veel behoefte aan luisterliedjes kreeg. De ideale muziek voor Barend en Van Dorp, bij wie Adams goed in de smaak viel.

In een andere talkshow, die van BBC-veteraan Michael Parkinson, was zaterdagavond Cher te gast. Zij is een prachtig voorbeeld van de artiest die met doodsverachting telkens juist de andere kant op springt. Ze blijft niet hangen bij haar leeftijdsgenoten, laat staan dat ze zoals Ryan Adams een oudere generatie wil behagen - in haar geval zou dat bejaardendisco worden. Voor Cher is muziek het voertuig van de eeuwige jeugd.

Toen ze drie jaar geleden Believe lanceerde, ging dat vergezeld van het gerucht dat ze middels contactadvertenties op zoek was naar jonge mannen om haar eenzaamheid te verzachten. Waar of niet, Believe bewees dat Cher als weinig anderen de tekenen des tijds verstond. Pathos, wat ordinaire chic en een stem die met een vervormertje net uit het alledaagse werd getild: Believe groeide uit tot een disco-kraker.

The Music's No Good Without You moet, enigszins verlaat, de opvolger worden. De tekst lijkt te zijn gebaseerd op de contactadvertentie van drie jaar eerder: I'll agonize till you come back, and we can dance that close again. I miss you boy I really do. Come back to me, come back to me. Het arrangement is tot en met de gimmick van dat fijngeknepen stemmetje een kopie van Believe.

Op het kleine podiumpje van Parkinson staan vier in strak leer gestoken jongens en meisjes klaar, die bij de eerste mechanische tonen in een bizar sportschooldansje schieten. Ze contrasteren hevig met Cher, die haar ranke 55-jarige lichaam amper beweegt. Haar ogen lijken, ook als ze wagenwijd open staan, nog half geloken, haar volle lippen vormen geluidloos de woorden.

Aan haar eigen generatie laat ze zich niets gelegen liggen. Cher mikt op de open zenuwen van de jeugd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden