Zet eens de zaag in je regenpijp

Groen

Door huis en tuin regenvriendelijk te maken, kunnen Groenlezers wateroverlast bestrijden. Bijvoorbeeld met een ouderwetse waterton. Droge voeten vragen nu echt om actie.

Foto Han Hoogerbrugge

Straten die veranderen in rivieren, kelders die vollopen en rioleringen die bezwijken onder de stortvloed aan regenwater. Ook afgelopen week hadden veel Nederlanders er weer last van, net als vorige maand toen grote delen van het land kampten met zeer ernstige overlast door hoosbuien. Vermoedelijk een voorproefje van wat ons de komende decennia te wachten staat als gevolg van klimaatverandering, zeggen meteorologen.

Droge voeten vragen om actie. Maar wat te doen? Zelfs wanneer de riolering op orde is, komt er zo extreem veel water op ons af dat andere maatregelen nodig zijn, zegt John Jacobs, strategisch adviseur water van de gemeente Rotterdam. Je kunt geen snelwegen onder de grond aanleggen om die incidentele stortregens af te voeren. Dat is te duur en bovendien is de stad onder het plaveisel al volgebouwd met kabels, buizen en leidingen.


De gemeente kan het niet meer alleen. Water was tot nu toe vooral een overheidstaak, zegt Wytze Schuurmans van het Utrechtse ingenieursbureau Nelen & Schuurmans, maar dat is aan het verschuiven. 'Problemen als gevolg van klimaatverandering zijn niet langer af te kopen met extra geld. We moeten zelf óók iets gaan doen.'

We: dat zijn wij allemaal. Schuurmans zit in een overlegclubje met medewerkers van gemeenten van Groningen tot Purmerend. Niks formeels, los van opdrachten en instituten, zegt hij. 'Een van de vragen die we ons stellen is: hoe gaan we om met de burger? Die vormt de sleutel tot succesvol waterbeheer in de stad. Hoe activeer je hem?'

Dat blijkt nog niet mee te vallen. 'Ik vroeg in dat clubje: wie heeft hier zijn regenpijp afgekoppeld?' Door dat te doen, stroomt schoon hemelwater niet langer naar de zuivering maar loopt de tuin in, om naar grondwaterniveau te zakken. 'Bleek dat niemand dat had gedaan. Ik ook niet trouwens.' Best vreemd. Want dit waren professionals die weten wat de problemen zijn.

'Dus ik heb de zaag gepakt en ben op een zaterdag naar de bouwmarkt gereden, heb daar lijm en kunststof koppelingen gekocht en ben aan de slag gegaan. Het water komt nu in de tuin terecht. Eigenlijk ging het heel makkelijk, maar onder professionals word je al snel overspoeld met vaktermen. Dan gaat het over infiltratieriolen en wat voor regenwaterstelsel je hebt.'

Maak uw eigen waterlabel

Op site waterlabel.net kunnen woningbezitters hun waterlabel 'uitrekenen'. De site geeft ook tips over hoe dat label kan worden verbeterd. Het is niet verstandig zomaar even de zaag in de regenpijp te zetten om het regenwater over de eigen akker te laten lopen. Er bestaat een kans dat het gazonnetje dan wegspoelt bij een hoosbui. Informeer bij twijfel bij een tuincentrum of hovenier.

Een regenton met overloop plaatsen kan altijd, al is de capaciteit vaak te gering om een groot effect op het waterlabel te hebben. Het Amsterdamse Waternet, verantwoordelijk voor het waterbeheer in de stad, werkt aan een concept van een slimme regenton, die zichzelf automatisch leegt als een hoosbui in aantocht is. Tips over een regenvriendelijke tuin zijn onder meer te vinden op de website rainproof.nl van de gemeente Amsterdam.

Waarom maken we voor huizen geen waterlabel, zoals er ook energielabels bestaan voor huis en apparaten?, redeneerde Schuurmans. 'Hoeveel kilowattuur een wasmachine verbruikt, zegt me niks. Maar wel of hij een A- of C-label heeft.' Hij ziet het voor zich: de ene buurman op de zomerbarbecue die tegen de andere zegt: 'He, ik zag dat jouw woning een B-waterlabel heeft, en die van mij een G. Hoe kan dat?'

Hoewel een waterlabel geen financiële voordelen oplevert, willen burgers best aan de slag om hun huis te verbeteren, denkt hij. Temeer omdat het eenvoudig beter kan, zoals door minder bestrating in de tuin en het plaatsen van een regenton. 'Net zoals ze oud papier verzamelen en plastic scheiden. Het hoeft niet meteen iets op te leveren voor het eigen gewin.'

Waterneutraal

De gemeente kan bijstaan met hulp van professionals of bijvoorbeeld met het uitdelen van gratis regentonnen. Het voordeel geldt niet alleen op het gebied van waterbeheer, denkt Jacobs. Samen aan projecten werken, leidt ook tot meer sociale cohesie. Rotterdam kent veel collectieve binnentuinen, waar buren elkaar kunnen ontmoeten.

In die stad lopen veertig van dit soort projecten, zoals in de Agniesebuurt, een 19de eeuwse wijk met veel stenen en geregeld wateroverlast. Doordat de huizen verzakken, loopt het water eerder naar binnen. Dat kan samen met burgers worden aangepakt. 'Het streven is: geen druppel regenwater meer het riool in'.

Halverwege deze eeuw moet de stad waterneutraal zijn. Dan zal het grondwaterpeil stijgen, waardoor ook minder snel paalrot optreedt in oude wijken. Wat fijn is voor huiseigenaren. Het waterlabel is vooral een communicatiemiddel, zegt Jacbos, maar zou in de toekomst ook gebruikt kunnen worden voor een gedifferentieerde rioolheffing. 'Daar sorteren we een beetje op voor.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.