Zeven barre jaren bij het ‘menselijke beest’

De Colombiaans-Franse politica `vertelt over de gruwelijkheden van haar gevangenschap in de jungle.

Ingrid Betancourt zegt te vrezen dat ze binnenkort instort. Een week na haar plotselinge bevrijding van bijna zeven jaar gevangenschap in de Colombiaanse jungle, ziet Betancourt er gezond uit. Elegant zelfs, in haar zwarte broekpak met wit linnen blouse en om haar pols een gouden Cartier horloge, dat fel afsteekt bij de eenvoudige rozenkrans die ze zelf maakte van het touw dat de guerrillastrijders gebruikten om hun geweer over de schouder te dragen.

Betancourt vertelde donderdag in Parijs over haar breekbaarheid, en over de verdieping van haar geloof als katholiek. Maar ook dat ze weet dat de adrenaline in haar lijf snel aan het wegebben is.

‘Ik stort binnenkort in, zegt ze zachtjes. ‘Het is als met een huizenhoge golf, je weet dat hij eraan zit te komen, en hij komt dichterbij. Dus ik weet dat voor mij de tijd is aangebroken om te stoppen. Ik wil niet ten onder gaan aan een depressie.’

Betancourt (46) – die Colombiaanse is van origine, maar door haar eerste huwelijk ook de Franse nationaliteit verkreeg – ontvangt bezoek in een van de mooiste hotels van Parijs: Le Meurice. Ze maakt gebruik van de overweldigende media-aandacht om iedereen te bedanken die haar heeft geholpen en om de druk op te voeren om de andere, misschien wel zevenhonderd, gijzelaars van de FARC vrij te krijgen.

Ze vermijdt het beschrijven van details over hoe het was om als aantrekkelijke vrouw gevangen te zitten in de jungle tussen gewapende en boze mannen, wier gedrag, zegt ze, ‘zo monsterlijk was dat ik denk dat ook zij van zichzelf walgden’. Betancourt vertelt wel dat ze vaak vastgeketend, fysiek gemarteld en vernederd werd.

Ze wil een getuigenis afleggen, ‘maar het moet het juiste moment zijn’, zegt ze met betraande ogen. Slechts en week na haar bevrijding zegt Betancourt, in het Engels: ‘Ik heb tijd nodig’. ‘Het is niet makkelijk te spreken over dingen die nog pijn doen. En waarschijnlijk blijft het heel mijn leven pijn doen, ik weet het niet. Het enige dat ik heb besloten is dat ik wil vergeven. En vergeven lukt pas als je dingen kunt vergeten.’

‘Dus ik moet twee dingen doen. Ik moet vergeten om rust te krijgen in mijn ziel en vergiffenis te kunnen schenken. Maar als ik eenmaal dingen ben vergeten en heb vergeven, zal ik de herinneringen weer terug moeten brengen. Waarschijnlijk worden ze gefilterd door de tijd, zodat ik ze niet hoef te vertellen met alle pijn die ik nu voel.’

Het ligt in de lijn der verwachting, zegt Betancourt, dat ze professionele hulp zal zoeken bij dit proces. Ze heeft de wreedheid van het ‘menselijke beest’ gezien. ‘Ik denk dat iedereen van ons dat beest in zich heeft, zo zitten we in elkaar’, zegt ze. ‘We kunnen zo verschrikkelijk tegen anderen doen.’

Eigenlijk vindt ze dat het onmogelijk is om andere mensen te beoordelen, maar dan zegt ze: ‘Ik begrijp nu wat ik hiervoor niet kon begrijpen, zoals de nazi's bijvoorbeeld, hoe dat heeft kunnen gebeuren.’

Ze heeft altijd haar waardigheid proberen te behouden, vertelt Betancourt. Ze vond rust en vermeed dat ze gek werd door dagelijkse bezigheden voor zichzelf te creëren, zoals meditatie en gebed, en voor anderen activiteiten te verzinnen ‘om houvast te geven in een wereld zonder houvast’. Betancourt werd getroffen door de grootmoedigheid van enkele van haar medegijzelaars.

‘Dat is het magische van alles’, zegt ze. ‘De mens heeft een donkere kant, maar ook een lichte kant, die hoop kan geven aan anderen. Dat is wat spiritualiteit voor mij betekent.’

Ze heeft een persoonlijke band met God gekregen, vertelt Betancourt ook. ‘Ik praat met hem en hij geeft antwoord. Mensen zijn geneigd om wonderen als nonsens af te doen en spreken over toevalligheden, maar ik denk dat ze elke dag iedereen overkomen.’

Betancourt is moe, maar moet nog meer media te woord staan. Haar publieke optredens komen binnenkort ten einde, voorziet ze. Dan vertelt ze over haar kinderen Lorenzo en Melanie, die bij haar zijn in de Franse hoofdstad.

‘Ik weet dat het moment aangebroken is om mij terug te trekken, om bij mijn familie te zijn en mijn leven terug te vinden.’ Haar stem slaat over. ‘Weet u, het is alsof ik met een parachute ben geland in het leven van anderen. Zij leiden hun leven met hun dagelijkse bezigheden. En ik heb niets. Zes dagen geleden zat ik nog vastgeketend aan een boom. Nu ben ik vrij en probeer ik te bedenken hoe ik verder moet met mijn leven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden