Zes overwinningen en een fatale nederlaag

Omdat ook in de damsport alleen de eerste plaats telt, zal Wim de Jong vooral de geschiedenis ingaan als de man die viermaal het Nederlands kampioenschap won. Maar de meeste indruk maakte De Jong in een toernooi dat hij net niet won, te weten het Brinta-toernooi dat rond de jaarwisseling 1963/1964 in Hoogezand-Sappemeer werd gehouden. In die twaalfkamp, waaraan onder anderen door oud-wereldkampioen Roozenburg en de Senegalese legende Baba Sy werd deelgenomen, acteerde de Haarlemmer sterker dan ooit.


De Jong won liefst zes partijen en kwam vier puntendelingen overeen, onder meer met de geduchte Kouaté (Senegal), de Franse grootmeester Hisard en oud-kampioen Van Dijk - evenmin resultaten om je voor te schamen. Dankzij die ongekende productiviteit voerde De Jong, ook nadat hij op de voorlaatste dag tegen Dallinga op remise was blijven steken, bij het ingaan van de slotronde nog altijd het klassement aan. Slechts een puntendeling met Baba Sy, de enige deelnemer die in zijn kielzog had weten te blijven, scheidde hem nog van de grootste triomf uit zijn carrière. Het zou evenwel anders lopen.


Maar daarover volgende week méér. Eerst laat ik een van zijn zes winstpartijen zien. Van de partijen die De Jong van Roozenburg(!), Bergsma, Lex Mulder, de Belgen Verleene en Slaby en de Fransman Gournier won, was de laatste misschien de beste. Maar zijn overwinning op Pieter Bergsma, de Friese meester die in 1968 verrassend de nationale titel zou grijpen, lijkt mij karakteristieker voor de ambitieuze stijl die De Jong placht te hanteren.


W. de Jong-Bergsma


Brinta-toernooi 1963/1964


1.31-27 17-21 2.37-31 21-26 3.41-37 19-23 (twee ronden eerder had Verleene hier 3...18-23 4.33-28 20-24 gespeeld; na 5.38-33 11-17 6.43-38 6-11 7.49-43 15-20 zag De Jong er geen been in 8.34-29 23x34 9.40x29 te doen en zijn linkervleugel in een riskante klaverblad-opsluiting te laten nemen!) 4.35-30!? 20-25 5.33-29 (zelfs binnen een openingsvariant die daar niet heel erg geschikt voor lijkt, probeert De Jong tot zijn geliefde Roozenburg-aanval te komen) 5...14-19 6.40-35 10-14 7.44-40 11-17 (zwart had een spannend alternatief in de uitval 7/8...23-28 8/9.32x23 19x28, zoals Saint Fort een half jaar later tegen De Jong zou spelen) 8.27-21 16x27 9.31x11 6x17 10.50-44 17-22 11.32-27 22x31 12.36x27 12-17 13.46-41 17-22 14.41-36 22x31 15.36x27 7-11 16.30-24 19x30 17.35x24 14-19 18.40-35 19x30 19.35x24 1-6(?) (kostbaar tijdverlies) 20.38-33(!) 5-10?! (opnieuw verdiende 20...11-17!? de voorkeur: na 21.42-38 had zwart - anders dan in de partij - voldoende tijd voor de oversteek 21...6-11!? 22.38-32 11-16!? gehad) 21.37-32! (21.42-38? 23-28! +) 21...11-17 22.42-37!


Zie diagram 1


De Jong heeft zijn stand fraai opgebouwd en staat nu uitstekend.


22...17-22 (onder geen beding 22...8-12? wegens 23.37-31!, 25.27-21! en 26.24-20 +; wellicht was 22...15-20 23.24x15 17-22 nog de minste van alle kwaden) 23.24-19! 22x42 24.19x28 15-20 25.48x37 20-24 26.29x20 25x14 27.34-29! 6-11 28.43-38 8-12 29.49-43 14-19 30.44-40 2-7 31.39-34 18-23 32.29x18 12x23 33.34-29 23x34 34.40x29 10-14 35.29-23 (alweer zo'n energieke aanvalszet) 35...7-12 36.43-39


Zie diagram 2


36...13-18 (de inleiding tot een slotspel dat zich in hevige tijdnood zal voltrekken) 37.45-40 18x29 38.33x13 9x18 39.40-34 14-19 40.34-29 3-9 41.47-42 11-16 42.38-33 16-21 43.42-38 9-13?! 44.28-22(!) 18x27 45.29-23 19x28 46.33x31 12-17 47.31-27 13-18? 48.27x16 17-22 (met 18 op 19 was het nog juist remise geweest, bijvoorbeeld 49.39-33 22-27! 50.32x21 26x17 51.33-29 4-10! =; het verschil is dat wit nu kan winnen met 49.39-33! 18-23 50.32-27!! 22x42 51.38x47 +, maar ook De Jong doet het verkeerd:) 49.39-34?


Nu zou het na 49...18-23! weer remise staan, op voorwaarde dat zwart bereid is op enig moment een tweede schijf te geven met 23-28! (32x23) en 22-27 enz. Toch was het De Jong die won: met nog twee zetten te gaan overschreed Bergsma de bedenktijd.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden