Nieuws Ongewenste intimiteit

Ziekenhuis Twente ontslaat traumachirurg: ongepast gedrag schaadde mogelijk ook de zorg

Het Medisch Spectrum Twente heeft een traumachirurg ontslagen na achttien meldingen over ongepast en intimiderend gedrag. Mogelijk heeft zijn optreden ook de zorg in het ziekenhuis geschaad. 

Medisch Spectrum Twente. Beeld Marcel van den Bergh

Een toonaangevende traumachirurg van het Medisch Spectrum Twente (MST) is eerder deze maand ontslagen vanwege ongewenste intimiteiten en verbaal agressief en intimiderend gedrag. Over de 64-jarige man zijn achttien meldingen gedaan, voornamelijk door verpleegkundigen, coassistenten en secretaresses. In een brief van het ziekenhuis aan de inspectie, in handen van de Volkskrant, staat dat het ‘goed mogelijk is dat het gedrag een nadelige invloed heeft gehad op de kwaliteit van de zorg’.

Eind vorig jaar stelde het ziekenhuis een onafhankelijke commissie in die het gedrag van de specialist onderzocht. Naast de achttien meldingen, die gaan over de periode 2014 tot nu, waren er ‘drie andere gebeurtenissen van grensoverschrijdend gedrag, die in werkruimtes van de spoedeisende hulp en de operatiekamer zijn voor­gevallen en die door verschillende medewerkers geobserveerd zijn en later bij de leiding zijn gemeld’, aldus het ziekenhuis. ‘Het gaat hierbij om on­gewenste intimiteiten met een fysieke component en om verbaal agressief/ intimiderend gedrag.’

De traumachirurg, die werd benoemd tot officier in de orde van Oranje Nassau vanwege zijn verdiensten voor zijn vakgebied en die tevens hoogleraar was, geeft toe dat hij verbaal een paar keer over de schreef is gegaan. Seksueel grensoverschrijdend gedrag en misbruik van zijn positie ontkent hij (zie kader).

Randvoorwaarde

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) zegt de melding van het ziekenhuis over de chirurg te onderzoeken. ‘Voor goede en veilige zorg is de juiste cultuur een randvoorwaarde’, aldus de inspectie. ‘Dit aspect zullen wij dan ook nadrukkelijk meenemen in ons onderzoek.’

Volgens de commissie die al onderzoek deed, is het verbale gedrag van de chirurg ‘door de leiding niet adequaat opgepakt’, is het fysiek grensoverschrijdende gedrag ‘slechts ogenschijnlijk in goed overleg opgelost’ en waren de ongewenste intimiteiten door de leiding ‘niet eerder opgemerkt’. Dit terwijl er sprake was van structureel wangedrag en de impact van veel van de gebeurtenissen ‘groot en ernstig’ was. De commissie twijfelt niet aan de authenticiteit van de verklaringen.

Dat het geconstateerde wangedrag van de chirurg lang kon doorgaan, komt volgens de onderzoekscommissie door een reeks factoren. Zo kaarten medewerkers niet gemakkelijk het gedrag van artsen aan vanwege de ‘ervaren hiërarchie’ binnen het ziekenhuis. Er was sprake van ‘afhankelijkheid in verhoudingen’, omdat sommige slachtoffers nog in opleiding waren of vreesden voor hun verdere carrière. Ook zouden degenen die te maken kregen met de ongewenste intimiteiten schuld en schaamte voelen.

Aanspreekcultuur

In het ziekenhuis ontbrak het bovendien aan duidelijke interne gedrags­regels, aan een aanspreekcultuur en aan een onafhankelijke en zichtbare vertrouwenspersoon. ‘In de loop van de jaren is de arts een aantal keren aangesproken op zijn gedrag’, zegt het ziekenhuis in een reactie. ‘Helaas, zo concludeert de onderzoekscommissie, is de overlegstructuur van de organisatie zo ingericht dat dit gedrag niet eerder tot een onderzoek heeft geleid.’

De medewerkers die meldingen over de chirurg deden, hebben geen aangifte gedaan. ‘Als men dat alsnog zou willen, dan zal MST ze daarin ondersteunen’, aldus het ziekenhuis.

In de medische wereld wordt vaak gezwegen over seksueel grensoverschrijdend gedrag: er zijn weinig officiële meldingen. Toch bleek vorig jaar uit een enquête onder 3.500 respondenten door het vakblad Medisch Contact dat bijna 30 procent van de artsen en de geneeskundestudenten ooit grensoverschrijdend gedrag had meegemaakt. Meestal waren het vrouwen en stonden ze lager in hiërarchie dan de ‘plegers’. Een groot deel van de melders zei dat er sprake was van ongewenste aanrakingen. Vaak gebeurde dit tijdens de coschappen.

Reactie traumachirurg:

‘Ik moet zeggen dat een aantal beschuldigingen gewoon waar zijn. Ik ben verbaal soms te direct geweest, absoluut. Dat kan hard aankomen en kwetsend zijn en dat heb ik me niet altijd gerealiseerd. Maar als mensen dat verhullen, zich niet uiten, en pas met hun klachten komen als er een zwartboek wordt aangelegd, wordt het een heel moeilijke zaak. Als je dan ook nog andere dingen erbij gaat halen, zoals seksuele intimidatie, speel je als man een wedstrijd tegen een vrouw waarbij je meteen met 5-0 achterstaat.

‘Het klopt dat ik ooit eens iemand heb weggeduwd. Dat was in de operatiekamer toen een medewerker wilde binnenkomen. Maar op het moment dat er geopereerd wordt, en de patiënt ligt nog open, moet je de deurbewegingen beperken. Diegene zat slecht in zijn vel en maakte veel fouten. Toen was de emmer vol en heb ik geduwd. Had ik nooit moeten doen en heb ik excuses voor aangeboden.

‘De commissie zegt nu dat de kwaliteit van de zorg in gevaar is gekomen, is absolute onzin. Heel Nederland kent mij, heel Nederland weet wie ik ben. Ik word door heel het land gezien als een van de toonaangevende traumachirurgen. Als ze suggereren dat de zorg eronder geleden heeft, moeten ze het onderzoeken en bewijzen. Ik kan vele getuigen oproepen die het tegendeel beweren.

‘Die achttien meldingen zijn op elkaar afgestemd, denk ik. Er is actief gezocht naar klachten, in de periode dat ik op vakantie was. De mensen die geklaagd hebben staan allemaal in verband met elkaar. Ik heb mijn positie niet misbruikt. En van seksueel grensoverschrijdend gedrag is ook geen sprake. Ik ben al dertig jaar bij mijn vrouw en heb nog nooit mijn hand naar iemand anders uitgestoken.

‘Dat ik ook bij andere ziekenhuizen zou zijn weggestuurd, zoals wordt gesuggereerd, is absoluut onwaar. Ik ben niet voor niets vijf jaar geleden benoemd tot officier in de orde van Oranje Nassau. Dan word je ook doorgelicht, hoor.

‘Dat ik er, na een carrière van 39 jaar, via de achterdeur uit word gezet, doet pijn. Het is jammer dat mij een afscheid wordt onthouden.’

Heeft u informatie over (seksueel) grensoverschrijdend gedrag in ziekenhuizen, of wilt u uw verhaal kwijt, dan kunt u contact opnemen via onderzoek@volkskrant.nl. De anonimiteit van tipgevers is gewaarborgd; wij publiceren niets zonder uw toestemming.

De Volkskrant noemt de traumachirurg in dit artikel niet bij naam. Bij misdragingen of mogelijke misdrijven wegen we per casus het publieke belang (gedetailleerde openbaarmaking van een misstand) af tegen het particuliere belang (schending privacy). We hebben de bescherming van de privacy nu zwaarder laten wegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden