Nieuws Groot-Brittannië

Zeven Labour-Kamerleden beginnen eigen partij uit onvrede met ‘stalinistische leiderschapscultus’ rondom Corbyn

Zeven Britse parlementariërs stapten maandag uit Labour en vormden een nieuwe partij, The Independent Group. Vooralsnog vormen ze een splinter, maar ook splinters kunnen pijn doen. 

Voormalig Labour-Kamerleden (van links naar rechts) Ann Coffey, Angela Smith, Chris Leslie, Chuka Umunna, Mike Gapes, Luciana Berger en Gavin Shuker tijdens een persconferentie. Beeld AFP

Mike Gapes had er genoeg van. Vijftig jaar lang is hij lid van de Labour Party geweest, waarvan de laatste 27 jaar als afvaardigde in het Londense East End, en maandag stapte hij op. ‘Toen ik in 1968 lid werd, sloot ik me aan bij een politieke partij, niet bij een stalinistische leiderschapscultus.’ Samen met zes fractiegenoten en Corbyn-critici maakte hij bekend dat het Britse politieke landschap is verrijkt met een nieuwe partij: The Independent Group. De levensvatbaarheid van deze afscheidingsbeweging moet nog blijken.

Het zat er al aan te komen sinds oktober 2015, toen de feelgood-socialist Corbyn met dank aan veelal jonge leden en de vakbonden werd verkozen tot leider van links Engeland: een revolutie in de brede kerk die Labour van oudsher is. De gematigden (de discipelen van oud-premiers Tony Blair en Gordon Brown) hebben vergeefs gepoogd Corbyn te verwijderen, onder meer na de stem voor Brexit die ten dele op het conto van de eurosceptische leider werd geschreven. De positie van de 68-jarige werd er alleen maar sterker op.

Het gaat hier om een strijd tussen de parlementariërs en de half miljoen leden die van Labour in vier jaar tijd de grootste linkse partij van Europa hebben gemaakt. Corbyn beroept zich op het mandaat van de leden en zijn positie werd verstevigd toen Labour bij de verkiezingen van 2017 een onverwachte comeback maakte. Beetje bij beetje namen de corbynista’s de macht in de partij over, van het dagelijks bestuur tot de plaatselijke afdelingen. Er waren al pogingen gaande om dwarsliggende Kamerleden uit de 255-koppige fractie te zetten.

Sommige Blairites verlieten de partij vrijwillig. De een werd museumdirecteur, de ander burgemeester. Enkele sociaal-democraten vormen een eenmansfractie. Het wachten was op een echte splijtzwam en die kwam toen Chuka Umunna, Angels Smith, Mike Gapes, Luciana Berger, Chris Leslie, Gavin Shuker en Ann Coffey met bedrukte gezichten afscheid namen van de partij waarin ze waren opgegroeid. Directe aanleidingen: de antisemitisme-aantijgingen en de euroscepsis van de leider. Meer in het algemeen: het giftige klimaat in de partij, ondanks Corbyns pleidooi voor ‘een aardiger politiek’.

Antisemitisme en pesterijen

‘Wat ik achter laat is een cultuur van pesterijen, van haat en van intimidatie’, zei Luciana Berger,  die door partijleden onder meer is uitgemaakt voor ‘smerig zionistisch varken’. Leslie zei dat Corbyn ‘Europa heeft verraden door Brexit mogelijk te maken’. De 66-jarige Gapes zei dat ‘Corbyn en de zijnen aan de verkeerde kant van zoveel internationale kwesties staan, van Rusland, Syrië tot Venezuela’. Collega-Kamerleden toonden begrip, maar spraken ook de vrees uit dat de Conservatieve Partij een lachende derde kan worden.

Ann Coffey en Chuka Umunna komen aan bij de persconferentie waar ze bekend zullen maken uit Labour te stappen. Beeld AFP

Corbyn zei ‘teleurgesteld te zijn dat deze Kamerleden zich niet langer geroepen voelen samen te werken voor een Labour-beleid dat miljoenen mensen tijdens de jongste verkiezingen heeft geïnspireerd’. Pressiegroep Momentum wees erop dat Labour ‘een plan heeft het land weder op te bouwen, terwijl deze Kamerleden terug naar het verleden willen’. Young Labour citeerde twee regels uit het strijdlied The Red Flag: ‘Terwijl lafaards versagen en verraders schamperen, blijven wij met de rode vlag zwaaien.’

Een afscheiding op links is niet nieuw. In 1981 vormden vier prominenten de Social Democratic Party, uit onenigheid met de linkse koers van Michael Foot. Eind jaren tachtig fuseerde de SDP met The Liberal Party. Van de huidige zeven Independent Group-Kamerleden toont Chuka Umunna de politieke vergezichten. ‘Ik denk dat het tijd is om het achterhaalde politieke systeem in dit land bij het grofvuil te zetten’, zei de eurogezinde jurist, ‘het Verenigd Koninkrijk heeft een nieuwe partij nodig, klaar voor het hier en nu.’ Volgens hem hechten Labour- en Conservatieve politici te veel aan de eigen stam.

Komende weken moeten uitwijzen of er Tories zijn die zich willen aansluiten, teneinde een eurogezinde middenpartij te vormen, als tegenhanger van Corbyns Labour en de  Brexit Party van Nigel Farage. Dat kan gebeuren wanneer eurogezinde Tories hun Lagerhuiszetel verliezen. 

Faragisten en andere Brexiteers nemen de Conservatieve partijafdelingen langzaam over, net zoals Momentum heeft gedaan bij Labour. Het verschil tussen beide partijen is dat de Conservatieven, op Brexit na, eensgezind zijn, terwijl de problemen bij Labour dieper gaan.

Vooralsnog vormen de zeven parlementariërs slechts een splinter, maar ook splinters kunnen pijn doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.