Zieke Jeltsin zet onverwacht vier medewerkers op straat

Niet meer dan vier uur was de Russische president Jeltsin in het Kremlin voor hij werd teruggereden naar de kliniek waar hij sinds twee weken wordt behandeld voor een longontsteking....

BART RIJS

Van onze correspondent

Bart Rijs

MOSKOU

'Een intrige rond de tsaar volgens de gebruiken aan het hof', oordeelde het Doemalid Sergej Ivanenko. 'Dus zal wel niemand ooit de ware reden achterhalen waarom de vier hoge functionarissen tegelijk zijn ontslagen.'

Voor het oog van de tv-camera's verving Jeltsin zijn machtige stafchef Valentin Joemasjev door Nikolaj Bordjoezja. Deze onbekende generaal was tot dusver secretaris van de Veiligheidsraad. De president vond dat zijn staf niet energiek genoeg had gereageerd op uitingen van politiek extremisme, dreiging van afscheiding en aanwijzingen van corruptie onder hoge bestuurders. 'Alles wat er de laatste tijd is gebeurd, ondermijnt het vertrouwen in de president en in de autoriteiten in het algemeen,' zou Jeltsin volgens zijn woordvoerder hebben gezegd.

Ooit was de presidentiële staf machtiger dan de regering, en de stafchef machtiger dan de premier. Sinds september, toen Jeltsin de confrontatie met het parlement verloor en hij hoe langer hoe meer begon te sukkelen met zijn gezondheid, wordt Rusland in feite geleid door premier Primakov. Daardoor is de presidentiële staf veel invloed kwijtgeraakt. Ingewijden lieten naar de pers uitlekken dat de gedesillusioneerde Joemasjev - die voor Jeltsins diens autobiografie heeft geschreven - zelf om zijn ontslag had verzocht.

Volgens de hervormingsgezinde politicus Boris Nemtsov wil Jeltsin met zijn gebaar laten zien dat de politiek nog altijd rekening met hem dient te houden. 'De president heeft op zijn manier besloten Rusland en de wereld te bewijzen dat hij vast van plan is terug te keren naar het Kremlin.'

Jeltsin heeft zichzelf de rol toebedeeld van 'bewaker van de maatschappelijke en politieke stabiliteit' tot aan de presidentsverkiezingen over anderhalf jaar. Meer dan eens heeft hij gezegd dat hij zelf de supervisie blijft houden over de ministeries van Binnenlandse Zaken en Defensie; maandag voegde hij het ministerie van Justitie en de federale belastinginspectie aan dat rijtje toe.

Jeltsin heeft er een gewoonte van gemaakt zijn medewerkers te vervangen als hij de greep op de situatie dreigt te verliezen. In maart ontsloeg hij premier Tsjernomyrdin, in augustus zijn opvolger Kirijenko. Het gevolg is dat de kring van zijn vertrouwelingen steeds kleiner is geworden. De talentvolste onder hen werken aan hun eigen politieke carrière of adviseren politici die kans maken het presidentschap in het jaar 2000 van Jeltsin over te nemen.

Jeltsin is een tandeloze leeuw geworden; niemand slaat nog veel acht op zijn gebrul. Een zieke, afgetakelde president komt de meeste Russische politici om uiteenlopende redenen goed uit. Ze hebben gemeen dat ze ongehinderd hun gang willen gaan. 'Waarom zouden we de president belasten met de kwestie van de economie en de achterstallige lonen', vertolkte de gouverneur Dmitri Ajaskov vorige week de algemene stemming. 'Laat hem ziek zijn tot het jaar 2000.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden