Nieuws cao ziekenhuispersoneel

Ziekenhuizen willen 210 miljoen van verzekeraars en overheid voor nieuwe cao

De Nederlandse ziekenhuizen, die samenwerken in branchevereniging NVZ, verwachten van de  zorgverzekeraars en overheid dat zij uiteindelijk 210 miljoen euro zullen bijdragen om de dit weekend gesloten cao voor het ziekenhuispersoneel te kunnen betalen.

Personeel van het OLVG Oost loopt in november 2019 een protestmars door Amsterdam. Beeld ANP

Dat gaat tegen eerder gemaakte afspraken over de betaalbaarheid van de zorg in, vastgelegd in het zogeheten hoofdlijnenakkoord.

Na maanden van ruzie bereikten de ziekenhuizen en de vakbonden vrijdagnacht eindelijk een akkoord. Verpleegkundigen en andere medewerkers krijgen er in twee jaar tijd 8 procent loon bij: 5 procent in 2020 en 3 procent in 2021. 

Naast de structurele loonsverhoging krijgen werknemers over 2019 een eenmalige uitkering van 1.200 euro. Definitief is de cao nog niet. Voor het einde van het jaar zullen de leden van de bonden met de voorstellen moeten instemmen. En ook de ziekenhuisbesturen moeten nog akkoord gaan. In beide gevallen kan dat nog een spannende aangelegenheid worden.

Behalve over de forse loonsverhoging zijn de partijen het eens geworden over maatregelen die de werkdruk in de ziekenhuizen moeten terugdringen. ‘Geen flauwe afspraken’, zegt Elise Merlijn van de FNV, maar regelingen die ‘echt een verschil gaan maken’. In de nieuwe cao wordt de onregelmatigheidstoeslag verhoogd, en geldt deze in meer gevallen. Als verpleegkundigen een bereikbaarheidsdienst hebben gehad, mogen zij nu pas weer na acht uur aan het werk. Dat was zes uur. Merlijn: ‘Werkgevers moeten nu echt gaan nadenken over de inzetbaarheid van hun medewerkers. Als zij dat niet goed regelen, hangt er een stevig prijskaartje aan.’

Werk-privébalans

Doordat steeds meer medewerkers die diensten zat zijn – omdat ze de werk-privébalans uit het lood slaan, en omdat ze dagelijks in de appgroep het verzoek krijgen om extra diensten te draaien, omdat anders het rooster niet rond komt – verlaten veel verpleegkundigen het dienstverband van het ziekenhuis en gaan zij als zzp’er verder. Ook Ad Melkert, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, is daarom blij met deze maatregelen: ‘Het is een duidelijk signaal aan mensen die misschien overwogen iets anders te gaan doen: we komen tegemoet aan een betere werk-privébalans’.

Om tot een akkoord te komen, moest er door minister Bruno Bruins (Medische Zorg) een bemiddelaar worden aangewezen. ‘De verhoudingen waren het vriespunt genaderd’, zegt FNV-onderhandelaar Merlijn daarover. ‘Dan helpt het als iemand ervoor zorgt voor de hygiëne aan tafel.’ Eerder hadden de onderhandelaars elkaar omschreven als ‘knettergek’, en ‘van het pad af’. Een betrokkene noemde een eerdere onderhandelingsbijeenkomst een ‘Mexicaanse stand-off’, een situatie waarbij strijdende partijen met getrokken geweren tegenover elkaar staan.

Het heeft iets ‘irrationeels’, zegt Melkert, maar de partijen wilden er graag voor de Kerst uit zijn. Bovendien konden de ziekenhuisbesturen en de werknemers het zich niet langer veroorloven ‘met de rug naar elkaar toe te blijven staan’, zegt Melkert. ‘Dat zou ten koste gaan van de patiënt.’

Dat de onderhandelingen zo stroef verliepen, heeft alles te maken met de financiële situatie van de ziekenhuizen. In het zogeheten hoofdlijnenakkoord – afspraken tussen overheid, zorgverzekeraars en ziekenhuizen over de financiële houdbaarheid van de medisch-specialistische zorg – spraken die partijen af dat ziekenhuizen steeds minder in omzet mogen groeien tot zelfs een nullijn in 2022. Voor de stijgende loonkosten worden ziekenhuizen wel deels gecompenseerd, maar niet voor loonstijgingen boven de 2,5 procent.

Druk om extra geld

Ziekenhuizenvoorman Melkert verwacht dan ook donderdag, wanneer de zorginstellingen het cao-akkoord bespreken, een stevige discussie. ‘Dit is werkelijk op het randje van wat ziekenhuizen aan financieel risico kunnen nemen.’

Tegelijkertijd verhogen de ziekenhuizen met deze cao de druk op verzekeraars en overheid om toch met extra geld over de brug te komen. De afspraken kosten de ziekenhuizen 210 miljoen euro extra, een bedrag waar zij naar eigen zeggen geen rekening hadden gehouden toen zij het hoofdlijnenakkoord sloten. Eerdere verzoeken aan de minister om de portemonnee te trekken, stuitten per ommegaande op een keihard ‘njet’. 

Maar met deze cao, zegt Melkert, is ‘een nieuw, onvermijdelijk feit gecreëerd’. ‘We moesten op redelijke wijze tegemoet komen aan de eisen van onze medewerkers, om ze te kunnen behouden voor de zorg. Ik zie dit akkoord als een investering in de mensen die we zo hard nodig hebben om de zorg doelmatiger te kunnen maken.’

De ziekenhuizen willen komend jaar de afspraken uit het hoofdlijnenakkoord opnieuw tegen het licht houden, een ‘tussenbalans’ noemt Melkert dat. ‘De vraag of er meer geld nodig is, moet dan ook echt op tafel liggen.’ Melkert denkt dat hij dat voor elkaar kan krijgen. ‘Ik heb de afgelopen periode meer vertrouwen gekregen in de bereidheid van zowel de minister als de zorgverzekeraars om een been bij te trekken waar dat nodig is.’

Lees meer over de zorg in ziekenhuizen:

Verpleegkundigen over hun vak en wat er misgaat: ‘Poppetjes, noemen managers ons. Poppetjes!’

Ziekenhuizenbaas Ad Melkert: ‘Verpleegkundigen verdienen een volwaardige plaats aan de bestuurstafel

In de zorg staken is staken met de pieper in de zak.

Het piept en kraakt in de zorg, nu ziekenhuizen niet meer mogen groeien.

Van de helft van alle handelingen die artsen uitvoeren in Nederlandse ziekenhuizen, is niet bewezen dat de patiënt er baat bij heeft. Van 5 à 10 procent van de geleverde zorg is zelfs wetenschappelijk aangetoond dat deze niets toevoegt.

Sjoerd Repping, jarenlang hoofd van het centrum voor voortplantingsgeneeskunde aan het AMC, ziet het als zijn missie om een einde te maken aan de ‘onzinzorg’ in de ziekenhuizen.

Bij veel zorg ontbreekt het bewijs naar het nut ervan. Maar dat maakt het nog geen ‘onzinzorg’, betoogt Marcel Daniëls.

Ziekenhuizen moeten ‘varkenscyclus’ doorbreken om nijpend personeelstekort op te lossen.

Wel of geen chemo? Meneer Van der Vlis krijgt de tijd om zijn keuze te maken. Want in het Elisabeth-Twee Steden Ziekenhuis in Tilburg mogen longkankerpatiënten meebeslissen over hun behandeling. En ze kiezen opvallend vaak iets anders dan wat de artsen als het meest passend beschouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden