Zieke oude man blijft oppermachtig in Zuid-Korea

Zuid-Korea staat aan de vooravond van een hereniging met Noord-Korea. Voor het zover is moet het land de familie-conglomeraten hervormen....

DE 84-jarige Chung Ju Yung maakt de dienst uit bij Hyundai en dus in heel Zuid-Korea. De man die het grootste bedrijf van Korea letterlijk vanaf een autogarage opbouwde, is zo langzamerhand veranderd van volksheld in grootste probleemfiguur van het land. Chung houdt Hyundai in een ijzeren greep en dat terwijl dat bedrijf er slecht voor staat. Als Hyundai omvalt, net als eerder het Koreaanse conglomeraat Daewoo overkwam, dan dreigt voor heel Zuid-Korea een terugval in de economie. Deze komt het land nu bijzonder slecht uit, aangezien het mogelijk aan de vooravond staat van een mogelijk zeer kostbare hereniging met Noord-Korea.

Macro-economisch lijkt alles in orde in Zuid-Korea. Het Internationaal Monetair Fonds(IMF) meldde deze week dat Korea de problemen uit de Aziëcrisis achter zich heeft gelaten. Dit jaar zal de economie naar verwachting met 8,5 procent groeien.

Toch is er onderhuids van alles mis. De eerste politieke crisis over de Chung-familie heeft Zuid-Korea al achter de rug. De minister van Financiën moest aftreden vanwege het gebrek aan succes bij de hervorming van Hyundai.

Hij rapporteerde in mei een groot succes. Hyundai-oprichter Chung Ju Yung trad terug als erevoorzitter van Hyundai. Voor het gemak kondigde hij meteen aan dat zijn jongste zoon, Chung Mong Hun, ook aftrad als topman van het concern. Evenals zijn oudste zoon Chung Mong Koo, die aan de top stond van de parel van het concern, de winstgevende autodivisie.

Chung Mong Hun en Chung Mong Koo hadden echter net een machtstrijd achter de rug om de opvolging van hun vader, die de jongste zoon Mong Hun had gewonnen tot woede van de oudste zoon Mong Koo. De woedende oudste zoon had daarop geen zin om de wil van vader op te volgen en met vader en broer op te stappen. Hij blijft topman bij Hyundai Motors.

Ondanks de ruzie binnen de familie, betekende het aftreden van Chung Ju Yung geen machtverlies voor de bejaarde Koreaan. King Chung, zoals hij zich door zijn personeel liet noemen, bleef achter de schermen aan de Hyundai-touwtjes trekken. Dus kwam tot nu toe van de noodzakelijke hervormingen niet veel terecht.

Vorige week meldde de nieuwe minister van Financiën een nieuw succes. Oprichter Chung beloofde zijn aandelenpakket van 9 procent in Hyundai terug te brengen naar 3 procent. Daarmee zouden de banden tussen het industriële concern en de Chung-dynastie eindelijk worden doorgesneden. Door het kleinere aandelenpakket kan Chung niet meer in zijn eentje voorkomen dat bijvoorbeeld het auto-onderdeel van Hyundai gaat worden verkocht.

Maar Chung vond weer een oplossing. Chung verkocht zijn aandelen. De wijze waarop heeft op zijn minst de suggestie versterkt dat hij zijn invloed blijft houden. Op 22 augustus verkocht Chung 6 procent van de Hyundai aandelen een kwartier na opening van de beurs aan een grote groep anonieme kopers. Al deze kopers kochten een pakket dat net klein genoeg was om de meldingsplicht te omzeilen. Beleggers denken nu dat Chung zijn aandelen bij bevriende relaties heeft ondergebracht. Zo zou de bejaarde Chung grip houden op het concern.

Voor Korea begint de situatie nu nijpend te worden. Voor Koreaanse bedrijven is het bijvoorbeeld onmogelijk om geld te lenen op de kapitaalmarkt. Beleggers hebben daar nog steeds de schrik in de benen van de val van Daewoo. In totaal gingen schuldeisers vorig jaar hierbij voor 66 miljard dollar het schip in.

het probleem voor de Koreaanse conglomeraten, of Chaebols, is de enorme schuldenlast waaronder ze gebukt gaan. Gemiddeld hadden ze eind 1998, in het midden van de Aziëcrisis, vier keer meer schulden dan bezittingen. Deze scheve vermogensverhouding zou geen westers bedrijf hebben overleefd.

De normale uitweg uit zo'n situatie is dat een conglomeraat onderdelen verkoopt om kapitaal te krijgen en hiermee de schulden af te lossen. Zo niet in Korea. Mensen als Chung staan niet toe dat de conglomeraten uiteen vallen. De Chaebols halveerden de verhouding tussen de schulden en het vermogen zonder de schulden af te lossen.

De truc die Chung en de zijnen uithaalden om het Hyundai-concern bijeen te houden was een grootschalige uitgifte van nieuwe aandelen in 1999. Voor deze aandelen waren normaal gesproken nooit kopers geweest, maar dat losten de Chungs op door de aandelen te laten kopen door bij de Hyundai-groep aangesloten beleggingsfondsen. Het Hyundai Investment and Trust Fund bleek een van de grootste kopers van deze aandelen.

Dit jaar daalde de gemiddelde koers van de 28 beursgenoteerde Hyundai-aandelen met ongeveer 50 procent en dus zit nu de grote koper diep in de schulden.

Het Amerikaanse weekblad Business Week tekent op hoe er binnen Hyundai creatief met geld werd geschoven. Twee investeringsbedrijven kochten in de zomer van 1999 voor 56 miljoen dollar aan bezittingen van de Hyundai Investment Trust. Een dag later werden dezelfde bezittingen weer terug verkocht voor de helft van dit bedrag. Het resultaat: een tranfer van 23 miljoen dollar naar het noodlijdende Trust-fonds.

Met dit soort noodgrepen blijven de Koreaanse Chaebols overeind. Maar een keer komt het lijk uit de kast vallen, zo weten beleggers. Harr Liem, analist van effectenbank Stroeve adviseert zijn klanten afstand te houden van de Koreaanse obligatiemarkt. Voor Hyundai en de andere Chaebols betekent dit dat zij geen nieuw geld kunnen lenen.

De enige uitweg voor de Chaebols op de langere termijn is een grondige hervorming. Voor Hyundia betekent dit dat bijvoorbeeld de autotak moet worden afgesplitst van het concern. De opbrengsten van de verkoop van dit zeer winstgevende onderdeel van het concern kan worden gebruikt om de schulden echt af te lossen.

Ook de situaties met de Trust-fondsen moet veranderen. Hoopgevend is dat Hyundai onlangs het Investment and Trust Fund heeft verkocht aan Amerikaanse investeerders. Wilbur Ross, een Amerikaanse investeerder en Korea-kenner, kocht samen met een Amerikaanse verzekeraar voor 900 miljoen dollar dit noodlijdende fonds. Volgens Ross is de stap van de familie Chung om vrijwillig de macht op te geven bij Hyundai dé belangrijkste gebeurtenis in de recente Koreaanse economische geschiedenis. Beleggers vrezen echter dat de familie Chung alleen maar voor de vorm afstand heeft genomen.

Terwijl de tijd gaat dringen. Er komt een gebeurtenis dichterbij die met zekerheid de belangrijkste gebeurtenis in de Koreaanse geschiedenis zal worden. De hereniging met Noord-Korea is na alle toenaderingspogingen ineens een reële mogelijkheid geworden.

Financiële analisten schatten de toekomstige kosten van de hereniging van Zuid- met Noord-Korea op duizend miljard dollar. Ter vergelijking: De hereniging van de beide Duitslanden kostte West-Duitsland tot nu toe 600 miljard dollar. De Duitse economie wordt nog steeds 'de zieke man van Europa genoemd'.

Voor Zuid-Korea is het te hopen dat het niet als oude zieke man van Azië de geschiedenis in gaat. De bejaarde Chung Ju Yung, die niet meer zonder hulp kan lopen en nu zelfs in het ziekenhuis ligt met onbekende klachten, geeft de doorslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden