Ziekenhuisfusies leiden volgens onderzoek niet tot betere zorg

Fusies tussen ziekenhuizen hebben niet aantoonbaar bijgedragen aan een verbetering van de zorg. Dat stelt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) op basis van nieuw onderzoek. 'Bestuurders van ziekenhuizen gebruiken vaak het argument dat de fusie goed is voor patiënten omdat de kwaliteit van de zorg zou verbeteren. Dit zien we niet terug in de onderzoeksresultaten', zegt ACM-bestuursvoorzitter Chris Fonteijn tegen het ANP.

Het VUmc dat fuseeert met het AMC. Beeld ANP

De ACM liet onderzoek doen naar de kwaliteitseffecten van veertien ziekenhuisfusies in de periode 2007-2013.

De effecten van de fusies werden onderzocht aan de hand van 97 punten die met de kwaliteit van doen hebben, zoals wachttijden en sterftecijfers. De resultaten werden vergeleken met ziekenhuizen die niet fuseerden. Van een verhoging van de kwaliteit in het algemeen was geen sprake. De onderzoekers constateerden verbeteringen, zoals meer pijnmetingen op verpleegafdelingen en op sommige afdelingen kortere wachttijden.

Maar elders waren er verslechteringen, ook juist weer in die wachttijden. Veel voordelen die de onderzoekers vonden, kwamen voort uit wat het schokeffect wordt genoemd: er verandert van alles waardoor een momentum ontstaat om ook in de kwaliteit van de zorg iets te veranderen. Maar dit kan zowel positief uitpakken als negatief.

Nutteloos

De onderzoekers stellen niet dat fusies nutteloos zijn. Zij zeggen dat er veel meer factoren zijn die de kwaliteit bepalen, en dat er verschillende soorten fusies zijn. Sommige fusies gaan nauwelijks verder dan het samenvoegen van de toppen van ziekenhuizen: de bestuurlijke fusie. Andere fusies leiden wel tot het in elkaar schuiven van hele ziekenhuizen.

Hoe meer ziekenhuizen daadwerkelijk integreren, hoe meer kwaliteitsvoordelen er gehaald kunnen worden. De onderzoekers vinden dat de ACM van de fuserende ziekenhuizen moet eisen duidelijk te maken welke verbeteringen in de zorg ze willen bereiken, en hoe ze dat denken te doen. Die verbeteringen moeten dan wel meetbaar zijn.

Fusies van ziekenhuizen zijn omstreden. Op het platteland, waar ziekenhuizen vaak ver weg zijn, wordt altijd gevreesd dat de zorg wordt geconcentreerd op nog verder af gelegen locaties. Daar staat tegenover dat veel kleine ziekenhuizen financieel niet gezond zijn. Vorig jaar brak nog een ruzie los tussen twee toezichthouders in de zorg, de ACM en de Nederlandse Zorgautoriteit.

Duurder

De NZa betoogde dat fusies de zorg vooral duurder zouden maken, omdat immers de concurrentie erdoor vermindert. Maar de ACM vond dat niet. ACM onderzoekt nog het affect van fusies op de prijzen die ziekenhuizen berekenen. Dat onderzoek is begin volgend jaar klaar.

Inmiddels gaat het fuseren gewoon verder. Dit jaar zijn bij de ACM alweer drie fusies aangemeld: die van het Waterlandziekenhuis en het Westfriesgasthuis in Noord-Holland, van diagnostisch centrum Starlet en Noordwest Ziekenhuis Groep in de zelfde regio en het Streekziekenhuis Koningin Beatrix (SKB) en het Slingeland Ziekenhuis (SZ) in Winterswijk en Doetinchem.

In Amsterdam is de grootste fusie aan de gang, die van het AMC en het VU Medisch Centrum. Die fusie moet het grootste ziekenhuis van Nederland opleveren. Volgens de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen betekent de uitkomst van het onderzoek van de ACM dat er in feite geen probleem is. De kwaliteit wordt niet hoger, maar ook niet minder. En fusies hebben wel andere voordelen, zoals efficiënter werken en betere financiële resultaten, aldus de NVZ.

Operatie in het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Amsterdam met een operatierobot. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden