Bellen metMaarten Keulemans

Zes maanden corona: ‘Belangrijke vragen over het virus staan nog open’

Vandaag precies zes maanden geleden riep de WHO de uitbraak van het coronavirus uit tot internationale noodsituatie. Er gaat sindsdien bijna geen dag voorbij dat wetenschapsredacteur Maarten Keulemans niet over het virus schrijft. ‘Ik maak me niet zo’n zorgen dat ik het virus oploop.’

Een mobiele intensive care unit, die coronapatiënten vervoerde tussen ziekenhuizen tijdens het hoogtepunt van de coronacrisis.Beeld ANP

Kun jij na een half jaar het woord ‘corona’ nog horen – én opschrijven?

‘Ja, in professioneel opzicht vind ik het nog steeds leuk om te doen. Dat je als wetenschapsjournalist kunt praten met alle hoofdrolspelers in deze pandemie, dat is toch wel heel bijzonder. Dat het virus ons blijft verrassen en dat ik dat nieuws mag verslaan is heel prettig, ook al klinkt dat misschien een beetje cynisch als je weet wat deze ziekte allemaal aanricht. Maar het blijft spannend wat er gebeurt, en interessant.’

Waarom ben jij eigenlijk uitgegroeid tot de corona-expert van de krant?

‘Ik vind het een sterke kant van de Volkskrant: of het nou gaat om een vreemd land waar ik niks van weet of een kunstwerk waar ik niks van snap, op de redactie is er altijd een specialist die het doorgrondt en daar een mooi stuk over kan schrijven.

‘De bal is toevallig mijn kant op gerold. Hoewel: ik schreef hiervoor al een hele tijd over genen en microbiologie, dat is mijn specialisme geworden, dus het lag wel voor de hand dat ik over het coronavirus zou schrijven. En ik had ervaring: de eerste artikelen die ik als wetenschapsjournalist schreef gingen over de sars-epidemie in 2003. Eigenlijk hebben we geluk gehad dat dát virus niet als een lopend vuurtje om de aarde ging: dat was veel dodelijker, daarbij stierf 10 procent van de patiënten.’

Toen Nederland in maart in lockdown ging, zei premier Rutte: ‘Met 50 procent van de kennis moeten we 100 procent van de besluiten nemen.’ Hoeveel weet de wetenschap inmiddels over het virus?

‘Alle basics hebben we nu wel zo’n beetje op een rijtje, en dat is wonderbaarlijk snel gebeurd. Maar andere belangrijke vragen staan nog open. Wat gebeurt er als je de ziekte hebt gehad? Ben je dan immuun, ja of nee? Wat gaan de 200 vaccins doen die worden onderzocht? Haast veertig worden er op mensen uitgetest, maar welke halen de eindstreep? Wat zijn de gevolgen van de ziekte op de lange termijn? Maandag schreven we dat herstelde coronapatiënten vaak littekens op hun hart hebben. Dat is toch wel erg verontrustend.

‘Een andere onopgeloste kwestie is de herkomst van het virus. Van welk beest is het op de mens overgesprongen? Dat president Trump beweert dat het virus in een Chinees lab is ontstaan, is onzin. Een viroloog met wie ik veel contact heb, zei het eens zo: dat is net alsof je in een gezin van tien kinderen er eentje aanwijst en zegt: jíj komt uit een lab.’

Op de redactie wordt wel gezegd: ‘Maarten heeft alles al over het virus geschreven. Het enige wat hij nog kan doen is de ziekte zelf oplopen.’ Met alle kennis over corona ben je zeker extra voorzichtig?

‘Net als de meeste mensen werk ik braaf thuis, was ik mijn handen vaak en nies ik in mijn elleboog. Ik ben niet extra voorzichtig: ik ben niet zo bang aangelegd. Ik maak me ook niet zo’n zorgen dat ik het virus oploop. Al schrik ik ook wel van de langdurige gevolgen die misschien kunnen optreden zoals blijvende vermoeidheid en conditieschade. Daar moet je toch niet aan denken. Maar ik weet ook dat ik statistisch weinig kans loop om erg ziek te worden: ik ben 52, redelijk fit, niet zwaarlijvig en lijd niet aan diabetes.’

Precies zes maanden geleden verklaarde de WHO de virusuitbraak tot een internationale bedreiging van de volksgezondheid. Pas op 11 maart bestempelden ze het tot een pandemie. Wat dacht jij toen?

‘Ik dacht: hè, hè, komen zij er nu ook een keertje mee? Het virus was al in meer dan honderd landen actief, er vielen al maanden doden, de intensive care-afdelingen lagen vol met ernstig zieke mensen. Het is een politiek besluit geweest om pas toen de noodtoestand uit te roepen. Ik schreef op 11 januari voor het eerst over de uitbraak, en al vrij snel daarna begon tot me door te dringen dat dit nog lang zou gaan duren. Op de krant was niet meteen iedereen overtuigd. Toen ik voorstelde dat we een liveblog moesten beginnen over corona, keken collega’s me glazig aan.’

Je bent als inwoner van Leiden een fervente vierder van het Leidens Ontzet, de bevrijding van de stad van de Spaanse bezetter op 3 oktober 1574. Zit die viering er dit jaar in?

‘Die kans is nihil. Ik denk niet dat als de ‘r’ weer in de maand zit mijn gemeente zal zeggen: kom, we gaan in stampvolle kroegen en feestzalen het ‘3 oktoberlied’ zingen. Ik heb gelezen dat er geen kermis komt en geen livemuziek. Dat klinkt toch een beetje als een volksfeest zonder volk.

‘Misschien moeten we doen wat ik met mijn gezin heb gedaan op Koningsdag. Toen hebben we schmink opgedaan, gekke kleren aangetrokken en bij een zoom-liveconcert van Barry Badpak de polonaise gelopen rond de laptop. Daar heb ik goede herinneringen aan.’

Maarten Keulemans schreef dit eerder over het coronavirus

Nederland gaat voorlopig dus niet aan de mondkapjes. Waarom stribbelt het OMT toch zo tegen – en komt men in het buitenland tot een andere conclusie?

Nu het aantal besmettingen in Nederland oploopt valt de term vaker: de ‘tweede golf’. Maar hoe herken je een tweede golf? En is zo’n golf onvermijdelijk?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden