Ziekenhuizen zoeken meer donoren

Het aantal orgaan- en weefseldonaties blijft ver achter bij de verwachte aantallen. De werkdruk in ziekenhuizen is hoog en een donatieprocedure tijdrovend....

Ziekenhuis Walcheren in Vlissingen raadpleegde vorig jaar vier keer het donorregister. Resultaat: drie weefseldonoren, geen orgaandonoren. Directeur patiëntenzorg J. van den Blink verklaart de lage score: 'Het kost tijd en aandacht, en donatie ligt emotioneel moeilijk. En Walcheren ligt midden in de Bible Belt.' Het ziekenhuis is zich bewust van zijn wettelijke plicht, zegt hij. Begin dit jaar is een protocol ontwikkeld.

Het Bethesda Ziekenhuis in Hoogeveen (zes raadplegingen, geen donaties) vermoedt dat de werkdruk een rol speelt en een donatieprocedure tijdrovend is. Er is een evaluatiecommissie benoemd. Ook het streekziekenhuis in Coevorden (geen raadplegingen, geen donaties) evalueert. Volgens directeur patiëntenzorg H. van Wel is er weinig aanbod omdat het ziekenhuis klein is en de patiënten erg gelovig zijn. Het Twee Steden Ziekenhuis in Waalwijk (geen raadplegingen, geen donaties) heeft geen donoren omdat traumacentrum en neurochirurgische afdeling ontbreken.

Kleine ziekenhuizen werven weinig donoren. Prof. dr. W. Weimar, hoofd niertransplantatie in het Rotterdamse Dijkzigt Ziekenhuis en voorzitter van de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS), kent hun verklaringen. Het is geen onwil, meer een kwestie van motivatie. Maar het is een slechte zaak, zegt hij, dat veel ziekenhuizen nauwelijks het donorregister raadplegen.

Het Academisch Ziekenhuis Groningen (AZG) onderzocht hoeveel patiënten geschikt zouden zijn als donor. Het aantal potentiële orgaandonoren werd becijferd op 610 per jaar, het aantal weefseldonoren op 26.140. De werkelijke aantallen bedroegen vorig jaar 165 en 1295. Dat verschil is te groot, zegt dr. R. Ploeg, chirurg in het AZG.

Hij signaleert legio knelpunten. Artsen hebben het druk en een donatieprocedure is een tijdrovende klus. Een lastige klus bovendien. Ook ervaring speelt een rol, zegt hij. 'Artsen herkennen de donor niet, ze weten vaak niet wanneer een patiënt geschikt is.' In de grote ziekenhuizen waar verkeersslachtoffers en patiënten met hersenletsel binnenkomen, worden minder donoren 'gemist'.

Het moet beter, maar hoe? Ziekenhuizen louter dwingen hun aanpak te verbeteren, heeft weinig zin, denkt Weimar. 'We moeten op het belang van donatie blijven wijzen.' Ploeg: 'Ziekenhuizen moeten worden gesteund. Donatie moet gaandeweg een gewoon onderdeel van de gezondheidszorg worden.' Vandaar dat de NTS het prodonor-programma heeft ontwikkeld, waarbij donatieadviseurs de ziekenhuizen afgaan om workshops en communicatietrainingen te geven. De Nierstichting stelt geld beschikbaar voor ziekenhuizen die met een goed 'donorinitiatief' komen en verzorgt bovendien de Nursing Tour, een rondreizend voorlichtingsprogramma voor verpleegkundigen.

Weimar en Ploeg pleiten ook voor een financiële prikkel: ziekenhuizen die vaak raadplegen een bonus geven of extra geld beschikbaar stellen voor ondersteunend personeel, en korten als ziekenhuizen die extra inzet niet waarmaken.

Minister Borst van Volksgezondheid is daar geen voorstander van. 'De wet is gebaseerd op de goede wil van artsen', zegt ze. Zij ziet meer in de inzet van donatiefunctionarissen, die in de ziekenhuizen moeten proberen donaties te stimuleren.

Intensive care-verpleegkundigen G. Zonneveld en H. Ferron beginnen volgende week in het Amsterdamse VU Ziekenhuis. Ze registreren de potentiële donoren en bestuderen waarom wel of niet tot donatie wordt overgegaan. Ze bekijken oude statussen om te beoordelen of ze donoren hebben gemist.

Het ziekenhuis had vorig jaar twee orgaandonaties en negen weefseldonaties en dat lijkt weinig voor 24 intensive care-bedden, zegt intensivist dr. J. Spijkstra, lid van de donatiecommissie. 'Maar dat weten we niet zeker. Doel is te achterhalen of we alles doen wat we kunnen doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden