Zichzelf ontgroeid

De roemruchte Citotoets ontleent zijn betekenis vooral aan gebruik waarvoor hij níet is bedoeld.

SANDER VAN WALSUM

De Citotoets is een residu van enigszins vergeelde verheffingsidealen uit de vorige eeuw. Hij moest leerlingen van de toenmalige lagere school vrijwaren van willekeur en sociale vooroordelen van hun onderwijzers - die nogal eens de neiging hadden om zich bij het schooladvies te laten leiden door het opleidingsniveau van de ouders. De Citotoets registreerde de kennis van de leerling na (ten minste) zes jaar basisonderwijs, en diende als 'objectief' hulpmiddel bij de vaststelling van het niveau waarop de leerling voortgezet onderwijs kon volgen.

Vijfenveertig jaar na zijn introductie is de Citotoets verworden tot hoofdpijler onder het schooladvies en tot waarmerk voor kwaliteit van de school. Zijn betekenis is, met andere woorden, verabsoluteerd. Niet in de laatste plaats tot leedwezen van het Arhemse instituut Cito zelf, dat hamert op het relatieve belang van de eindtoets.

Tevergeefs, zo lijkt het. Want juist vorige week kondigde staatssecretaris Dekker (Onderwijs) openbaarmaking van de gemiddelde Citoscore van alle Nederlandse scholen aan - als reactie op een Wob-procedure van RTL Nieuws ter verkrijging van die informatie.

De afgedwongen transparantie - waarmee Dekker weinig bijval heeft geoogst in politiek en onderwijs - getuigt vooral van pragmatisme. Scholen, gemeenten en de onderwijsinspectie strooien in hun rapportages tenslotte al gul met Citoscores. Het register van Dekker heeft alleen een groter bereik dan de bestaande lijsten.

Het oneigenlijk gebruik van Citoscores kan alleen verminderen als hun betekenis bij het schooladvies drastisch afneemt - tot wat het was: slechts een hulpmiddel. Aan die ontwikkeling draagt bij dat de Citotoets allang niet meer de enige proeve van bekwaamheid is die de leerling de laatste jaren van de basisschool aflegt. Op veel scholen wordt hij inmiddels geflankeerd door entreetoetsen en drempelonderzoeken. Daarnaast brengen scholen steeds vaker hun schooladvies uit vóór de Citotoets.

Dit roept echter onwillekeurig de vraag op wat de betekenis van de roemruchte Citotoets dan nog is. Kan de Citotoets, als hij zo sterk tegen zichzelf in bescherming moet worden genomen, niet beter helemaal worden afgeschaft - na dankzegging voor bewezen diensten?

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden