Zieke Nederlander krijgt één dag keuzevrijheid

Wie durft kan binnen Europa overal studeren en werken. Een onbezorgde kindertijd in Amsterdam kan worden gevolgd door een strenge schoolopleiding aan Eton, een studie aan de Sorbonne, een baan bij een bedrijf met vestigingen in Londen en Berlijn, afgesloten door een oude dag in St....

Noël van Bemmel

Diezelfde vraag dringt zich op nu patiënten in heel Europa terecht kunnen voor een eenvoudige medische behandeling. Dinsdag verklaarde het Europese Hof het Nederlandse zorgsysteem, waarbij ziekenfondspatiënten toestemming moeten vragen aan hun verzekeraar alvorens een behandeling in het buitenland te ondergaan, in strijd met het vrije verkeer van diensten binnen Europa. Wat zijn daarvan de gevolgen?

Het belangrijkste voordeel: patiënten krijgen meer keuzevrijheid. Wie geen zin heeft nog langer op een Nederlandse wachtlijst te staan, meldt zich vanmiddag nog bij het eerste beste ziekenhuis over de grens. Voorheen kon dat alleen via zogeheten wachtlijstbemiddelaars die eerst controleren of de wachttijd een afgesproken norm overschrijdt.

Daarbij is cruciaal welke medische ingrepen het Hof op het oog heeft. Het arrest beperkt zich tot zogeheten extramurale zorg: alle behandelingen die buiten het ziekenhuis plaatsvinden. Daaronder vallen in ieder geval huisartsen, tandartsen, fysiotherapeuten en apothekers. Maar volgens sommige verzekeraars ook alle poliklinische ingrepen en dagbehandelingen. Dan vallen ook de enorme aantallen staaroperaties, kijkoperaties, liesbreuken en galblazen onder de uitspraak.

Het college voor zorgverzekeringen (CVZ), dat de Ziekenfondswet uitvoert, gaat daar vooralsnog niet vanuit. In dat geval is de nieuwe vrijheid beperkt. Dat geldt ook voor een tweede voordeel: een neerwaartse druk op medische tarieven. Toch blijft dat effect vermeldenswaardig: zorgverzekeraar CZ, met bijna twee miljoen verzekerden marktleider in Limburg, Brabant en Zeeland, gebruikt de veelal lagere tarieven over de grens nu al met succes als drukmiddel bij onderhandelingen met zorgaanbieders. Ook de ontluikende concurrentie op de medicijnmarkt kan een nieuwe inpuls krijgen door de uitspraak.

Daar staan nadelen tegenover. Zo zou een exodus kunnen onstaan van ontevreden zieken. Ook dat zal echter meevallen, verwacht het CVZ op basis van onderzoek. De meeste Nederlanders willen toch in de buurt geholpen worden. Vorig jaar vertrokken bijvoorbeeld 18 duizend CZ-verzekerden naar een buitenlandse arts; een stijging van 5000 maar nog altijd een fractie van het klantenbestand.

Een tweede nadeel is dat patiënten in het buitenland geconfronteerd kunnen worden met ondermaatse zorg of hogere tarieven. Verzekeraars hoeven alleen die ingrepen te vergoeden die ook in het Nederlandse ziekenfonds zitten en wel tegen het Nederlandse tarief. Een kostenexplosie is daarom ook niet te verwachten.

Tenslotte dreigen er gevolgen voor de toekomstige regierol van verzekeraars. Hoe kunnen zij ooit uitgroeien tot kritisch zorginkoper, als zij patiënten niet kunnen verbieden naar een dokter van eigen keuze te gaan. Ook al werkt die achterhaald of inefficiënt. CVZ-directeur Jeroen van Thiel denkt dat gevaar te kunnen pareren door ziekenfondspatiënten die de voorgestelde zorgverleners negeren een hogere premie of eigen risico op te leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden