Zes vragen over het ebolavirus: 'Dit is niet de tijd voor gedroogde vleermuis'

De uitbraak van het ebolavirus in Liberia, Sierra Leone en Guinee heeft sinds februari aan meer dan zeshonderd mensen het leven gekost. Om verdere verspreiding te voorkomen, sloot Liberia gisteren haar grenzen. Het land is in quarantaine. Zes vragen over ebola, de ziekte die als een monster om zich heen grijpt in West-Afrika.

Artsen van Artsen zonder Grenzen lopen buiten de gesloten afdeling van het Donka ziekenhuis in Conakry in Guinee. Beeld belga
Artsen van Artsen zonder Grenzen lopen buiten de gesloten afdeling van het Donka ziekenhuis in Conakry in Guinee.Beeld belga

Wat is het ebolavirus?
Ebola is een ernstige, zeldzame infectieziekte. Ebola is vernoemd naar het eerste gebied waar de ziekte ontdekt werd: de rivier Ebola in Congo (vroeger Zaïre).

Het virus kent vijf varianten: Bundiugyo, Ivoorkust, Soedan, Zaïre en Reston. De varianten zijn vernoemd naar de plaats waar die variant van het virus ontstaan is. Vier van de varianten zijn dodelijk, van de variant Reston is alleen bekend dat mensen wel besmet kunnen raken, maar er zijn geen gevallen van ziekte of overlijden bekend.

De huidige uitbraak van het ebolavirus is de Zaïre-variant.

Hoe ontstaat het virus?
Vleermuizen zijn de meest waarschijnlijke drager van het virus waaruit ebola ontstaat. Bij verschillende vleermuizen die in Afrika leven is dit virus aangetroffen. De vleermuizen verspreiden het virus via hun ontlasting - zo kunnen bijvoorbeeld chimpansees, gorilla's en antilopen in het Afrikaanse tropische regenwoud worden besmet. Als mensen deze dieren slachten en opeten, kunnen zij het virus ook krijgen. Met een bloedonderzoek kan men aantonen of iemand besmet is met het virus. De incubatietijd ligt tussen de twee en 21 dagen.

Als iemand eenmaal ziek is, kan hij anderen besmetten via direct contact met bloed, ontlasting, urine, sperma, braaksel en zweet. Het virus kan, voor zover aangetoond, niet verspreid worden via de lucht.

Wat zijn de symptomen?
Het ebolavirus verlamt het immuunsysteem. In het eerste stadium lijkt de ziekte op griep: de patiënt heeft last van koorts, hoofdpijn en spierpijn. Hierna volgt overgeven, diarree, soms huiduitslag en het verminderd functioneren van de nieren en de lever.

Het derde stadium, en kenmerkend voor het virus: het kan ontstekingen van kleine bloedvaatjes geven - als gevolg daarvan kan de patiënt op verschillende plaatsen in het lichaam bloedingen krijgen. De patiënt is dan het meest besmettelijk.

Hoe wordt ebola behandeld?
Voor ebola bestaat geen vaccin. Het wordt bestreden door de besmette patiënten snel te herkennen en af te zonderen, zodat er geen nieuwe besmettingen plaatsvinden. Mensen die in contact met een patiënt zijn geweest worden een tijd lang in de gaten gehouden, om te zien of zij ook ziek worden. Als dat zo is worden zij opgenomen in het ziekenhuis. Alle patiënten worden daar afzonderlijk van elkaar verpleegd.

De artsen proberen ervoor te zorgen dat de patiënten niet verzwakt en uitgedroogd raken, zodat hun lichaam antistoffen aan kan maken om tegen het virus te vechten.

Als iemand eenmaal besmet is met Ebola, is de kans groot dat deze persoon overlijdt. Tussen de 70 en de 90 procent van de patiënten bezwijkt aan het virus. Of dat percentage beïnvloed wordt door minder goede medische voorzieningen, is onduidelijk.

Bezoekers van een bijeenkomst over ebola in Liberia. Beeld ap
Bezoekers van een bijeenkomst over ebola in Liberia.Beeld ap

Wat wordt er gedaan ter preventie?
Om te zorgen dat het virus zich niet verder verspreidt, worden vermoede gevallen van ebola geïsoleerd. Alle besmette gevallen moeten hiervoor worden opgespoord, maar ook mensen die in contact zijn geweest met iemand met het ebolavirus.

Tijdens een uitbraak van ebola raken vooral de mensen die voor de zieken zorgen besmet. Gisteren werd bekend gemaakt dat bij deze uitbraak een Amerikaanse dokter besmet is geraakt. Daarom moeten artsen strikte regels volgen en onder andere een speciaal pak aan.

Kun je het virus als reiziger ook oplopen?
Rob van Aalsburg, arts bij de Travel Clinic van het Havenziekenhuis in Rotterdam, stelt dat de kans dat een westerling het ebolavirus oploopt tijdens een bezoek aan West-Afrika, vrij klein is.

Hij krijgt veel telefoontjes van voornamelijk zakenlui die een bezoek aan West-Afrika gepland hebben. 'We geven ze een aantal basale adviezen mee: eet geen bushmeat, zoals ze dat daar noemen. Dit is niet de tijd voor gedroogde vleermuis. Vermijdt ziekenhuizen en grote groepen mensen', zegt Van Aalsburg.

Een man uit Liberia wast zijn handen, ter preventie van ebola. Beeld epa
Een man uit Liberia wast zijn handen, ter preventie van ebola.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden